Fikir bildirme ve katılma/katılmama

Kanca

Oturduğun apartmanda kiracılar toplantısı var. Konu arka bahçe: bir komşu oraya bisiklet parkı yapılmasını istiyor, bir başkası küçük bir sebze bahçesi. Yönetici sana dönüyor: "Und was meinen Sie?" Söylemek istediğin şey belli: bisiklet parkı iyi fikir, ama bahçenin yarısı yeşil kalmalı. Ağzından çıkan cümle ise şu: "Meiner Meinung nach das ist gut, aber ich bin nicht recht." Komşular anlıyor, ama cümlenin iki yeri Almanca kulağa tuhaf geliyor.

Görüş bildirmek yalnızca "bence" demek değildir. Bir tartışmada fikrini söylersin, başkasının fikrini sorarsın, katılırsın, kısmen katılırsın ya da kibarca karşı çıkarsın. Almancada bunların her biri için hazır kalıplar vardır ve bu kalıpların çoğu şimdiye kadar öğrendiğin dilbilgisine yaslanır: A2.21'deki "dass", B1.19'daki Genitiv, A1.22'deki ayrılabilen fiiller. Bu derste o parçaları bir konuşmanın içinde bir araya getireceğiz.

Anlatım

Fikrini söylemek

En sade yol A2.21'den tanıdığın fiillerdir: "Ich finde, dass …", "Ich denke, dass …", "Ich glaube, dass …". "finden" bir değerlendirme bildirir ve günlük konuşmada en sık duyulanıdır: "Ich finde, dass der Hof grün bleiben soll" (Bence avlu yeşil kalmalı). "glauben" daha çok bir tahmini, emin olunmayan bir kanıyı anlatır: "Ich glaube, dass die Idee zu teuer ist" (Bu fikrin fazla pahalı olduğunu sanıyorum). "dass" düştüğünde ikinci cümle ana cümle sırasına döner: "Ich finde, der Hof soll grün bleiben."

Daha özenli bir kalıp "Meiner Meinung nach …"dır (bana göre, benim görüşüme göre). Burada "nach" kelimesi ismin arkasına geçer ve ismi Dativ yapar: "meiner Meinung". Bu kalıp cümlenin ilk kutusunu doldurur; çekimli fiil hemen arkasından gelir, özne fiilden sonraya kayar: "Meiner Meinung nach ist das eine gute Idee" (Bana göre bu iyi bir fikir). Türkçede "bana göre" cümleye eklenen bir parça gibi durduğu için öğrenci arkasından olağan sırayı sürdürür; Almancada ise bu parça cümlenin başındaki tek kutudur ve fiil onun hemen arkasında durur.

Resmî bir tartışmada ya da yazıda "Ich bin der Meinung, dass …" (… görüşündeyim) sık kullanılır. "der Meinung" burada B1.19'daki Genitiv biçimidir; kalıp olduğu gibi ezberlenir: "Ich bin der Meinung, dass wir mehr Fahrradplätze brauchen" (Daha çok bisiklet yerine ihtiyacımız olduğu görüşündeyim).

Başkasının fikrini sormak

Bir tartışma yalnızca kendi görüşünü söylemekle yürümez; karşındakine de söz vermek gerekir. En yaygın sorular şunlardır: "Was meinst du?" (Sen ne düşünüyorsun?), "Wie siehst du das?" (Sen bunu nasıl görüyorsun?), "Was hältst du davon?" (Bu konuda ne düşünüyorsun?). "halten von" kalıbı Dativ ister ve bir şey hakkında değerlendirme sorar: "Was hältst du von dem Vorschlag?" (Bu öneri hakkında ne düşünüyorsun?). Resmî ortamda aynı sorular "Sie" ile kurulur: "Was meinen Sie?", "Wie sehen Sie das?"

Katılmak

Tam katılım için kısa ve doğal cevaplar vardır: "Genau!" (Aynen!), "Das stimmt." (Doğru.), "Da hast du recht." (Orada haklısın.), "Das sehe ich auch so." (Ben de öyle görüyorum.). Biraz daha uzun kalıplar da aynı işi görür: "Ich bin deiner Meinung" (Seninle aynı fikirdeyim) ve "Ich stimme dir zu" (Sana katılıyorum).

"zustimmen" A1.22'deki gibi ayrılabilen bir fiildir: "zu" cümlenin sonuna gider. Kime katıldığını Dativ ile söylersin: "Ich stimme dir zu", "Ich stimme Ihnen zu", "Ich stimme meiner Nachbarin zu". Neye katıldığını söylemek istersen de Dativ kullanırsın: "Ich stimme dem Vorschlag zu" (Öneriye katılıyorum).

"haklı olmak" Almancada bir sıfatla değil, "recht haben" kalıbıyla söylenir: "Du hast recht" (Haklısın), "Sie hat recht" (O haklı). Türkçede "haklıyım" bir durum bildirdiği için öğrenci "sein" fiiline uzanır; Almancada ise haklılık sahip olunan bir şey gibi anlatılır.

Kısmen katılmak

Gerçek tartışmaların çoğunda tam bir evet ya da hayır yoktur. Kısmi katılımın en kullanışlı aracı "zwar … aber" yapısıdır: önce bir noktayı kabul eder, sonra itirazını eklersin. "Das stimmt zwar, aber ein Garten wäre auch schön" (Bu doğru, ama bir bahçe de güzel olurdu). "zwar" ana cümlenin içinde durur ve cümle sırasını değiştirmez; "aber" A2.19'daki gibi sıfır kutudur.

İki tarafı tartmak için "einerseits … andererseits" (bir yandan … öte yandan) kullanılır. İkisi de cümlenin ilk kutusuna girebilir ve fiil hemen arkasından gelir: "Einerseits brauchen wir Platz für Fahrräder, andererseits möchten die Kinder im Hof spielen" (Bir yandan bisikletler için yere ihtiyacımız var, öte yandan çocuklar avluda oynamak istiyor). Kısa bir yumuşatıcı da işe yarar: "Da hast du schon recht, aber …" (Orada haklısın aslında, ama …).

Katılmamak

Karşı çıkmanın en sade ve kibar yolu "Das sehe ich anders" (Ben bunu farklı görüyorum) cümlesidir. "Da bin ich anderer Meinung" (Bu konuda farklı düşünüyorum) de sık kullanılır; "anderer Meinung" da bir Genitiv kalıbıdır. Doğrudan olumsuz biçim de mümkündür: "Da stimme ich dir nicht zu" (Bu konuda sana katılmıyorum). Emin olmadığını belirtmek istersen A2.22'deki "ob" işine yarar: "Ich bin nicht sicher, ob das eine gute Idee ist" (Bunun iyi bir fikir olup olmadığından emin değilim).

Karşı çıkarken önce karşındakini duyduğunu göstermek konuşmayı yumuşatır: "Ich verstehe, was du meinst, aber …" (Ne demek istediğini anlıyorum, ama …). Ardından bir gerekçe vermek, itirazı kişisel bir çatışma olmaktan çıkarır ve konuya bağlar: "…, weil der Hof sonst zu voll wird".

Örnekler

Her örnekte kalıbı bul ve fiilin cümlenin hangi kutusunda durduğuna bak.

Birinci örnekte "Meiner Meinung nach" ilk kutuyu doldurduğu için "ist" ikinci kutuda, "das" onun arkasındadır. Beşinci örnekte "zu" cümlenin sonuna gitmiş, "Ihnen" Dativ olarak katılınan kişiyi göstermiştir.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. "Meiner Meinung nach ist das Konzept zu teuer."
2. "Du hast recht, ich stimme dir zu." ("recht haben"; "zustimmen" Dativ ister)
3. "Ein Parkplatz ist zwar praktisch, aber wir brauchen auch Grün."
4. Örnek cevap: "Das sehe ich anders, weil die Kinder im Hof spielen." ya da "Ich verstehe, was du meinst, aber die Kinder spielen im Hof."
5. "Was halten Sie von dem Vorschlag? Ich bin der Meinung, dass wir mehr Bäume brauchen."

Özet kartı

1. Ich finde / denke / glaube, dass … → fiil sona; "dass" düşerse fiil ikinci kutuya.
2. Meiner Meinung nach + fiil + özne: kalıp ilk kutudur, "ich finde" eklenmez.
3. Ich bin der Meinung, dass … / Da bin ich anderer Meinung: Genitiv kalıpları.
4. Fikir sormak: Was meinst du? Wie siehst du das? Was hältst du von + Dativ?
5. Katılmak: Du hast recht (recht haben), Ich stimme dir zu (Dativ, "zu" sona).
6. Kısmen ve karşı: Das stimmt zwar, aber … / Einerseits … andererseits … / Das sehe ich anders.

Sonraki derse köprü

Kiracılar toplantısı bittiğinde karar yazıya dökülmek zorunda: avlu için bir öneriyi yönetim şirketine (Hausverwaltung) resmî bir e-postayla iletmek gerekiyor. Sıradaki derste böyle bir metnin nasıl kurulduğunu göreceğiz: konu satırı (Betreff), hitap, yazma nedenini açan ilk cümle, isteğin kibarca dile getirilmesi ve kapanış. A2.27'deki "Sehr geehrte …" ve "Mit freundlichen Grüßen" çerçevesinin içini, bu dersteki görüş kalıplarının yazı dilindeki karşılıklarıyla dolduracağız.