Akademi teşhis koymaz ve tedavi önermez; sakatlıkta tanı ve tedavi hekimin ve fizyoterapistin işidir. Kafa darbesinden sonra sarsıntı şüphesi olan sporcu o gün oyuna geri dönmez ve sağlık değerlendirmesine yönlendirilir; şiddetli ağrı, şekil bozukluğu, yük verememe ya da uyuşmada acil yardım istenir. Derslerdeki Yelkovan Spor Kulübü, Kuyulu Bahçe Spor Merkezi, Yeniçınar Ortaokulu, Dengetaşı polikliniği, Karaçalı kampı ve kişileri kurgudur. Dersler teşhis koymaz, tedavi önermez ve kişiye özel program yerine geçmez. Bir uygulama göğüs ağrısı, nefes darlığı, baş dönmesi ya da keskin eklem ağrısında durdurulur; bilinen bir hastalıkta, gebelikte ya da uzun bir aradan sonra başlamadan önce hekime danışılır.
Rolüne göre patika
Temel patika herkes içindir ve tek başına alınabilir. Antrenör patikası takımında sakatlığı önleyecek ve uyarı işaretini görecek antrenöre, sağlık ekibi patikası fizyoterapiste ve spor hekimine, sporcu patikası kendi riskini ve ilk yaklaşımı bilmek isteyen sporcuya.
3 modül · 16 ders
Temel
Herkes için: sakatlık epidemiyolojisi, önleme modelleri ve kas yaralanmaları. Tek başına alınabilir.
10 modül · 54 ders
Antrenör
Takımında sakatlığı önleyecek ve uyarı işaretini görecek antrenör.
Epidemiyoloji → Önleme modelleri → Kas yaralanmaları → Bağ yaralanmaları → Tendinopati → Kemik stresi → Sarsıntı → Kanıtı olan önleme programları → Akut yaralanmada ilk yaklaşım → Bir branş için önleme planı
8 modül · 44 ders
Sağlık ekibi
Fizyoterapist ve spor hekimi.
Epidemiyoloji → Önleme modelleri → Kas yaralanmaları → Bağ yaralanmaları → Tendinopati → Kemik stresi → Sarsıntı → Kanıtı olan önleme programları
5 modül · 26 ders
Sporcu
Kendi riskini ve ilk yaklaşımı bilmek isteyen sporcu.
Epidemiyoloji → Kas yaralanmaları → Bağ yaralanmaları → Sarsıntı → Akut yaralanmada ilk yaklaşım
- Sağlık Okuryazarlığı Akademisi: sarsıntının uyarı işaretleri ve burkulmada ilk yaklaşım — yurttaşın bilmesi gerekenin sorusundan.
- Biyomekanik Akademisi: doku mekaniği ve tekrarlayan yük — mekaniğin sorusundan.
- Antrenman Bilimi ve Periyodlama Akademisi: yük ve kapasite modeli — antrenman planlamanın sorusundan.
- Burada sorulan: spor sakatlıkları nasıl oluşur, uyarı işaretleri nasıl görülür ve kanıtla nasıl önlenir?
Akademi boyunca çalışacağın şirket: Beş yer
Yelkovan Spor Kulübü, gönüllü bir yönetimin yürüttüğü çok branşlı bir amatör kulüptür: futbol altyapısı, kadın voleybol takımı, yüzme ve taekwondo şubeleri; bir teknik sorumlu ve branş antrenörleri. Kuyulu Bahçe Spor Merkezi bir belediye tesisidir: fitness salonu, kişisel antrenörler, grup dersleri, altmış yaş üstü grubu, kalp rehabilitasyonundan yönlendirilen üyeler ve yaz spor okulu. Yeniçınar Ortaokulu'nda iki beden eğitimi öğretmeni, küçük bir salon ve okul takımları var. Dengetaşı Spor Hekimliği ve Fizyoterapi Polikliniği sakatlanan sporcuyu ve hareketsizlikten ağrıyan yetişkini aynı bekleme salonunda ağırlar. Karaçalı Doğa ve Kamp Merkezi yaz kampları, izci grupları ve engelli katılımcılarla doğa etkinlikleri yürütür.
Elif
On altı yaşında, Yelkovan'ın voleybol takımında smaçör. Antrenman günlerinde çok hareketli, ders çalıştığı günlerde neredeyse hiç kalkmıyor; son aylarda dizinin önündeki ağrıdan söz etmeye başladı.
Emre
On iki yaşında, kulübün futbol altyapısında; son bir yılda boyu birden uzadı ve topa eskisi kadar rahat vuramadığını söylüyor. Babası onu üç ayrı branşa birden yazdırmak istiyor.
Zehra Hanım
Otuz dokuz yaşında, kulübün kadın voleybol takımının antrenörü; eski bir pasör. Sıçrama sayısını defterine yazmaya başladığı sezondan beri antrenman planını maç takvimine göre değiştiriyor.
Hülya Hanım
Elli bir yaşında, Dengetaşı polikliniğinin spor hekimi. Sporcuya «ne zaman dönebilirim» sorusunun cevabını tarihle değil, geçilmesi gereken testlerle verir.
Can
Otuz bir yaşında, Dengetaşı'nda fizyoterapist. Kulüp antrenörleriyle telefonda konuşmayı işinin bir parçası sayar; bir sporcuyu sahaya döndürmenin yalnız klinikte bitmediğini söyler.
Tuncay Bey
Elli altı yaşında, Yelkovan Spor Kulübü'nün teknik sorumlusu; eski bir atletizm antrenörü. Şubelerin antrenman saatlerini ve saha paylaşımını o kurar, her sezon başında antrenörlerden bir yük planı ister.
Kerem
Otuz beş yaşında, yazılımcı; gün boyu masasından nadiren kalkar, akşamları koşar. Bir yarı maraton için kayıt yaptırdı ve saatinin verdiği sayıların ne anlama geldiğini çözmeye çalışıyor.
Program
Bölüm I · Temel · 16 ders programda
Sakatlığı anlamak
Sakatlık ne sıklıkla, nasıl oluşur ve önleme nasıl düşünülür?
Bölüm II · Uygulama · 17 ders programda
Bağ, tendon ve kemik
Bağ, tendon ve kemik yaralanmaları nasıl oluşur ve uyarı işaretleri nelerdir?
Bölüm III · İleri · 16 ders programda
Sarsıntı, programlar ve ilk yaklaşım
Sarsıntı nasıl tanınır, hangi programlar işe yarar ve ilk anda ne yapılır?
Bölüm IV · Bitirme · 5 ders programda
Bitirme
Bir branş için sakatlık önleme planı
Bu bilgi ne kadar sağlam?
Derslerdeki her kanıt kartı aşağıdaki dört etiketten birini taşır. Sarsıntı ve sakatlık kaydı üzerine uzlaşılar Kılavuz etiketiyle, önleme programlarının etkisi meta-analizlerden Sağlam etiketiyle gelir; risk etkenleri ve akut yaralanmada buz ve dinlenme gibi değişen öneriler Tartışmalı etiketiyle anlatılır.
- Sağlam
- Birbirini tutan çok sayıda çalışmanın sistematik derlemesi ya da meta-analizi: hareketin sağlığa, antrenmanın uyuma etkisi gibi tekrar tekrar gösterilmiş bulgular. Etkinin büyüklüğü ve kimde gösterildiği söylenir; bulgu her kişiye aynı ölçüde uyar diye yazılmaz.
- Kılavuz
- Bir kurumun ya da uzman grubunun yayımladığı öneri, uzlaşı bildirgesi veya standart: Dünya Sağlık Örgütü'nün fiziksel aktivite rehberi, meslek örgütlerinin ön tarama ve test kılavuzları, federasyon ve anti-doping kuralları. Yayımlayan, yıl ve kime yönelik olduğu verilir; bağlayıcı kural ile öneri ayrılır.
- Tartışmalı
- Çalışmaların çeliştiği, kanıtın az ya da zayıf olduğu ya da sahada yaygın ama sınanmamış bilgi. Neden tartışmalı olduğu, hangi çalışmanın neyi gösterdiği söylenir; okura bir taraf kesin doğru diye sunulmaz.
- Çerçeve
- Bir kuram, model ya da sınıflama: uyum ilkesi, periyodlama modelleri, davranış değişimi kuramları, fiziksel aktivitenin alanları. Bir olguyu düzenlemeye yarar; kendi başına bir sonucu kanıtlamaz. Kimin önerdiği ve nerede eleştirildiği söylenir.