Ne zaman yönlendirilir

Açılış sahnesi

Kolaylaştırıcı doğru olduğunu bildiği şeyi yapıyor.

"Bunun için bir uzmana görünmenizi öneririm."

Kadın başını sallıyor. "Tamam."

Ve gitmiyor.

Çünkü hangi uzman, nerede, nasıl başvurulur, ne kadar sürer — hiçbiri söylenmedi.

Altı ay sonra aynı kadın, aynı atölyede, aynı talebiyle oturuyor.

Kolaylaştırıcı o gün yönlendirme yaptığını düşünmüştü. Yapmamıştı. Bir cümle söylemişti.

Bu akademi eğitim amaçlıdır; tanı, kişiye özel tedavi veya acil yardım sunmaz. Aktif intihar düşüncesi, gerçeklikle bağın ciddi biçimde bozulması, ağır dissosiyasyon, kontrolsüz madde etkisi ya da devam eden şiddet varsa kişisel çalışma yapmak yerine uygun profesyonel desteğe başvurun. Türkiye'de yakın ve ciddi tehlikede yüz on iki Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır; acil olmayan psikiyatri başvurusu için Merkezi Hekim Randevu Sistemi kullanılabilir.

Bu derste ne olacak

Önce yönlendirme eşiğini kuracağız: ne zaman. Sonra dört yolu ayıracağız: tıbbi, psikiyatrik, hukuki, sosyal. Ardından yönlendirme cümlesinin dört parçasını yazacağız — dersin aracı. Sonra kendi başvuru listenizi nasıl kuracağınıza geleceğiz. En sonda yönlendirmenin neden bir başarısızlık olmadığını göstereceğiz.

Ders bittiğinde bir yönlendirmeyi cümleyle değil, adresle yapıyor olacaksınız.

Bu ders sarı bölgededir.

Sıfır noktası

Bu katman boyunca bir sınır çizdik ve her modülde bir kez daha karşımıza çıktı.

M26'da uygunluk kararında. M28'de kapsam dışı taleplerde. M31'de kırmızı çizgide. M32'de güvenli olmayan çıktıda.

Her seferinde aynı cümle geldi: bu durumda yönlendirilir.

Bu ders o cümlenin nasıl yapıldığını anlatıyor.

Mekanizma

Eşik: ne zaman

Üç eşik var ve üçü farklı hızda çalışıyor.

Acil eşik. Yakın ve ciddi tehlike: aktif intihar düşüncesi, devam eden şiddet, kontrolsüz madde etkisi, gerçeklikle bağın ciddi biçimde bozulması. Burada yönlendirme beklemez ve çalışma durur. Türkiye'de yüz on iki Acil Çağrı Merkezi aranır.

Kapsam eşiği. Talep bu çalışmanın yöntemiyle ele alınamıyor. M28'de dört kategoriyi saymıştık. Burada yönlendirme çalışmadan önce yapılır.

Süreç eşiği. Çalışma başladı ve bir şey ortaya çıktı: bir tıbbi belirti, bir hukuki durum, bir bakım ihtiyacı. Burada yönlendirme çalışmanın yanına eklenir; her zaman onun yerine geçmez.

Üçünü ayırmak pratik bir fark yaratıyor. Birincisi bugün, ikincisi baştan, üçüncüsü yanında.

Dört yol

Dört ayrı hizmet alanı ve karıştırılmamaları gerekiyor.

Tıbbi. Bedensel belirtiler, uyku, ağrı, kilo değişimi, gebelik, süregelen hastalık. Başlangıç noktası aile hekimidir ve bu en çok atlanan yoldur.

Psikiyatrik ve psikolojik. Süregelen belirtiler, tanı gerektiren durumlar, ilaç soruları, psikoterapi ihtiyacı. Türkiye'de acil olmayan psikiyatri başvurusu Merkezi Hekim Randevu Sistemi üzerinden yapılabilir.

Hukuki. Boşanma, velayet, miras, koruma tedbiri, istismar bildirimi. Bir dizim sahnesi bunların hiçbirinde delil ya da karar aracı değildir — M12'de kurulmuştu.

Sosyal destek. Barınma, ekonomik destek, bakım yükü, çocuk ve yaşlı koruma. Bu yol en az bilinen ve talebin arkasındaki asıl ihtiyacın en sık bulunduğu yer.

Dördüncüsü için bir not: M28'de gördüğümüz gibi bir talebin arkasında bazen bir maddi ihtiyaç duruyor. Sembolik bir çalışma orada işe yaramıyor.

Yönlendirme cümlesinin dört parçası

M26'da kurmuştuk: yönlendirmesiz reddetme, reddetme değil — bırakmadır.

Şimdi cümlenin kendisini yazıyoruz ve dört parçası var.

Ne. Neyi yönlendirdiğinizi söyleyin. "Anlattığınız uyku sorunu."

Neden. Gerekçe sizin sınırınız olsun, kişinin eksikliği değil. "Bu benim çalışma alanımın dışında." — "Siz buna hazır değilsiniz" değil.

Nereye. Kurum ya da hizmet adıyla. "Aile hekiminiz" ya da "psikiyatri polikliniği".

Nasıl. Başvurunun ilk adımı. Hangi sistem, hangi numara, hangi belge.

Dört parça bir cümleye sığıyor ve otuz saniye sürüyor.

Ve bir beşinci parça isteğe bağlı ama işe yarıyor: "İsterseniz bunu birlikte yazalım."

Kendi listenizi kurun

Bu ders size bir liste veremez ve nedeni önemli.

Kurum adları, numaralar, başvuru yolları ve hizmet kapsamları değişiyor. Bugün doğru olan bir numara iki yıl sonra yanlış olabiliyor.

Bu yüzden liste sizin ve üç kuralı var.

Kaynağından doğrulayın. Kurumun kendi resmî sayfasından. Duyduğunuz bir numarayı listeye yazmayın.

Tarih atın. Her satırın yanına doğruladığınız tarihi yazın. Tarihsiz bir liste, doğruluğu bilinmeyen bir listedir.

Yerel olsun. Kendi ilinizdeki, kendi ilçenizdeki adresler. "Bir psikiyatri polikliniği" bir adres değil.

Bu, akademinin size bıraktığı en sıkıcı ödevlerden biri ve muhtemelen en çok işe yarayanı.

Kaynaklardan okuma

Usta katmanı

Üç ince nokta.

Birincisi: yönlendirme reddetme değil ve ikisi karıştırılıyor.

Bir kişiyi yönlendirmek, onunla çalışmayacağınız anlamına gelmiyor.

Üç durum var. Yönlendirir ve çalışmazsınız — kapsam eşiği. Yönlendirir ve beklersiniz — süreç eşiği, önce başka bir hizmet. Yönlendirir ve yanında çalışırsınız — en sık olan ve en az söylenen.

Üçüncüsü şu demek: bir kişi psikoterapi görürken bir eğitim çalışmasına da katılabilir. Bu bir çakışma değil.

Ama bir koşulu var ve atlanıyor: kişinin bunu kendi terapistine söylemesi. İki süreç birbirinden habersiz yürüdüğünde ikisi de zayıflıyor.

İkincisi: yönlendirmenin bir başarısızlık sanılmasının nedeni ekonomik.

Bunu dürüstçe söylemek gerekiyor.

Bir katılımcıyı başka bir hizmete yollamak, bir katılımcıyı kaybetmek demek. Ve bir atölye geliri katılımcı sayısıyla ölçülüyor.

Bu baskı gerçek ve görmezden gelmek onu güçlendiriyor.

Görülmesi ise zayıflatıyor: "şu an bu kişiyi tutmak istiyorum ve nedeni benim gelirim" cümlesini kendine söyleyebilen bir uygulayıcı, doğru kararı verebiliyor.

Üçüncüsü ve en pratiği: yönlendirmeyi kaydınıza yazın.

Ne yönlendirdiğinizi, nereye ve hangi tarihte. Tek satır.

İki nedeni var. Birincisi takip: bir hafta sonra soracağınız somut şeylerden biri o olacak.

İkincisi kendi kayıtlarınız: altı ayda kaç yönlendirme yaptığınıza bakın.

Sayı sıfırsa bu bir başarı göstergesi değil. Kırk kişiyle çalışıp hiç kimseyi yönlendirmemiş bir uygulayıcı, eşiği ya hiç görmüyordur ya görüp geçmiştir.

Yaygın hatalar

Uygulama

Kilit özet

1. Yönlendirme bir öneri cümlesi değil, somut bir aktarımdır.
2. Üç eşik vardır: acil eşik bugün, kapsam eşiği baştan, süreç eşiği çalışmanın yanında.
3. Yakın ve ciddi tehlikede çalışma durur ve Türkiye'de yüz on iki aranır.
4. Dört yol ayrıdır: tıbbi, psikiyatrik, hukuki, sosyal destek.
5. Tıbbi yol en çok atlanan, sosyal destek yolu en az bilinen yoldur.
6. Yönlendirme cümlesinin dört parçası vardır: ne, neden, nereye, nasıl.
7. Gerekçe uygulayıcının sınırıdır, kişinin eksikliği değil.
8. Başvuru listesi uygulayıcının kendisi tarafından kurulur: kaynağından doğrulanmış, tarihli ve yerel.
9. Yönlendirmek reddetmek değildir; en sık durum yanında çalışmaktır ve koşulu iki sürecin birbirinden haberdar olmasıdır.
10. Yönlendirme kayda yazılır; sıfır yönlendirme bir başarı göstergesi değildir.

Sonraki derse köprü

Yönlendirmeyi kurduk. Ama bir yönlendirme yapıldıktan sonra da bir hafta geçiyor.

Sıradaki ders takip ve sonrası.

Bir çalışmadan sonra insanlar eve gidiyor ve bir kısmı ailesine gidiyor. Gecikmeli tepkiler beliriyor, kapanışta söylenen cümle unutuluyor, taşınabilir çıktı bir kâğıtta kalıyor.

Bir hafta sonrası araması bunun için var ve neredeyse hiç yapılmıyor.

Orada bir kuralı da geri çağıracağız: kişiye ne yapacağını değil, neyi bilmediğini hatırlatmak.