Alışveriş ve fiyat sorma

Kanca

Cumartesi sabahı bir semt pazarındasın. Tezgâhın arkasındaki satıcı seni görünce soruyor: "Was darf es sein?" Kelimeleri tek tek tanıyorsun ama cümlenin bütünü sana bir şey söylemiyor. Satıcı gülümseyip daha basit soruyor: "Was möchten Sie?" Sen domatesleri gösteriyorsun: "Was kostet die Tomaten?" Satıcı cevap veriyor, ama fiili düzelterek: "Die Tomaten kosten zwei Euro das Kilo."

Alışveriş, yeni bir dilde en erken ihtiyaç duyulan konuşmalardan biridir ve kalıpları büyük ölçüde sabittir. Satıcının soruları, müşterinin cevapları ve kasadaki sözler neredeyse her dükkânda aynıdır. Bu derste bu kalıpları öğrenecek, fiyat sormayı ve söylemeyi, miktar ve ölçü birimlerini kullanmayı çalışacağız. Satın aldığın her şey fiilin nesnesi olduğu için Akkusativ burada da her cümlede seninle olacak.

Anlatım

Fiyat sormak: Was kostet …?

Bir şeyin fiyatını sormanın en yaygın yolu "Was kostet …?" (… ne kadar?) kalıbıdır: "Was kostet das?" (Bu ne kadar?), "Was kostet der Käse?" (Peynir ne kadar?). A1.17'de gördüğün "Wie viel kostet das?" de aynı anlamı taşır. "kosten" (fiyatı olmak) fiilinin öznesi fiyatı sorulan şeydir; bu yüzden şey çoğulsa fiil de çoğul olur: "Was kosten die Tomaten?" (Domatesler ne kadar?).

Pazardaki sahnede satıcının düzelttiği şey tam olarak bu uyumdu. Türkçede "Domatesler ne kadar?" derken fiil yoktur ve tekil-çoğul uyumu düşünülmez. Almancada ise "die Tomaten" çoğul öznedir ve fiil ona uyar: "kosten", "kostet" değil. A1.11'de çoğul öznenin çoğul fiil istediğini görmüştük; aynı kural fiyat sorularında sık karşına çıkacak.

Fiyat söylemek: Euro ve Cent

Fiyatlar Almancada virgülle yazılır ve Euro ile Cent ayrı ayrı söylenir: "2,50 €" → "zwei Euro fünfzig" (iki avro elli). Cent kelimesi günlük konuşmada genellikle düşer. Kasada toplamı ise A1.5'ten tanıdığın "Das macht …" ile duyarsın: "Das macht vier Euro fünfzig" (Tutar dört avro elli).

"Euro" kelimesi bir sayıdan sonra çoğul biçim almaz: "zehn Euro", "zehn Euros" değil. Bu, A1.11'de sözünü ettiğimiz ölçü birimi istisnasının bir örneğidir. Bir şeyin fiyatını birim başına söylerken de belirli artikel kullanılır: "zwei Euro das Kilo" (kilosu iki avro), "ein Euro das Stück" (tanesi bir avro).

Miktar ve ölçü birimleri

Pazarda ve markette miktar söylerken ölçü birimleri kullanılır: "das Kilo" (kilo), "das Gramm" (gram), "das Pfund" (yarım kilo, 500 gram), "der Liter" (litre), "die Flasche" (şişe), "die Packung" (paket), "die Dose" (kutu, konserve), "das Stück" (tane, parça). Bu birimlerden sonra isim doğrudan gelir; arada Türkçedeki gibi bir ek ya da edat yoktur: "ein Kilo Tomaten" (bir kilo domates), "eine Flasche Wasser" (bir şişe su). Türkçedeki "bir kilo domates" yapısı burada birebir çalışır.

Sayıdan sonra bu birimlerin tekil mi çoğul mu olacağı cinsiyetlerine bağlıdır. Eril ve nötr ölçü birimleri tekil kalır: "zwei Kilo Äpfel", "drei Liter Milch", "200 Gramm Käse". Dişil ölçü birimleri ise çoğul olur: "zwei Flaschen Wasser", "drei Packungen Reis", "zwei Dosen Tomaten". A1.11'de sayıdan sonra ismin çoğul olduğunu söylerken ölçü birimlerini dışarıda bırakmış ve alışverişe ertelemiştik; istisnanın tam biçimi budur. Örneğin "das Glas" nötr olduğu için "drei Glas Wasser" denir.

Satıcıyla konuşma

Bir dükkânda konuşma çoğu zaman aynı sırayla ilerler. Satıcı seni "Was darf es sein?" (Ne arzu edersiniz?) ya da daha basit biçimde "Was möchten Sie?" (Ne istersiniz?) diye karşılar. Sen istediğini "Ich hätte gern …" (… istiyorum) ya da "Ich möchte …" ile söylersin: "Ich hätte gern ein Kilo Äpfel." "Ich hätte gern" kalıbı özellikle kibar duyulur; içindeki fiil biçimini A2'de nazik konuşma dersinde göreceğiz, şimdilik bütün olarak öğren.

Satıcı "Sonst noch etwas?" (Başka bir şey?) diye sorar. Bir şey daha istiyorsan onu söylersin; istemiyorsan "Nein, danke, das ist alles" (Hayır, teşekkürler, bu kadar) dersin. Kasada "Das macht …" ile toplamı duyarsın. Kartla ödemek istiyorsan "Kann ich mit Karte zahlen?" (Kartla ödeyebilir miyim?), nakit ödeyeceksen "Ich zahle bar" (Nakit ödüyorum) dersin. Markette sık duyacağın bir soru da "Brauchen Sie eine Tüte?" (Poşet ister misiniz?) sorusudur.

Fiyat hakkında konuşmak

Bir fiyatı değerlendirirken birkaç sıfat işine yarar: "teuer" (pahalı), "billig" (ucuz), "günstig" (uygun fiyatlı). "Das ist zu teuer" (Bu çok pahalı) cümlesindeki "zu", "gereğinden fazla" anlamı katar. "billig" bazen "kalitesiz" çağrışımı da taşıyabildiği için olumlu bir değerlendirme yaparken "günstig" daha güvenli bir seçimdir: "Die Äpfel sind heute günstig" (Elmalar bugün uygun).

Örnekler

Her örnekte fiilin tekil mi çoğul mu olduğuna ve ölçü biriminin sayıdan sonra nasıl davrandığına dikkat et.

İkinci örnekte fiilin "kosten" olduğunu, dördüncü örnekte ise dişil "Flasche" kelimesinin çoğul "Flaschen" olduğunu gör. Yedinci örnekteki "kann" (-ebilir) kelimesi bir modal fiildir; onu kendi modülünde ayrıntılı ele alacağız, burada kalıp olarak kullan.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. "Was kostet der Kuchen?" "Was kosten die Bananen?"
2. zwei Kilo Äpfel, drei Flaschen Wasser, zehn Euro.
3. "drei Euro zwanzig", "ein Euro neunundneunzig".
4. "Nein, danke, das ist alles."
5. "Ich hätte gern ein Pfund Käse." (ya da "500 Gramm Käse") "Kann ich mit Karte zahlen?"

Özet kartı

1. Fiyat sormak: Was kostet das? Çoğulda fiil de çoğul: Was kosten die Tomaten?
2. Fiyat söylemek: zwei Euro fünfzig; toplam için "Das macht …"; birim fiyat: zwei Euro das Kilo.
3. Ölçü biriminden sonra isim doğrudan gelir: ein Kilo Tomaten (von yok).
4. Eril ve nötr birimler ile Euro sayıdan sonra tekil kalır (zwei Kilo, zehn Euro); dişil birimler çoğul olur (zwei Flaschen).
5. Dükkân kalıpları: Was darf es sein? – Ich hätte gern … – Sonst noch etwas? – Das ist alles.
6. Ödeme ve değerlendirme: Kann ich mit Karte zahlen? Ich zahle bar. Das ist zu teuer. günstig.

Sonraki derse köprü

Pazarda ve markette alışveriş yapabiliyorsun; sırada bir kafede ya da restoranda oturup sipariş vermek var. Kalıpların bir kısmı aynı kalacak ("Ich hätte gern …"), ama masaya oturunca yeni cümleler de gerekecek: menüyü istemek, garsonu çağırmak, hesabı istemek ve hesabın birlikte mi ayrı mı ödeneceğini söylemek. Bir sonraki derste bu modülü bir kafe masasında kapatacağız.