Modülün amacı: Seviye 1'de delilsiz öğrenilen iman esaslarını, onları savunan ve yorumlayan ekollerin tarihî ve düşünsel bağlamında yeniden okumak. Talebe Ehl-i Sünnet'in iki kolunu (Mâtürîdîlik ve Eş'arîlik) içeriden tanır, Mu'tezile ve Selefî düşünceyi kendi kaynaklarından ve adil biçimde öğrenir; böylece Seviye 3'teki klasik kelam metinlerine (Modül 18) hazırlanır.
Kazanımlar:
- Kelam ilminin doğuşunu hazırlayan siyasî ve düşünsel olayları (hilafet tartışması, büyük günah meselesi, kader tartışması) kronolojik sırayla anlatır.
- Mâtürîdî ve Eş'arî arasındaki en az altı meseledeki farkı ve iki ekolün ortak zeminini açıklar.
- Mu'tezile'nin usûl-i hamsesini ve Selefî düşüncenin temel ilkelerini kendi kaynaklarına atıfla doğru aktarır.
- Allah'ın varlığına dair hudûs, imkân ve nizam delillerini öncül-sonuç yapısıyla kurar.
- Sıfatlar ve kader-irade meselelerindeki başlıca görüşleri karşılaştırmalı tabloyla sunar.
- Nübüvvetin gerekliliğini ve mucizenin tanımını, şartlarını ve keramet-sihirden farkını açıklar.
Dersler
Temel metin(ler): Necmeddin Ömer en-Nesefî, el-Akâid (Akâid-i Nesefiyye) — metnin tamamı Arapça ve Türkçe okunur; ayrıntılı şerh Modül 18'dedir. Ebû Mansûr el-Mâtürîdî, Kitâbü't-Tevhîd — bilgi kaynakları ve âlemin hudûsu bölümleri (çev. Bekir Topaloğlu, İSAM Yayınları). Ebû Ca'fer et-Tahâvî, el-Akîdetü't-Tahâviyye — metnin tamamı. Şehristânî, el-Milel ve'n-nihal — Mu'tezile ve Eş'ariyye bölümleri.
Ezber: Akâid-i Nesefiyye'nin ilk yarısı (bilgi kaynaklarından sıfatlar bahsinin sonuna kadar), Arapça metin ve meal. Kırk Hadis'ten 29–42. hadisler; böylece Kırk Hadis ezberi tamamlanır.
Modül projesi: "Bir Mesele, Dört Ses" — talebe kader, rü'yetullah, kelâm sıfatı veya büyük günah meselelerinden birini seçer; Mâtürîdî, Eş'arî, Mu'tezilî ve Selefî yaklaşımları her birinin kendi temel kaynağından en az bir alıntıyla sunar, ortak ve ayrışan noktaları tabloyla gösterir ve Ehl-i Sünnet'in görüşünü gerekçeleriyle özetleyen 5 sayfalık bir çalışma hazırlar. Değerlendirme: görüşlerin doğru ve adil aktarımı (30), birincil kaynak kullanımı (20), karşılaştırma tablosunun isabeti (20), gerekçelendirme ve tutarlılık (20), dil ve atıf düzeni (10). Toplam 100, geçer 70.
Kaynaklar: Bekir Topaloğlu, Kelâm İlmi: Giriş (Damla Yayınevi). Bekir Topaloğlu – İlyas Çelebi, Kelam Terimleri Sözlüğü (İSAM Yayınları). Ethem Ruhi Fığlalı, Çağımızda İtikâdî İslâm Mezhepleri. Ahmet Saim Kılavuz, Anahatlarıyla İslâm Akaidi ve Kelâma Giriş. Ebû Mansûr el-Mâtürîdî, Kitâbü't-Tevhîd (çev. Bekir Topaloğlu, İSAM). Şehristânî, el-Milel ve'n-nihal (Türkçe çevirisi Mustafa Öz tarafından yapılmıştır). Heyet, İlmihal I: İman ve İbadetler (TDV İSAM Yayınları). TDV İslâm Ansiklopedisi, "Kelâm", "Mâtürîdiyye", "Eş'ariyye", "Mu'tezile", "Selefiyye" maddeleri.
Yayın öncesi hoca kontrolü bekleyen noktalar
- Türkçe çevirilerin yayınevi ve baskı bilgileri; Modül 21'de güncel fetva kurumlarının kararları birincil kaynaktan alınsın; Modül 22.8'in dengesi.