Cümle kurdurma ve sınırı

Açılış sahnesi

Kolaylaştırıcı danışana dönüyor: "Anneye bak ve şunu söyle: ben küçüğüm, sen büyüksün."

Danışan söylüyor. Sesi düz.

"Bir daha söyle."

Söylüyor. Yine düz.

"Şimdi gerçekten söyle."

Üçüncüde ağlıyor. Odada bir hareket oluyor, birkaç kişi başını sallıyor. Sahne tamamlandı sayılıyor.

Molada aynı kişi bir arkadaşına şunu söylüyor: "Bitsin diye söyledim."

Bu akademi eğitim amaçlıdır; tanı, kişiye özel tedavi veya acil yardım sunmaz. Aktif intihar düşüncesi, gerçeklikle bağın ciddi biçimde bozulması, ağır dissosiyasyon, kontrolsüz madde etkisi ya da devam eden şiddet varsa kişisel çalışma yapmak yerine uygun profesyonel desteğe başvurun. Türkiye'de yakın ve ciddi tehlikede yüz on iki Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır; acil olmayan psikiyatri başvurusu için Merkezi Hekim Randevu Sistemi kullanılabilir.

Bu derste ne olacak

Önce ekolün hazır cümlelerini ve işlevlerini sayacağız. Sonra bir cümleyi söylemenin neden onaylamak olmadığını kuracağız. Ardından Katman 2'nin dokuz yasak cümlesinin uygulamada nereye düştüğünü göreceğiz. Sonra kırmızı çizgiye geleceğiz: şiddet ve istismar. En sonda söylemek istenmeyen cümlenin nasıl geri alınacağını kuracağız.

Ders bittiğinde bir cümleyi önerebiliyor, dayatmadığınızı bilebiliyor ve nerede hiç önermeyeceğinizi ayırt edebiliyor olacaksınız.

Bu ders sarı bölgede başlar ve kırmızıya geçer. Şiddet ya da istismar bildirildiğinde bu müdahale biçimi kullanılmaz ve çalışma durur. Metni okurken kendi geçmişinizle temas ederseniz durabilirsiniz.

Sıfır noktası

Cümle kurdurma, bir önceki derste saydığımız beş müdahale biçiminden biri.

Ama ayrı bir ders hak ediyor, çünkü diğer dördünden farklı bir yeri var.

Konum değiştirdiğinizde kolaylaştırıcı bir şey yapar. Cümle kurdurduğunuzda danışan bir şey yapar — kendi sesiyle, kendi ağzından.

Ve bir kişinin kendi sesiyle söylediği bir cümle, kendisine ait sanılıyor. Sonradan hatırlanırken de öyle hatırlanıyor.

Mekanizma

Hazır cümleler ve işlevleri

Ekolde kullanılan cümleler üç aileye ayrılıyor ve üçünün de gerekçesi K3 — öğretinin kendi kavram sistemine ait.

Görme ve aidiyet cümleleri. "Seni görüyorum." "Sen de buraya aitsin." Gerekçesi M19'un aidiyet öğretisidir.

Konum ve hiyerarşi cümleleri. "Ben küçüğüm, sen büyüksün." "Sen anne, ben çocuk." Gerekçesi M20'nin öncelik öğretisidir.

Geri verme cümleleri. "Bu senindi, ben kendi hayatıma dönüyorum." Gerekçesi M23'ün dolaşıklık kavramıdır.

Cümlelerin işlevi olarak öğretinin söylediği şey şu: kişi konumunu yeniden ifade eder ve taşımadığını bırakır.

Söylenebilecek olan bu kadar. Bu cümlelerin ne yaptığı ölçülmemiştir ve M24'te gördüğümüz gibi ölçülen şey sonuçlardır, mekanizma değil.

Söylemek onaylamak değildir

Şimdi dersin mekanizması.

Bir cümleyi söylemek üç sıradan etki üretiyor ve hiçbiri olağandışı değil.

Bir — sesin kendi etkisi. Bir şeyi yüksek sesle söylemek, düşünmekten farklı hissettiriyor. Bu bir yöntem etkisi değil, konuşmanın olağan etkisi.

İki — uyum baskısı. Odada on kişi var ve bir uzman bir cümle önerdi. Söylememek, sahneyi bozmak gibi görünüyor.

Üç — geriye dönük sahiplenme. Söylenen cümle sonradan "ben şunu söylemiştim" diye hatırlanıyor. Kimin önerdiği unutuluyor.

Üçüncüsü en pahalısı. Bir kişi altı ay sonra "annemin büyük olduğunu kabul ettim" diye anlatıyor — ve o cümleyi kendisinin kurmadığını hatırlamıyor.

Dokuz cümle nereye düşer

Katman 2 dokuz yasak cümleyle kapanmıştı: "sen aslında büyükannensin", "dışlanan üyeyi taşıyorsun", "bilen alan üzerinden oluyor" ve diğerleri.

Orada bunlar kolaylaştırıcının söylediği cümlelerdi.

Burada bir adım daha ileri gidiyor: aynı içerik danışanın ağzına konuyor.

"Şunu söyle: ben büyükannemin kaderini taşıyorum."

Bu, dokuz cümlenin en ağır biçimi. Çünkü kolaylaştırıcı bir iddiada bulunmuyor — kişinin kendisi bulunuyor gibi görünüyor.

Kural basit: kolaylaştırıcının söyleyemeyeceği bir cümle, danışana da söyletilemez.

Dokuz cümlenin hiçbiri bir öneri hâlinde bile kullanılmaz.

Kırmızı çizgi: şiddet ve istismar

Burada ders kırmızıya geçiyor.

M20'de kuralı koymuştuk: şiddet gören bir kişiden şiddeti uygulayana eğilmesi, saygı duyması ya da onu "büyük" olarak tanıması istenemez.

Uygulamadaki karşılığı üç maddedir.

Bir. Devam eden ya da geçmişte yaşanmış şiddet, istismar ya da ihmal bildirildiğinde cümle kurdurma müdahalesi kullanılmaz. Hiçbir biçimiyle.

İki. "Ona saygı duy", "onu kabul et", "olana eğil", "o senin baban" cümleleri bu bağlamda önerilmez. Yumuşatılmış hâlleri de önerilmez.

Üç. Bu bilgi çalışma sırasında ortaya çıkarsa çalışma durur. M26'nın durma işaretleri devreye girer ve yönlendirme yapılır.

Gerekçe bir tercih değil: yeniden mağdurlaştırma riski. Ve bu risk kurumsal düzeyde de kayda geçmiştir.

Söylenmek istenmeyen cümle

Son bölüm ve en sık ihlal edilen yer.

Bir kişi cümleyi söylemiyor ya da söyledikten sonra "bu bana ait değil" diyor.

O an yapılacak tek şey var: kabul etmek.

"Peki. Söylemek istemediğin bir cümleyi söylemene gerek yok."

Yapılmayacak olanlar bir liste oluşturuyor ve hepsi tanıdık. "Bir kere daha dene." "Daha yüksek sesle." "Şimdi gerçekten söyle." "Zorlanıyorsun, demek ki doğru yerdeyiz."

Sonuncusu en tehlikelisi, çünkü reddi bir kanıta çeviriyor. Bu biçimde kurulmuş bir çerçevede hayır demek imkânsız hâle geliyor.

Ve bir alternatif her zaman var: kişinin kendi cümlesini sorun. "Şu an ona söylemek istediğin bir şey var mı?"

Gelen cümle genellikle daha kısa, daha garip ve çok daha fazla iş görüyor.

Kaynaklardan okuma

Usta katmanı

Üç ince nokta.

Birincisi: öneri ile talebi ayıran şey cümlenin kendisi değil, çerçevesi.

Aynı cümle iki biçimde sunulabilir.

"Şunu söyle: seni görüyorum."

"Bir cümle önereceğim. Söylemek istersen söyle, istemezsen geç. 'Seni görüyorum.'"

İkinci biçim on saniye daha uzun. Ve reddi gerçekten mümkün kılan tek biçim.

Bir kolaylaştırıcı ikinci biçimi kullandığında bir şey fark ediyor: bazı cümleler reddediliyor. Birinci biçimde hiç reddedilmiyordu.

Fark cümlelerde değildi. Çerçevedeydi.

İkincisi: ağlamak bir onay değil.

Açılış sahnesindeki kişi üçüncü seferde ağladı ve oda bunu tamamlanma saydı.

Ağlamanın kaynağı çok olabilir: zorlanma, utanç, direncin kırılması, bitmesini isteme. Hiçbiri "bu cümle bana ait" demek değil.

Bu yüzden gözyaşı bir kapanış işareti olarak okunmaz. Kapanış işareti kişinin kendi cümlesidir — sıradaki modülün konusu.

Ve tam tersi de geçerli: ağlamayan bir kişi çalışmamış sayılmaz.

Üçüncüsü ve en pratiği: kendi cümle listenizi yazın ve kısa tutun.

Ekolün cümle dağarcığı geniş. Uygulamada kullandığınız liste dar olmalı.

Yararlı bir sınır: yalnız betimleyici cümleler önerin, konum atayan cümleleri önermeyin.

"Seni görüyorum" betimleyici. "Ben küçüğüm, sen büyüksün" bir konum atıyor ve o konumu öğreti belirliyor.

Betimleyici cümleler daha az iddia taşıyor ve reddedilmeleri daha kolay.

Listeniz beş cümleyi geçmesin. Ve her birinin yanında hangi durumda kullanılmayacağı yazılı olsun.

Yaygın hatalar

Uygulama

Kilit özet

1. Cümle kurdurma diğer müdahale biçimlerinden farklıdır: eylemi danışan yapar, kendi sesiyle.
2. Ekolün cümleleri üç ailededir — görme, konum, geri verme — ve gerekçeleri K3'tür.
3. Bir cümleyi söylemek üç sıradan etki üretir: sesin etkisi, uyum baskısı, geriye dönük sahiplenme.
4. Söylenen cümle sonradan kişinin kendi cümlesi olarak hatırlanır; öneren unutulur.
5. Katman 2'nin dokuz yasak cümlesi danışanın ağzına konduğunda daha ağır hâle gelir.
6. Kural: kolaylaştırıcının söyleyemeyeceği bir cümle danışana da söyletilemez.
7. Şiddet, istismar ve ihmal bildirildiğinde cümle kurdurma hiçbir biçimiyle kullanılmaz.
8. Bu bilgi çalışma sırasında çıkarsa çalışma durur ve yönlendirme yapılır.
9. Söylenmek istenmeyen cümle kabul edilir; "bir kere daha dene" ve "zorlanıyorsun, demek ki doğru yerdeyiz" kullanılmaz.
10. Ağlamak bir onay değildir; kapanış işareti kişinin kendi cümlesidir.

Sonraki derse köprü

Cümlenin sınırını kurduk. Sıradaki ders sınırın ölçüldüğü yere geliyor: yoğunluk.

Bir çalışmada kişi ne kadar zorlanabilir ve bunu nereden anlarsınız?

Katman 1'in düzenleme penceresini M14'te kurmuştuk. Sıradaki derste o kavram bir oturumun içine giriyor: aşırı ve düşük uyarılmayı tanımak, yavaşlatmak, durdurmak ve topraklamak.

Ve bir yanlış inanç kapanacak: yoğunluk bir başarı göstergesi değil.