Kapsam dışı talepler

Açılış sahnesi

Bir hafta içinde gelen dört cümle.

"Kızımda otizm var. Sistemik nedenini bulmak istiyorum."

"Kanser tedavisi görüyorum. Bunu dizimle de çalışabilir miyiz?"

"Boşanma davam var. Çocuğun kimde kalması gerektiğini görmek istiyorum."

"Kardeşimin bana yaptığını kanıtlamak istiyorum."

Dördü de bir talep gibi duruyor. Dördü de içten.

Ve dördü de bu çalışmanın kapsamı dışında.

Bu ders o sınırı çizmekle ilgili.

Bu akademi eğitim amaçlıdır; tanı, kişiye özel tedavi veya acil yardım sunmaz. Aktif intihar düşüncesi, gerçeklikle bağın ciddi biçimde bozulması, ağır dissosiyasyon, kontrolsüz madde etkisi ya da devam eden şiddet varsa kişisel çalışma yapmak yerine uygun profesyonel desteğe başvurun. Türkiye'de yakın ve ciddi tehlikede yüz on iki Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır; acil olmayan psikiyatri başvurusu için Merkezi Hekim Randevu Sistemi kullanılabilir.

Bu derste ne olacak

Önce "kapsam dışı" ile "zor" arasındaki farkı kuracağız. Sonra dört kategoriyi tek tek açacağız. Ardından her birinin neden kapsam dışı olduğunu göreceğiz. Sonra reddetme ve yönlendirme cümlelerini kuracağız. En sonda en yararlı kısma geleceğiz: kapsam dışı bir talebin içindeki kapsam içi parçayı bulmak.

Ders bittiğinde dört kategoriyi tanıyabiliyor ve sınırı koruyarak bir kapı bırakabiliyor olacaksınız.

Bu ders sarı bölgede başlar ve kırmızı bölgeye dokunur.

Sıfır noktası

"Kapsam dışı" ile "zor" aynı şey değil.

Zor bir talep, bu yöntemle ele alınabilir ama dikkat ister.

Kapsam dışı bir talep, bu yöntemin erişemeyeceği bir şey istiyor ve başka bir hizmete ait.

İkisini karıştırmak iki yönde de zarar üretiyor. Zoru kapsam dışı sayan uygulayıcı gereksiz reddediyor. Kapsam dışını zor sayan uygulayıcı ise erişemeyeceği bir şeye kalkışıyor.

Mekanizma

Dört kategori

Bir — tıbbi ve psikiyatrik. Bir hastalığın nedenini bulmak, bir belirtiyi geçirmek, bir tanıyı açıklamak.

Neden kapsam dışı: bu yöntem tıbbi bir değerlendirme yapmıyor ve tıbbi bir sonuç üretmiyor. Katman 1'de kurmuştuk — sembolik bir çağrışım tıbbi bir açıklama değildir.

Ve bu kategori en yüksek zarar riskini taşıyor: kişi tedaviyi erteleyebilir.

İki — hukuki ve üçüncü kişi hakkında karar. Velayet, miras, bir davada ne yapılacağı, bir kişinin suçlu olup olmadığı.

Neden kapsam dışı: bu kararlar hukuki süreçlere ait ve odada olmayan kişiler hakkında hüküm üretmek bu akademinin yasakladığı şey.

Üç — geçmişi kanıtlatma. "Şunun olduğunu kanıtlamak istiyorum", "gerçekten olup olmadığını görmek istiyorum".

Neden kapsam dışı: sahnede oluşan imge bir kanıt değil. Katman 1'in beş harfli kodunda S — sembolik. Ve bu talep karşılanmaya çalışıldığında yanlış anı riski doğuyor.

Dört — başkasını değiştirme. "Annemin bana davranışını değiştirmek", "eşimin anlamasını sağlamak".

Neden kapsam dışı: odada bir kişi var ve o kişi yalnız kendi payını değiştirebilir. Katman 1'in sahiplik ölçütü tam olarak bunu söylüyordu.

Reddetme ve yönlendirme

M26'da üç parçalı reddetme cümlesini kurmuştuk: kararı işe bağla, anlattığını ciddiye al, kapı bırak.

Burada aynı yapı, talep düzeyinde kullanılıyor.

Tıbbi örnek için:

"Bir hastalığın nedenini bu çalışmayla bulamayız — bu yöntemin yapabileceği bir şey değil. Yaşadığınız şey ciddi ve tam da bu yüzden onu doğru yere yönlendirmek istiyorum. Tedavi ekibinizle konuşmanız gereken bir konu; isterseniz burada nasıl konuşacağınıza birlikte bakabiliriz."

Son cümleye dikkat: kapı, kapsam içi bir yere açılıyor.

En yararlı kısım: içerideki parça

Bu, dersin asıl katkısı.

Kapsam dışı taleplerin neredeyse hepsinin içinde, kapsam içi bir parça var.

Otizm örneği. Nedeni kapsam dışı. Ama "bir engelli çocuğun ebeveyni olmak bende ne yapıyor, kendimi nasıl taşıyorum" tamamen kapsam içi.

Kanser örneği. Hastalık kapsam dışı. Ama "hasta olduğumdan beri ailemle ilişkim değişti ve bunu nasıl taşıyacağımı bilmiyorum" kapsam içi.

Velayet örneği. Karar kapsam dışı. Ama "bu süreçte kendi öfkemi çocuğuma taşımamak için neyi fark etmem gerekiyor" kapsam içi.

Kanıtlama örneği. Kanıt kapsam dışı. Ama "kanıtlanmadığı hâlde bu yükle nasıl yaşayacağım" kapsam içi.

Ve sıra önemli: önce sınır, sonra parça.

Parçayı önce sunarsanız, sınır söylenmemiş oluyor ve kişi ikisini karıştırıyor. Sınır önce konursa, parça bir alternatif olarak duruyor.

Kaynaklardan okuma

Usta katmanı

Üç ince nokta.

Birincisi ve en yüksek riskli: tıbbi talep.

Diğer üç kategori zarar verebilir. Bu kategori öldürebilir.

Bir kişi belirtisinin sistemik nedenini aradığı için doktora gitmeyi erteliyorsa, o gecikme geri alınamaz.

Bu yüzden tıbbi taleplerde tek bir kural var ve tartışmasız: ilk cümle yönlendirmedir.

Konuşmanın herhangi bir yerinde değil. İlk cümlede.

"Bunu önce hekiminizle konuşmanız gerekiyor" cümlesi, başka her şeyden önce söylenir. Sonra kapsam içi parçaya geçilebilir.

Sıra burada bir nezaket meselesi değil. Bir kişi odadan yalnız ilk cümleyi hatırlayarak çıkabilir.

İkincisi: içerideki parçayı bulmak zanaat — ama sınırın yerine geçmiyor.

Bir uygulayıcı bu beceriyi geliştirdiğinde bir risk doğuyor: her talebe bir parça bulup çalışmaya devam etmek.

Ve bir süre sonra sınır hiç söylenmiyor. Çünkü her seferinde bir çıkış yolu bulunuyor.

Kural şu: parça, sınır söylendikten sonra sunulur ve sınırın yerine geçmez.

Kişi odadan çıkarken iki şeyi birden biliyor olmalı: neyin yapılamadığını ve ne yapıldığını.

Yalnız ikincisini bilerek çıkarsa, birincisi hiç söylenmemiş demektir.

Üçüncüsü ve dürüstçe söylenmesi gereken: çaresizlik ikna edicidir.

Bu taleplerle gelen insanlar çoğu zaman her yolu denemiş oluyor.

Hasta bir çocuğun ebeveyni. Tedavisi süren biri. Davası uzayan biri.

Ve o kişi karşınızda otururken "yapamam" demek çok zor. Çünkü kişinin çaresizliği gerçek ve size dokunuyor.

Tam o anda bir düşünce beliriyor: "belki denemekten zarar gelmez."

Gelir.

Bir umut verildiğinde ve karşılanmadığında, kişi ikinci kez kaybediyor. Ve bu ikinci kayıp, ilk hâlinden ağır olabiliyor.

Bu yüzden çaresizlik bir ölçüt değil. Bir kişinin ne kadar çok ihtiyaç duyduğu, yöntemin ne yapabileceğini değiştirmiyor.

Söylenebilecek cümle: "Ne kadar zorlandığınızı görüyorum ve bu yüzden size gerçekçi olmayan bir şey söylemek istemiyorum."

Bu cümle reddetmiyor. Ciddiye alıyor.

Yaygın hatalar

Uygulama

Kilit özet

1. "Kapsam dışı" ile "zor" aynı şey değildir; ikisini karıştırmak iki yönde de zarar üretir.
2. Dört kategori vardır: tıbbi ve psikiyatrik, hukuki ve üçüncü kişi kararı, geçmişi kanıtlatma, başkasını değiştirme.
3. Tıbbi kategori en yüksek zarar riskini taşır çünkü kişi tedaviyi erteleyebilir.
4. Tıbbi taleplerde ilk cümle yönlendirmedir; sıra bir nezaket meselesi değildir.
5. Sahnede oluşan imge bir kanıt değildir; kanıtlama talebi karşılanamaz.
6. Odada bir kişi vardır ve yalnız kendi payını değiştirebilir.
7. Reddetme üç parçalıdır: kararı işe bağla, anlattığını ciddiye al, kapı bırak.
8. Kapsam dışı taleplerin neredeyse hepsinin içinde kapsam içi bir parça vardır.
9. Sıra önemlidir: önce sınır, sonra parça. Parça sınırın yerine geçmez.
10. Çaresizlik bir ölçüt değildir; kişinin ne kadar ihtiyaç duyduğu yöntemin ne yapabileceğini değiştirmez.

Sonraki derse köprü

Kimin geleceğine, ne söyleyeceğimize ve neyin çalışılacağına karar verdik.

Şimdi çalışmanın kendisine geliyoruz. Sıradaki modül ilk dizilim: kurulum ve gözlem.

Üç ders: kurulumun mekaniği ve kolaylaştırıcının kararlarının sahnenin parçası olması; gözlemin yorumdan ayrı kaydedilmesi; ve sahnenin okunmaması.

Katman 2'nin M24'ünde kurduğumuz tespit orada uygulamaya dönüşecek: sahne kendiliğinden oluşmuyor, bir kısmını oluşturan kişi kuruyor.