Karşılaştırma: schneller als

Kanca

Bir arkadaşınla iki daireyi karşılaştırıyorsun. Türkçede cümleyi kafanda kuruyorsun: "Bu daire öbüründen daha büyük." Almancaya aktarıyorsun: "Diese Wohnung ist mehr groß als die andere." Arkadaşın gülümsüyor: "Du meinst: größer!" Türkçedeki "daha" kelimesini Almancadaki "mehr" (daha fazla) ile karşılamıştın. Almanca ise karşılaştırmayı ayrı bir kelimeyle değil, sıfatın sonuna eklenen bir ekle yapar: "groß" → "größer".

Kardeşini anlatırken kullandığın "älter als" kalıbı, aslında bu kuralın ilk örneğiydi. Şimdi sıfatın karşılaştırma biçimini kurmayı, "als" ile iki şeyi kıyaslamayı, "so … wie" ile eşitliği anlatmayı ve Türkçe konuşanın bu yapılarda en sık yaptığı hataları çalışacağız.

Anlatım

Sıfat + -er

Almancada bir sıfatın karşılaştırma biçimi (Komparativ) sıfatın sonuna "-er" eklenerek kurulur: "schnell → schneller" (daha hızlı), "klein → kleiner" (daha küçük), "billig → billiger" (daha ucuz), "schön → schöner" (daha güzel), "interessant → interessanter" (daha ilginç). Kelime ne kadar uzun olursa olsun kural aynıdır; İngilizcedeki gibi uzun sıfatlar için ayrı bir "more" kelimesi yoktur.

Türkçede karşılaştırma ayrı bir kelimeyle yapılır: "daha hızlı". Almancada ise bu anlam sıfatın içine yerleşir. Bu yüzden Türkçedeki "daha" kelimesinin Almancada doğrudan bir karşılığı yoktur; onun yerini "-er" eki alır.

Umlaut alan sıfatlar

Tek heceli ve "a", "o", "u" içeren pek çok sıfat karşılaştırmada Umlaut alır, yani bu ünlüler "ä", "ö", "ü" olur: "alt → älter" (daha yaşlı, daha eski), "jung → jünger" (daha genç), "groß → größer" (daha büyük), "kurz → kürzer" (daha kısa), "lang → länger" (daha uzun), "warm → wärmer" (daha sıcak), "kalt → kälter" (daha soğuk), "stark → stärker" (daha güçlü). A1.29'daki "älter als" kalıbı da buradan gelir.

Bu kural her tek heceli sıfatta işlemez: "klar → klarer", "voll → voller" Umlaut almaz. Ama A2 düzeyinde en sık kullanacağın sıfatların çoğu yukarıdaki listededir. Bir sıfatın karşılaştırmada Umlaut alıp almadığından emin değilsen sözlüğe bak; iyi sözlükler karşılaştırma biçimini ayrıca verir.

Tablonun son iki satırı küçük bir yazım kuralını gösterir: "-er" ya da "-el" ile biten sıfatlarda sondan bir önceki "e" düşer: "teuer → teurer", "dunkel → dunkler". Aksi hâlde kelimenin sonu "teuerer" gibi söylenmesi zor bir biçim alırdı.

als: -den

İki şeyi karşılaştırırken karşılaştırılan ikinci şey "als" (-den) ile gelir: "Berlin ist größer als Hamburg" (Berlin Hamburg'dan büyük), "Mein Bruder ist älter als ich" (Erkek kardeşim benden büyük), "Der Zug ist schneller als der Bus" (Tren otobüsten hızlı).

"als" bir edat değildir ve arkasındaki kelimenin hâlini değiştirmez; karşılaştırılan kelime ilk kelimeyle aynı hâlde kalır. Özne karşılaştırılıyorsa ikinci kelime de Nominativ'dedir: "älter als ich", "älter als er", "schneller als der Bus". Türkçedeki "-den" eki ise hep aynı ek olarak kalır: "benden", "ondan", "otobüsten".

so … wie: eşitlik

İki şey arasında fark olmadığını söylemek için "so … wie" (… kadar) kalıbı kullanılır ve sıfat temel biçiminde kalır: "Anna ist so groß wie Maria" (Anna Maria kadar uzun), "Das Café ist so teuer wie das Restaurant" (Kafe restoran kadar pahalı). Olumsuz biçimi "nicht so … wie" (… kadar değil) çok yaygındır ve bir farkı yumuşak biçimde söyler: "Der Bus ist nicht so schnell wie der Zug" (Otobüs tren kadar hızlı değil).

Karşılaştırmada "als", eşitlikte "wie" kullanılır. Günlük konuşmada bazı bölgelerde "größer wie" gibi biçimler de duyulur, ama standart dilde ve sınavlarda "größer als" doğrudur.

Sıfatın yeri

Bu derste karşılaştırma biçimleri, A1.32'de gördüğün gibi "sein" fiilinden sonra ek almadan kullanılır: "Die Wohnung ist größer." Aynı biçim fiili betimlerken de kullanılır: "Er fährt schneller als ich" (Benden hızlı sürüyor), "Sie spricht besser Deutsch" gibi düzensiz biçimleri ise iki ders sonra göreceğiz. Karşılaştırma biçimi ismin önüne geldiğinde ek alır ("eine größere Wohnung"); bu ekleri modülün son dersinde çalışacağız.

Örnekler

Her örnekte karşılaştırma biçimini bul ve "als" ile "wie" seçimini kontrol et.

İkinci ve sekizinci örneklerde "als" arkasındaki zamir Nominativ'dedir: "ich". Dördüncü örnekte iki zaman karşılaştırılır ve ikisi de aynı edatla ("im") gelir.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. kleiner, älter, kürzer, teurer.
2. "Ali ist größer als Mehmet." (karşılaştırma) "Ali ist so groß wie Mehmet." (eşitlik)
3. "Mein Auto ist schneller als dein Auto."
4. "Meine Schwester ist jünger als ich."
5. "Istanbul ist größer als Ankara, aber Ankara ist nicht so voll wie Istanbul."

Özet kartı

1. Karşılaştırma: sıfat + -er: schneller, billiger, interessanter; Türkçedeki "daha" yerine ek.
2. Tek heceli pek çok sıfat Umlaut alır: älter, jünger, größer, kürzer, länger, wärmer, kälter.
3. -er/-el ile bitenlerde e düşer: teurer, dunkler.
4. Karşılaştırılan ikinci şey "als" ile gelir ve hâli değişmez: älter als ich.
5. Eşitlik: so … wie (so groß wie); olumsuz: nicht so … wie.
6. "mehr" yalnız miktar içindir (mehr Zeit); "mehr groß" denmez.

Sonraki derse köprü

İki şeyi karşılaştırmayı öğrendin; sıradaki adım, bir grubun içinde en yüksek dereceyi söylemek. Bir sonraki derste en üstünlük biçimini (Superlativ) göreceğiz: "am schnellsten" (en hızlı), "am größten" (en büyük), "am ältesten" (en yaşlı). Almancanın en üstünlüğü de bir ekle kurduğunu, bu ekin başına neden bazen fazladan bir "e" geldiğini ve Türkçedeki "en" kelimesinin nereye yerleştiğini orada öğreneceksin.