Kendini tanıtma: Ich heiße… Ich komme aus…

Kanca

Dil kursunun ilk günü. Öğretmen sınıfa giriyor, "Guten Morgen!" diyor ve hemen ardından ilk soruyu soruyor: "Wie heißen Sie?" Sıra sana gelene kadar yan sıradakileri dinliyorsun. Biri "Ich heiße Anna" diyor, öteki "Mein Name ist Carlos", bir başkası "Ich bin Mei". Üç ayrı cümle, üçü de doğru. Sonra öğretmen ikinci soruyu soruyor: "Woher kommen Sie?" Ve sen "Türkiye'denim" demek istediğinde cümlenin ortasında küçük bir "der" belirmesi gerektiğini fark ediyorsun.

Kendini tanıtmak, Almanca konuşmaya başlayan herkesin ilk gerçek cümleleridir. Adını, nereden geldiğini, nerede yaşadığını ve ne iş yaptığını söyleyebilmek; aynı soruları karşındakine sorabilmek demek ilk sohbetin tamamı demektir. Bu derste bu cümleleri kalıp olarak kuracağız. Fiillerin nasıl çekildiğini ilerideki derslerde ayrıntılı göreceğiz; şimdilik her cümleyi bütün bir parça olarak öğren.

Anlatım

Adını söylemenin üç yolu

Almancada adını söylemenin en yaygın yolu "Ich heiße …" kalıbıdır: "Ich heiße Elif." Kelime kelime "ben … diye adlandırılırım" anlamına gelir. Türkçedeki "Adım Elif" ile aynı işi görür ve her ortamda kullanılabilir. "heißen" fiili G.2'deki ß kuralının tipik bir örneğidir: ei çift seslisinden sonra gelen sert s ß ile yazılır.

İkinci yol "Mein Name ist …" kalıbıdır: "Mein Name ist Murat Kaya." Bu, Türkçedeki "Benim adım …" cümlesine birebir karşılık gelir ve biraz daha resmî duyulur. Bir resepsiyonda, telefonda ya da bir form doldurulurken sık kullanılır; genellikle ad ve soyadıyla birlikte söylenir.

Üçüncü yol en kısasıdır: "Ich bin …" yani "Ben …'yım". "Ich bin Mei." Samimi ortamda, arkadaş arasında ya da kendini kısaca tanıtırken doğaldır. "bin" kelimesi "sein" (olmak) fiilinin bir biçimidir ve o fiili ayrı bir derste bütün biçimleriyle çalışacağız.

Adını sormak

Birinin adını sormak için resmî ve samimi iki biçim vardır. Tanımadığın bir yetişkine, bir memura ya da öğretmene "Wie heißen Sie?" (Adınız ne?) dersin. Bir arkadaşa, bir çocuğa ya da sınıf arkadaşına "Wie heißt du?" (Adın ne?) diye sorarsın. Fiilin sonu hitaba göre değişiyor: "heißen Sie", "heißt du". Bu değişimin kuralını fiil çekimi derslerinde öğreneceksin; şimdilik iki soruyu olduğu gibi kelime defterine yaz.

Adın Almanca kulağa yabancı geliyorsa karşındaki büyük ihtimalle heceletmeni isteyecek. G.2'de çalıştığın "Können Sie das bitte buchstabieren?" sorusu burada işe yarar; adını Almanca harf adlarıyla söylemeye hazır ol.

Nereden geliyorsun?

Nereli olduğunu söylemek için "Ich komme aus …" kalıbı kullanılır: "Ich komme aus Izmir" (İzmirliyim). "aus" edatı "-den, -dan" anlamındadır ve G.6'da gördüğün gibi Türkçedeki ekin işini ismin önünde görür. Soru biçimi "Woher kommen Sie?" (resmî) ya da "Woher kommst du?" (samimi) olur; "woher" kelimesi "nereden" demektir.

Ülke adlarında küçük ama önemli bir ayrıntı var. Almancada ülke adlarının çoğu artikelsiz kullanılır: "aus Deutschland" (Almanya'dan), "aus Österreich" (Avusturya'dan), "aus Italien" (İtalya'dan). Birkaç ülke adı ise artikelle gelir ve Türkiye bunlardan biridir: "die Türkei". Bu yüzden "Türkiye'den" demek için "aus der Türkei" dersin. "der" burada dişil "die" artikelinin "aus" edatından sonraki biçimidir; bu değişimin nedenini Dativ derslerinde öğreneceksin.

Artikelle kullanılan başka ülke adları da var: "die Schweiz" (İsviçre) için "aus der Schweiz", "der Iran" için "aus dem Iran", çoğul olan "die USA" için "aus den USA". Bu listeyi şimdilik ezberlemek zorunda değilsin. Yalnız kendi ülkeni ve sık konuştuğun birkaç ülkeyi artikeliyle doğru öğren.

Nerede yaşıyorsun?

Bugün nerede oturduğunu söylemek için "Ich wohne in …" kalıbını kullanırsın: "Ich wohne in Hamburg" (Hamburg'da oturuyorum). Soru biçimi "Wo wohnen Sie?" ya da "Wo wohnst du?" olur; "wo" kelimesi "nerede" demektir. Burada iki soru kelimesini karıştırmamaya dikkat et: "woher" başlangıç noktasını, "wo" bulunulan yeri sorar. Türkçede "nereden" ile "nerede" arasındaki fark neyse, Almancada da odur.

Ne iş yapıyorsun?

Tanışmanın sık bir parçası da meslektir. "Ich bin Lehrer" (Öğretmenim), "Ich bin Ärztin" (Doktorum, kadın), "Ich bin Student" (Üniversite öğrencisiyim, erkek). İki ayrıntıya dikkat et. Birincisi, Almancada meslek söylerken artikel kullanılmaz; İngilizcedeki "I am a teacher" yapısının aksine "Ich bin ein Lehrer" demezsin. Türkçede de "Öğretmenim" derken bir artikel kullanmadığın için bu kural sana doğal gelecek.

İkincisi, meslek adlarının çoğunun kadın için ayrı bir biçimi vardır ve bu biçim çoğu zaman "-in" ekiyle yapılır: "Lehrer" (erkek öğretmen), "Lehrerin" (kadın öğretmen); "Student", "Studentin". Türkçede meslek adı cinsiyetsiz olduğu için bu ayrım başta unutulur. Kendin için doğru biçimi öğren ve kelime defterine yaz.

Tanışmanın kapanışı

Birbirinizin adını öğrendiğinizde "Freut mich!" (Memnun oldum!) denir. Daha uzun ve biraz daha resmî biçimi "Freut mich, Sie kennenzulernen" (Sizinle tanıştığıma memnun oldum) şeklindedir. Karşındaki bunu söylediğinde "Mich auch!" (Ben de!) diye cevap verebilirsin. Soruyu karşı tarafa döndürmek için de A1.1'deki mantık geçerlidir: "Und Sie?" ya da "Und du?" (Ya siz? Ya sen?).

Örnekler

Bu cümlelerle tam bir tanışma kurabilirsin. Sesli okurken kendi adını, şehrini ve mesleğini yerine koy.

"Hamburg" kelimesinin sonundaki g'nin k gibi okunduğuna dikkat et: [HAM-burk]. Almancada b, d, g harfleri kelimenin ya da hecenin sonunda sertleşir ve p, t, k gibi duyulur. A1.1'deki "Abend" [AA-bent] kelimesinde de aynı şey olmuştu.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. Örneğin: "Ich heiße Ahmet Yıldız. Ich komme aus Ankara, aus der Türkei. Ich wohne in Köln. Ich bin Ingenieur." (İngilizcedeki gibi "ein" yok; kadın için "Ingenieurin".)
2. "Wie heißt du?", "Woher kommst du?", "Wo wohnst du?"
3. aus Deutschland, aus der Türkei, aus der Schweiz, aus Österreich.
4. "Ich bin Studentin aus der Türkei." Meslekten önce artikel gelmez ve Türkei artikelle kullanılır.

Özet kartı

1. Adını söylemenin üç yolu: Ich heiße … (yaygın), Mein Name ist … (biraz daha resmî), Ich bin … (kısa, samimi).
2. Ad sorusu: Wie heißen Sie? (resmî), Wie heißt du? (samimi).
3. Nereden: Ich komme aus … / Woher kommen Sie? Nerede: Ich wohne in … / Wo wohnen Sie?
4. Ülke adlarının çoğu artikelsizdir, ama Türkiye artikelle kullanılır: aus der Türkei.
5. Meslek söylerken artikel yok: Ich bin Lehrer; kadın için çoğu zaman -in: Lehrerin.
6. Tanışmayı "Freut mich!" ile kapat, cevap "Mich auch!".
7. Kelime ya da hece sonundaki b, d, g sertleşir: Hamburg [HAM-burk], Abend [AA-bent].

Sonraki derse köprü

Şimdiye kadar kurduğun cümlelerin hepsi "ich", "du" ya da resmî "Sie" ile başladı. Peki arkadaşını bir başkasına tanıtırken ne diyeceksin: "o İzmirli", "biz Hamburg'da oturuyoruz", "onlar öğrenci"? Bir sonraki derste Almancadaki bütün şahıs zamirlerini göreceğiz ve özellikle bir kelimeye dikkat edeceğiz: küçük ya da büyük harfle yazılan "sie", cümleye göre "o (kadın)", "onlar" ya da "siz" anlamına gelebiliyor.