Güvenli çalışma sorusu oluşturma

Açılış sahnesi

Bir kişi oturuyor ve sorusunu söylüyor.

"Hangi atam yüzünden evlenemiyorum?"

Yedi kelime. İçinde beş varsayım var.

Bir ata var. O ata bunun nedeni. Neden bir kişi. Cevap bilinebilir. Sorumluluk başka birinde.

Henüz hiçbir şey yapılmadı ve sonuç şimdiden belirlendi.

Çünkü bu soruyla oturulan bir çalışma, ne çıkarsa çıksın, bir ata bulacak. Sahnede oluşan her görüntü bu soruya göre okunacak.

Katman 1'in son dersi bu yüzden soru üzerine.

Bu derste ne olacak

Önce sorunun neden nötr bir giriş olmadığını göreceğiz. Sonra iyi bir sorunun altı özelliğini kuracağız. Ardından beş riskli soruyu dönüştürecek ve bir tanesinde işlemi adım adım göreceğiz. Sonra hazırlık formülünü öğreneceğiz. En sonda beş maddelik güvenlik kontrolünü ve "çalışma yapılmaz" kararını ele alacağız.

Ders bittiğinde tanı, suçlama, kehanet ve doğrulanmamış geçmiş iddiası içermeyen bir çalışma sorusu kurabiliyor olacaksınız.

Bu ders yeşil bölgede başlar. Kendi sorunuzu yazmaya geçtiğinizde sarıya geçebilir; durabilirsiniz.

Sıfır noktası

Bir yanlış anlama var ve yaygın: soru, çalışmanın öncesi sanılıyor.

Değil. Soru, çalışmanın ilk hamlesi.

Nedeni basit ve rahatsız edici: bir dizim çalışması her soruya bir görüntü üretir. Boş dönmez.

Sahne "cevap yok" demez. Bir şey olur — biri geri çekilir, biri ağlar, bir yön oluşur. Ve o şey, sorulan soruya göre yorumlanır.

Yani soru neyi varsayıyorsa, çalışma onu bulur.

Genogramın amacı "Hangi atanın kaderini taşıyorum?" sorusuna kesin bir yanıt vermek değildir.

Amaç, kişinin bugün fark edebileceği ve etkileyebileceği alanı görünür kılmaktır.

Mekanizma

İyi sorunun altı özelliği

Bir — sahiplik. Soru katılımcının kendi deneyimine odaklanır, başkasını değiştirmeye değil. Çünkü çalışma odasında yalnız bir kişi var ve değiştirebileceği tek şey kendi payı.

İki — güncellik. Soru bugünkü bir ilişki, seçim veya örüntüyle bağlantılıdır. Geçmiş araştırılabilir; ama sorunun çıpası bugünde durur.

Üç — gözlenebilirlik. "Enerji tıkanıklığı" yerine davranış, duygu, ihtiyaç ve bağlam kullanılır. Gözlenemeyen bir şey üzerinde ilerleme de ölçülemez.

Dört — açıklık. Soru sonucu önceden belirlemez. Açılış sahnesindeki soru bu ölçütte düşer: cevabı zaten içinde.

Beş — sınırlılık. Soru tek bir çalışmada bütün hayatı çözmeyi amaçlamaz. Geniş soru, dağınık çalışma üretir.

Altı — güvenlik. Soru şiddette ortak sorumluluk, istismarda barışma veya tıbbi belirtiye manevi neden dayatmaz. Bu ölçüt diğer beşinin önünde gelir.

Altı ölçütün tamamı aynı yöne bakıyor: soruyu kişinin kontrol alanına taşımak.

Bu bir nezaket değil. Çalışmanın gerçekleşebileceği tek yer orası.

Beş soruyu dönüştürmek

Beş dönüşümde ortak olan üç şeye dikkat edin.

Birincisi, hiçbiri konuyu küçültmedi. İkinci sütundaki sorular birinci sütundakiler kadar ağır konularla ilgileniyor.

İkincisi, hiçbiri bir tanıyı korumadı. "Narsist" kelimesi ikinci sütunda yok — çünkü orada olmayan bir kişi hakkında tanı konmuyor.

Üçüncüsü, hepsi cümlenin öznesini değiştirdi. Birinci sütunda özne ata, anne veya çocuk. İkinci sütunda özne, soruyu soran kişi.

Bir soruyu adım adım dönüştürmek

Tablo sonucu gösteriyor. Şimdi işlemi görelim; asıl öğrenilecek olan o.

Ham soru: "Çocuğum benim travmamı mı taşıyor?"

Güvenlik. Önce bu ölçüt. Soruda tıbbi veya gelişimsel bir belirti geçiyor mu? Geçiyorsa çalışma sorusundan önce değerlendirme gelir. Diyelim ki geçmiyor; devam ediyoruz.

Sahiplik. Sorunun öznesi çocuk. Oysa odada olan ebeveyn. Özneyi taşıyoruz: "ben ne yapıyorum, ne fark edebilirim?"

Güncellik. "Travmamı taşıyor mu" geçmişe bakıyor ve bir geçmiş iddiasını kanıtlamaya çalışıyor. Çıpayı bugüne alıyoruz: bugün ne gözlemleniyor?

Gözlenebilirlik. "Taşımak" gözlenemez. Yerine davranış, duygu ve bağlam koyuyoruz: çocuk hangi durumlarda ne yapıyor, ebeveyn ne yapıyor?

Açıklık. Ham soru evet–hayır bekliyor ve her iki cevap da bir kadercilik üretiyor. Açık uçlu hâle getiriyoruz.

Sınırlılık. Soruyu tek bir alana daraltıyoruz.

Sonuç: "Çocuğumun ihtiyacını değerlendirmek ve ona daha güvenli destek sunmak için bugün neyi gözlemleyip değiştirebilirim?"

Ebeveynin derdi aynen duruyor. Değişen tek şey, sorunun artık cevaplanabilir ve üzerinde çalışılabilir olması.

Hazırlık formülü

Sıfırdan soru yazmak zordur. Bir iskelet yardımcı olur.

"Şu anda [gözlenebilir bağlam] içinde, [tekrarlayan duygu veya davranış] yaşadığımda, [ihtiyaç veya değer] yönünde daha güvenli ve seçilebilir bir adım atabilmek için [araştırılacak ilişki veya örüntü] hakkında neyi fark etmem yararlı olabilir?"

Doldurulmuş hâli şöyle görünür.

"Şu anda partnerim uzaklaştığında peş peşe mesaj gönderdiğimi fark ettiğimde, karşılıklı saygı ve güven yönünde daha seçilebilir bir adım atabilmek için terk edilme korkumla kurduğum ilişki hakkında neyi fark etmem yararlı olabilir?"

Uzun. Ve uzunluğu bir kusur değil; dört ayrı bilgiyi birden taşıyor.

Formülün asıl işi şu: dört boşluğun hiçbiri başka bir kişiyle doldurulamıyor. Bağlam sizin, davranış sizin, değer sizin, örüntü sizin.

Sınır: soru klinik değerlendirmeyi ikame etmez

Bir çalışma sorusu ne kadar iyi kurulursa kurulsun, bazı durumlarda sıra ona gelmez.

Çocuğun gelişimsel bir sorunu, tıbbi bir belirti, madde kullanımı, şiddet veya akut ruh sağlığı riski varsa önce uygun hizmete erişim planlanır.

Bu sıralama tartışmaya açık değil. Ve uygulayıcının bunu söylemesi bir yetersizlik itirafı değil — mesleki sınırın kendisi.

Kaynaklardan okuma

Usta katmanı

Üç nokta ve sonuncusu Katman 1'in kapanışı.

Birincisi: iyi bir soru çoğu zaman hayal kırıklığı yaratır.

Kişi bir sır öğrenmeye geldi. Elinde bir gözlem göreviyle çıkıyor.

Bu farkı önceden söylemek ilişkiyi korur. Söylenebilecek cümle şu: "Bu soru size bir sır vermeyecek. Bir şeyi fark ettirecek — ve fark ettiğiniz şey üzerinde bir şey yapabileceksiniz."

Bu cümle beklentiyi düşürmüyor. Beklentiyi doğru yere koyuyor.

İkincisi: kötü soru genellikle acıdan gelir, cehaletten değil.

"Hangi atam yüzünden evlenemiyorum?" diye soran kişi saf değil. Yıllardır bir şeyi anlamaya çalışıyor ve elindeki en güçlü açıklamayı kullanıyor.

Bu yüzden soruyu düzeltmek, kişiyi düzeltmek gibi yapılmaz. Soru yeniden yazılırken kişinin derdi aynen korunur; yalnız yönü değişir.

Yanlış yapılışı: "Bu soru yanlış kurulmuş."

Doğru yapılışı: "Buradaki asıl derdiniz, yakınlık kurmakta tekrarlayan bir zorluk. Onu soruya birlikte taşıyalım."

Üçüncüsü ve en önemlisi: "çalışma yapılmaz" meşru bir sonuçtur.

Beş maddelik güvenlik kontrolü şunları sorar. Soru bir kişiye tanı koyuyor mu? Bilinmeyen bir geçmişi olmuş gibi mi kabul ediyor? Tıbbi veya psikiyatrik bir sorunu dizimle çözme vaadi mi taşıyor? Mağduru faille uzlaştırmaya mı zorluyor? Katılımcının kontrol alanının dışında mı?

Herhangi birine cevap "evet" ise iki seçenek var: soru yeniden düzenlenir veya çalışma yapılmaz.

İkinci seçenek listeye süs olsun diye konmadı.

Bir uygulayıcı düşünün: yıllardır çalışıyor ve hiç "bugün bu çalışmayı yapmayalım" dememiş. Bu, hiç riskli talep almadığı anlamına gelmez. Ölçütleri henüz kullanmadığı anlamına gelir.

Ve Katman 1'in bütün mesajı tek bir cümlede toplanabilir: bu alanda ustalık, daha güçlü müdahaleler yapabilmek değil; hangi müdahalenin yapılmayacağını bilmektir.

Yaygın hatalar

Uygulama

Kilit özet

1. Soru çalışmanın öncesi değil, ilk hamlesidir; soru neyi varsayıyorsa çalışma onu bulur.
2. Dizim sahnesi her soruya bir görüntü üretir; boş dönmez.
3. Genogramın amacı hangi atanın kaderinin taşındığını söylemek değil, kişinin bugün etkileyebileceği alanı görünür kılmaktır.
4. İyi sorunun altı özelliği: sahiplik, güncellik, gözlenebilirlik, açıklık, sınırlılık, güvenlik.
5. Güvenlik ölçütü diğer beşinin önünde gelir.
6. Dönüştürülmüş soru konuyu küçültmez, tanıyı korumaz ve cümlenin öznesini soruyu sorana çevirir.
7. Hazırlık formülünün dört boşluğu da yalnız katılımcının kendisiyle doldurulabilir.
8. Çocuğun gelişimsel sorunu, tıbbi belirti, madde kullanımı, şiddet veya akut ruh sağlığı riski varsa önce uygun hizmete erişim planlanır.
9. Kötü soru genellikle acıdan gelir; soru yeniden yazılırken kişinin derdi aynen korunur, yalnız yönü değişir.
10. Beş maddelik güvenlik kontrolünde bir maddeye bile "evet" çıkarsa soru yeniden düzenlenir veya çalışma yapılmaz; ikinci seçenek meşru bir sonuçtur.

Sonraki derse köprü

Katman 1 burada kapanıyor.

Otuz beş derste bir şey kurduk: kavramları ayırmayı, kanıt düzeyini işaretlemeyi, bir haritayı kaynağıyla birlikte çizmeyi ve bir soruyu güvenli hâle getirmeyi.

Şimdi üç iş var. Altmış soruluk final sınavı, üç kuşaklı genogram ödevi ve Katman 2 hazırlık öz değerlendirmesi. Üçü de çalışma kitabında.

Katman 2'de ekolün kendi öğretisine gireceğiz: aidiyet düzeni, önce gelenin önceliği, aile vicdanı, dolaşıklık. Bu kavramlar orada ayrıntısıyla öğrenilecek — ve K3 etiketiyle, yani ekol öğretisi olarak öğrenilecek.

Bu yüzden Katman 1 önce geldi. Bir öğretiyi hakkıyla öğrenebilmek için, önce onun ne tür bir bilgi olduğunu ayırt edebilmek gerekiyor.