Ev, odalar, eşyalar

Kanca

Almanya'da ev arıyorsun ve bir ilan gözüne çarpıyor: "3-Zimmer-Wohnung, 75 m², Balkon." Türkçe düşünerek "üç oda artı salon" diye okuyorsun ve evi görmeye gidiyorsun. Kapıyı açan ev sahibi sana bir oturma odası ve iki yatak odası gösteriyor. Üç oda buydu. İlandaki sayı yanlış değildi; sen onu Türkiye'deki "3+1" gibi okumuştun.

Almancada "Zimmer" kelimesi, içinde yaşanan her odayı sayar: oturma odası da, yatak odası da bir "Zimmer"dir. Mutfak, banyo ve koridor ise sayılmaz. Bu yüzden "3-Zimmer-Wohnung" çoğu zaman Türkiye'deki "2+1" daireye karşılık gelir. Bu derste evin bölümlerini, odaların adlarını ve eşyaların artikellerini öğrenecek, bir evi Almanca tarif etmeyi çalışacağız.

Anlatım

Haus mu, Wohnung mu?

Türkçede "ev" kelimesi hem bir binayı hem de apartmandaki bir daireyi anlatır. Almanca bu ikisini ayırır. "das Haus" müstakil bir ev ya da binanın tamamıdır; "die Wohnung" ise bir binanın içindeki dairedir. A1.9'da "-ung" ile biten isimlerin dişil olduğunu görmüştün; "Wohnung" bu kuralın iyi bir örneğidir.

Büyük şehirlerde yaşayan çoğu insan bir "Wohnung"da oturur, bu yüzden "Wo wohnst du?" sorusuna verilen cevapta en sık duyacağın kelime budur. "Ich habe eine Wohnung in Hamburg" (Hamburg'da bir dairem var) doğal bir cümledir; aynı durum için "ein Haus" demek, dinleyene senin müstakil bir evin olduğunu düşündürür. Ev kavramının duygusal anlamı, yani "yuva", ayrı bir kalıpla söylenir: "zu Hause" (evde) ve "nach Hause" (eve). Bu iki kalıbı yer bildiren edatlar dersinde ayrıntılı işleyeceğiz; şimdilik "Ich bin zu Hause" (Evdeyim) cümlesini bütün olarak kullan.

Odalar

Odaların çoğu "Zimmer" kelimesiyle kurulan birleşik isimlerdir: "das Wohnzimmer" (oturma odası), "das Schlafzimmer" (yatak odası), "das Kinderzimmer" (çocuk odası), "das Arbeitszimmer" (çalışma odası). Almanca birleşik isimlerde artikel her zaman son kelimeden gelir. "das Zimmer" nötr olduğu için bu odaların hepsi nötrdür. Aynı kural bütün birleşik isimler için geçerlidir: "der Küchentisch" (mutfak masası), son parçası "der Tisch" olduğundan erildir, ilk kelime "die Küche" dişil olsa bile.

Zimmer ile kurulmayan bölümler kendi artikellerini taşır: "die Küche" (mutfak), "das Bad" ya da "das Badezimmer" (banyo), "die Toilette" (tuvalet), "der Flur" (koridor, hol), "der Balkon" (balkon), "der Keller" (bodrum), "der Garten" (bahçe). "Zimmer" kelimesinin çoğulu tekiliyle aynıdır: "ein Zimmer, zwei Zimmer". A1.11'de "-er" ile biten eril ve nötr isimlerin çoğulda çoğunlukla ek almadığını görmüştün.

Eşyalar

Odaları dolduran eşyaların artikelleri tahmin kuralına pek uymaz, bu yüzden her kelimeyi artikeliyle öğrenmek gerekir. Oturma odasında "das Sofa" (kanepe), "der Sessel" (koltuk), "der Tisch" (masa), "der Stuhl" (sandalye), "das Regal" (raf), "die Lampe" (lamba) ve "der Teppich" (halı) bulunur. Yatak odasında "das Bett" (yatak) ve "der Schrank" (dolap) vardır. Mutfakta "der Kühlschrank" (buzdolabı), "der Herd" (ocak), "die Spülmaschine" (bulaşık makinesi) ve "die Waschmaschine" (çamaşır makinesi) görürsün.

"Kühlschrank" ve "Kleiderschrank" (elbise dolabı) kelimeleri yukarıdaki birleşik isim kuralını gösterir: ikisi de "der Schrank" ile bittiği için erildir. Yeni bir eşya kelimesiyle karşılaştığında son parçayı tanıyorsan artikeli de bilirsin.

Almanya'da kiralık dairelerde dikkat çeken bir ayrıntı vardır: ilanlarda "mit Einbauküche" (hazır mutfaklı, EBK kısaltmasıyla) ibaresi sık görülür. Bu ibare ilanda yoksa dairede ocak, dolaplar ve tezgâh bulunmayabilir; kiracı mutfağı kendisi kurar. İlan okurken bu kelimeye bakmak işini kolaylaştırır.

Bir evi tarif etmek

Evi tarif etmek için üç kalıp yeterlidir. Birincisi "haben" ile sahip olmayı söyler: "Die Wohnung hat drei Zimmer und einen Balkon" (Dairede üç oda ve bir balkon var). Türkçede "dairede … var" derken Almanca "daire … sahip" diye kurar; eril "Balkon" nesne olduğu için "einen Balkon" olur. İkincisi A1.24'te gördüğün "es gibt" kalıbıdır: "Es gibt keinen Garten" (Bahçe yok). Üçüncüsü "sein" ile yapılan betimlemedir: "Die Küche ist klein" (Mutfak küçük), "Das Wohnzimmer ist hell" (Oturma odası aydınlık).

Büyüklük metrekare ile söylenir: "Die Wohnung ist 75 Quadratmeter groß" (Daire 75 metrekare). Yazıda "m²" ya da "qm" kısaltması kullanılır. Katı söylemek için "im ersten Stock" (birinci katta) ve "im Erdgeschoss" (zemin katta) kalıpları sık duyulur; bu kalıplardaki "im" kelimesini yer bildiren edatlarla birlikte açıklayacağız.

Örnekler

Her örnekte eşyanın ya da odanın artikelini bul; birleşik isimde son kelimeye bak.

Dördüncü örnekteki "Küche" kelimesinde ach-Laut değil ich-Laut vardır, çünkü "ch" ince ünlü "ü" sesinden sonra gelir. Yedinci örnekteki "großes" kelimesinin sonundaki "-es" bir sıfat ekidir; sıfat eklerini ilerideki derslerde işleyeceğiz.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. das Schlafzimmer, die Küche, der Balkon, der Kleiderschrank.
2. 3 Zimmer (iki yatak odası ve oturma odası): "3-Zimmer-Wohnung".
3. "Die Wohnung hat einen Balkon."
4. "Es gibt keinen Keller."
5. "Das Wohnzimmer ist klein, aber hell."

Özet kartı

1. "das Haus" müstakil ev ya da bina, "die Wohnung" daire; "zu Hause" evde, "nach Hause" eve.
2. "Zimmer" oturma ve yatak odalarını sayar, mutfak ve banyoyu saymaz: 3-Zimmer-Wohnung ≈ 2+1.
3. Birleşik isimde artikel son kelimeden gelir: das Wohnzimmer, der Küchentisch, der Kühlschrank.
4. Odalar: die Küche, das Bad, der Flur, der Balkon, der Keller, der Garten; Zimmer çoğulda değişmez.
5. Eşyalar artikeliyle öğrenilir: der Tisch, der Stuhl, der Schrank, das Bett, das Sofa, das Regal, die Lampe.
6. Evi tarif etmek: Die Wohnung hat einen Balkon. Es gibt keinen Garten. Die Küche ist klein. 75 Quadratmeter.

Sonraki derse köprü

Evini artık odalarıyla ve eşyalarıyla sayabiliyorsun; tarif ederken kullandığın sıfatlar ise şimdilik "groß", "klein", "hell" ile sınırlı. Sıradaki derste renkleri ve en sık kullanılan basit sıfatları öğreneceğiz: "rot", "blau", "alt", "neu", "teuer", "schön" gibi kelimeler. Önce onları bu derste gördüğün gibi "sein" fiiliyle, eksiz kullanacağız: "Das Sofa ist rot."