Modülün amacı: Talebeye bir hadisin kaynağını, senedini ve derecesini soran usul bilincini kazandırmak; "hadiste geçiyor" cümlesini "şu kaynakta, şu senedle, şu derecede geçiyor" cümlesine dönüştürmek. Modül, Nevevî'nin Kırk Hadis'i üzerinde uygulamalı olarak kapanır ve Seviye 3'teki hadis şerhi ve rical çalışmasının (Modül 16) temelini atar.
Kazanımlar:
- Hadis, sünnet, haber ve eser kavramlarını ve merfû, mevkûf, maktû' ayrımını örnekle tanımlar.
- Bir rivayetin senedini râvi râvi ayrıştırır ve ittisal (kesintisizlik) durumunu tespit eder.
- Sahih hadisin beş şartını sayar ve verilen bir hadisin sahih, hasen veya zayıf olma gerekçesini açıklar.
- Mütevatir ve âhâd haberin bilgi değeri üzerine mezheplerin yaklaşımını karşılaştırır.
- Mevzû hadisi tanıma ölçütlerini uygular ve yaygın uydurma sözlerden en az beşini kaynaklı olarak çürütür.
- Kütüb-i Sitte'nin yazarlarını, tertip biçimlerini ve güçlü yanlarını tanıtır.
Dersler
Temel metin(ler): İbnü's-Salâh, Ulûmü'l-hadîs (Mukaddime) — sahih, hasen, zayıf, mevzû bölümleri. İbn Hacer el-Askalânî, Nuhbetü'l-fiker ve kendi şerhi Nüzhetü'n-nazar — metnin tamamı, derslere bölünerek. Nevevî, el-Erbaûn (Kırk Hadis) — mukaddime ve 42 hadis. İbn Receb el-Hanbelî, Câmiu'l-ulûm ve'l-hikem — seçme şerh pasajları.
Ezber: Kırk Hadis'ten 1–14. hadisler (Arapça metin + meal). Amme cüzünden Burûc (85) – Leyl (92) sureleri. Nuhbe'deki temel tanımlar (sahih, hasen, mütevatir) Türkçe kavram kartı olarak.
Modül projesi: "Hadis Künye Dosyası" — talebe Kırk Hadis'ten iki hadis seçer; her biri için hadisi Kütüb-i Sitte'den en az iki kaynakta bulur, bir tarîkin senedini şema halinde çizer, râvilerden ikisinin cerh-ta'dîl durumunu İbn Hacer'in Takrîb'inden (açıklamalı çeviriyle) gösterir, âlimlerin hükmünü aktarır ve hadisin anlamını iki şerhten özetler. Değerlendirme: kaynak tespiti ve künye doğruluğu (25), sened şeması (20), râvi değerlendirmesi (20), derece hükmünün gerekçelendirilmesi (20), şerh özeti ve dil (15). Toplam 100, geçer 70.
Kaynaklar: Talat Koçyiğit, Hadis Usûlü (Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları). Subhi es-Sâlih, Hadis İlimleri ve Hadis Istılahları (çev. M. Yaşar Kandemir, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları). Ahmed Naim, Tecrîd-i Sarîh Tercemesi ve Şerhi, Mukaddime cildi (Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları). İsmail Lütfi Çakan, Hadis Edebiyatı (M.Ü. İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları). M. Yaşar Kandemir, Mevzû Hadisler. Mehmet Görmez, Sünnet ve Hadisin Anlaşılması ve Yorumlanmasında Metodoloji Sorunu (TDV Yayınları). Diyanet İşleri Başkanlığı, Hadislerle İslâm (7 cilt). TDV İslâm Ansiklopedisi, "Hadis", "Cerh ve Ta'dîl", "Kütüb-i Sitte" maddeleri.
Yayın öncesi hoca kontrolü bekleyen noktalar
- Türkçe çevirilerin yayınevi ve baskı bilgileri; Modül 21'de güncel fetva kurumlarının kararları birincil kaynaktan alınsın; Modül 22.8'in dengesi.