Onamın altı bileşeni

Açılış sahnesi

Koridorda bir masa. Üstünde formlar.

Katılımcılar giriyor, isimlerini yazıyor, alta imza atıyor ve içeri geçiyor.

Ortalama süre: yirmi saniye.

Formda ne yazdığını soran olmuyor. Okuyan da yok.

Şimdi soru: bu kişiler onam verdi mi?

İmza attılar. Ama onam bir imza değil.

O form bir onam belgesi değil; bir makbuz. Katılımın kaydı, katılımın bilerek yapıldığının kanıtı değil.

Bu ders o farkla ilgili.

Bu derste ne olacak

Önce onamın bir imza değil bir bilgi durumu olduğunu göreceğiz. Sonra altı bileşeni tek tek açacağız. Ardından Katman 2'nin kanıt tablosunun onam metnine nasıl gireceğini kuracağız. Sonra yazılı ile sözlü onamın neden birlikte kullanıldığını konuşacağız. En sonda onamın gerçekten alınıp alınmadığını sınayan tek soruyu vereceğiz.

Ders bittiğinde kendi çalışmanız için bir onam metni yazabiliyor olacaksınız.

Bu ders yeşil bölgededir.

Sıfır noktası

Onam bir belge değil, bir bilgi durumu.

Bir kişi onam vermiş sayılır mı? Sınamak için tek bir test var.

Kişi ne olacağını ve ne olmayacağını kendi cümleleriyle söyleyebiliyor mu?

Söyleyebiliyorsa onam var. Söyleyemiyorsa imza var.

Bu test, bütün dersin ölçüsü.

Katman 2'nin son modülünde altı etik ölçütü denetlemiştik. Sözleşme ve seçenek sunma, "karşılanabilir" sütunundaydı ve engel imkânsızlık değil alışkanlıktı. Bu ders o iki maddeyi kapatıyor.

Mekanizma

Altı bileşen

Bir — ne yapılacağı. Çalışmanın biçimi somut olarak anlatılır. Temsilci seçilecek mi, kişi odanın ortasında duracak mı, grup ne yapacak, ne kadar kişi izleyecek?

Belirsiz bir tarif, belirsiz bir onam üretiyor.

İki — ne kadar süreceği. Toplam süre, kişisel çalışmanın süresi, ara var mı.

Üç — neyin vaat edilmediği. Bu bileşen en çok atlanandır ve en gerekli olanıdır.

Söylenmesi gerekenler: bu bir psikoterapi değil ve yerine geçmez; tıbbi veya psikiyatrik bir sonuç vaat edilmiyor; belirli bir belirtinin geçeceği söylenmiyor; ailenizin geçmişi hakkında doğrulanmış bilgi üretilmiyor.

Dört — kanıt durumu. Yöntemin araştırma durumu söylenir. Bir sonraki başlıkta açacağız.

Beş — olumsuz etki ihtimali. Katman 2'de aktarmıştık: bir sistematik derleme, katılımcıların küçük bir bölümünde hafif olumsuz etkiler bildirildiğini kaydetti.

Bu bilgi onamda yer alır. Bir müdahalenin bilinen yan etkisini söylememek, onamı geçersiz kılar.

Altı — durma hakkı. Kişi istediği an durabilir, çıkabilir, devam etmeyebilir. Ve bunun bir bedeli olmayacağı söylenir.

Kanıt durumu onama nasıl girer

Katman 2'nin son modülünde dört cümlelik dürüst bir ifade kurmuştuk. Onam metnine giren şey odur.

"Bu çalışmanın bazı kişilerde iyi sonuçlar verdiğini bildiren araştırmalar var. Kanıtın kalitesi düşük değerlendiriliyor ve bu, bir tedavi olarak önerilebilmesi için yeterli değil. Küçük bir grupta olumsuz etkiler de bildirilmiş. Bu bir psikoterapi değil ve yerine geçmez."

Dört cümle. Hepsi doğru. Hiçbiri kanıtı aşmıyor.

Ve bu dört cümle olmadan bir kişi neye katıldığını bilmiyor.

Yazılı ve sözlü birlikte

İkisi farklı iş yapıyor ve biri diğerinin yerine geçmiyor.

Yazılı metin bir kayıt. Kişi eve götürebiliyor, sonra okuyabiliyor, gerektiğinde geri dönebiliyor.

Sözlü aktarım anlaşıldığını kontrol etme imkânı. Kişinin yüzü, soruları, duraksaması görülüyor.

Yalnız yazılı olduğunda: koridordaki masa.

Yalnız sözlü olduğunda: kişinin hatırladığı kadarı kalıyor ve hatırlama seçici.

İkisi birlikte kullanılır. Yazılı metin önceden gönderilir, sözlü aktarım başlamadan önce yapılır.

Onam bir anlaşma

Son ve yapısal nokta.

Onam tek yönlü bir bildirim değil. İki taraflı bir anlaşma.

Kişi neye katıldığını biliyor. Uygulayıcı da neye söz verdiğini biliyor — ve neye söz vermediğini.

Bu, uygulayıcıyı da koruyor. Bir katılımcı sonradan "bana şu iyileşeceği söylenmişti" derse, söylenmemiş olduğu yazılı.

Yani onam bir yük değil. İki tarafın da sınırını çizen bir metin.

Kaynaklardan okuma

Usta katmanı

Üç ince nokta.

Birincisi: en zor bileşen dördüncüsü ve nedeni açık.

Kanıt durumunu söylemek katılımı azaltıyor.

Bir kişi "kanıt kalitesi düşük değerlendiriliyor" cümlesini duyduğunda bir kısmı gelmiyor. Bu gerçek ve doğrudan gelire dokunuyor.

Bir önceki modülde aynı yapıyı görmüştük: reddetme kararı da gelire dokunuyordu.

Ve buradaki cevap da aynı: yapıyı değiştirin, iyi niyete güvenmeyin. Kanıt cümlesi onam metnine yazılı olarak girer ve her katılımcıya gider. Böylece söylenip söylenmemesi o günkü rahatlığa kalmıyor.

İkincisi ve ters gelen: katılımı azaltan bir onam doğru çalışıyor demektir.

Bu cümle rahatsız edici ama düşünüldüğünde açık.

Onamın işlevi ne? Kişinin bilerek karar vermesi.

Bilgilendirildikten sonra bazı kişiler hayır diyorsa, onam tam olarak işini yapmıştır.

Hiç kimsenin vazgeçmediği bir onam metni muhtemelen bir şey söylemiyor.

Ve bir sonuç daha var: bilerek gelen kişiyle çalışmak daha kolay. Beklentisi gerçekçi, hayal kırıklığı riski düşük, sonradan sorun çıkma ihtimali az.

Yani onam bir katılımcı kaybı değil, bir katılımcı seçimi.

Üçüncüsü ve en pratiği: geri söyletme testi.

Onamın alınıp alınmadığını sınamanın tek güvenilir yolu var ve otuz saniye sürüyor.

Metni verdikten ve anlattıktan sonra sorun:

"Kendi cümlelerinizle, bugün ne olacak ve ne olmayacak?"

Kişi cevap verirken iki şey öğreniyorsunuz. Anladığını ve anlamadığını.

Ve neredeyse her seferinde bir eksik çıkıyor — genellikle üçüncü bileşen. Kişi ne olacağını biliyor, neyin vaat edilmediğini bilmiyor.

O eksik orada kapatılıyor. Sonra değil.

Bu test onam metnini de düzeltiyor: aynı eksik birkaç kişide tekrarlıyorsa, metinde bir sorun var demektir.

Yaygın hatalar

Uygulama

Kilit özet

1. Onam bir imza değil, bir bilgi durumudur.
2. Sınama testi tektir: kişi ne olacağını ve ne olmayacağını kendi cümleleriyle söyleyebiliyor mu?
3. Altı bileşen vardır: ne yapılacağı, süresi, neyin vaat edilmediği, kanıt durumu, olumsuz etki ihtimali, durma hakkı.
4. Üçüncü bileşen en çok atlanan ve en gerekli olandır.
5. Kanıt durumu Katman 2'nin dört cümlesiyle aktarılır ve yumuşatılmaz.
6. Bilinen bir yan etkiyi söylememek onamı geçersiz kılar.
7. Yazılı metin kayıttır, sözlü aktarım anlaşılma kontrolüdür; ikisi birlikte kullanılır.
8. Onam iki taraflı bir anlaşmadır ve uygulayıcıyı da korur.
9. Katılımı azaltan bir onam doğru çalışıyor demektir; hiç kimsenin vazgeçmediği metin muhtemelen bir şey söylemiyordur.
10. Geri söyletme testi otuz saniye sürer ve hem onamı hem metni düzeltir.

Sonraki derse köprü

Onamın bileşenlerini kurduk. Şimdi grup biçiminin yapısal olarak zorlaştırdığı bileşene geliyoruz.

Sıradaki ders gizlilik. Katman 2'de görmüştük: altı etik ölçütten yalnız biri grup biçiminde tam olarak karşılanamıyordu ve o gizlilikti.

Karşılanamaması, söylenmemesi anlamına gelmiyor. Orada ne söyleneceğini ve grup gizlilik anlaşmasının ne olup ne olmadığını kuracağız.