Epistemoloji Laboratuvarı — Epistemoloji Akademisi

Geçerlilik Denetleyici

Öncülleri ve sonucu önermeler mantığıyla yaz; tam doğruluk tablosu, geçerlilik (validity) hükmü ve karşı-örnek satırları.

Argüman

Öncüller (premises) — her satıra bir taneSonuç (conclusion)

Harfler: p q r s t. Değil ¬ ~ !, ve ∧ &, veya ∨ |, ise → ->, ancak ve ancak ↔ <->, parantez. Öncelik: ¬, ∧, ∨, →, ↔; → sağa bağlanır.

Örnekler

Geçersiz (invalid)

1 karşı-örnek (counterexample) satırı var: öncüllerin hepsi doğru, sonuç yanlış. Tabloda «karşı-örnek» diye işaretli.

Doğruluk tablosu; D doğru, Y yanlış.
p	q	p → q	q	∴ p	Durum
D	D	D	D	D
D	Y	Y	Y	D
Y	D	D	D	Y	← karşı-örnek
Y	Y	D	Y	Y

Bayes ve Taban Oranı

Önsel olasılık, duyarlılık ve yanlış pozitif oranından sonsal olasılık; 1.000 kişilik doğal sıklık tablosu.

Girdiler

Önsel olasılık P(H) — taban oranı (base rate)

Duyarlılık P(E|H) (sensitivity)

Yanlış pozitif oranı P(E|¬H) (false positive rate)

Sonuç

Kanıt (E) gözlendiğinde hipotezin (H) sonsal olasılığı P(H|E) (posterior)

%9,17

Olabilirlik oranı (likelihood ratio): 10
Kanıtın toplam olasılığı P(E): %9,81
Olumsuz sonuçta P(H|¬E): %0,11

P(H|E) = P(E|H)·P(H) / [P(E|H)·P(H) + P(E|¬H)·P(¬H)]. Olabilirlik oranı kanıtın gücüdür; sonsal hem ona hem taban oranına bağlıdır.

Doğal sıklıklar: 1.000 kişi

H doğru10

· kanıt var (doğru pozitif)9

· kanıt yok (yanlış negatif)1

H yanlış990

· kanıt var (yanlış pozitif)89

· kanıt yok (doğru negatif)901

1.000 kişinin dört hücreye dağılımı
	Kanıt var (E)	Kanıt yok (¬E)	Toplam
H doğru	9	1	10
H yanlış	89	901	990
Toplam	98	902	1000

Kanıtı gösteren 98 kişinin 9 tanesinde H doğru (≈ %9,2; tam sayıya yuvarlandığı için kesin değerden biraz sapabilir).

Hollanda Kitabı

İnanç derecelerin toplanabilirliği ihlal ediyorsa, her dünyada seni zarara sokan bahis setini kur.

İnanç derecelerin (credences)

Önermeler

c(A)

c(¬A)

Toplanabilirlik: c(A) + c(¬A) = 100. Her bahis 100 birimliktir; inancın c ise bahsin sana göre adil fiyatı c birimdir ve bu fiyattan hem alır hem satarsın.

Tutarsız. Aşağıdaki bahislerin her birini kendi inancına göre adil bulursun; ama birlikte, dünya nasıl olursa olsun 20 birim kaybedersin.

Bahis seti ve her dünyadaki net sonucun
Bahis («doğruysa 100 öder»)	Sen	Fiyat	A doğru	A yanlış
A	alırsın	70	+30	−70
¬A	alırsın	50	−50	+50
Net			−20	−20

Kalibrasyon Antrenörü

Doğruluğu hesaplanan 20 önermeye güven derecesiyle cevap ver; Brier puanı ve kalibrasyon tablosu.

Tur tohumu (seed)

Her önermeyi kod üretir ve doğruluğunu hesaplar. Hesap makinesi kullanmadan cevap ver, sonra ne kadar emin olduğunu seç: %50 «yazı tura», %100 «kesinim». Aynı tohum aynı turu verir; bir arkadaşınla karşılaştırabilirsin.

1.283 asal sayıdır.
2.2¹⁸ > 10⁶
3.√9.301 > 96
4.41 × 22 = 902
5.3.579 sayısı 6'ya tam bölünür.
6.2³⁶ > 10¹⁰
7.2³⁸ > 10¹¹
8.2/5 > 7/16
9.971 asal sayıdır.
10.391 asal sayıdır.
11.991 asal sayıdır.
12.9.699 sayısı 4'e tam bölünür.
13.22 × 30 = 660
14.2⁴⁰ > 10¹³
15.√7.969 > 89
16.5.155 sayısı 8'e tam bölünür.
17.41 × 41 = 1.722
18.7/19 > 1/5
19.5/6 > 14/18
20.√1.088 > 33

0 / 20 yanıtlandı

Gettier Vaka Kurucu

Bir inanç vakası kur; gerekçeli doğru inanç kuruldu mu, şans var mı, Gettier sonrası analizler ne der?

Vaka

İnanılan önermeKanıt: kişi neden inanıyor?

Kişi bu önermeye inanıyor mu? (inanç, belief)

İnanç gerekçeli mi — iyi bir kanıta dayanıyor mu? (gerekçe, justification)

Önerme gerçekten doğru mu? (doğruluk, truth)

Şans soruları, üç temel koşul «evet» olunca açılır.

Henüz hüküm yok

Yanıtlanması gereken: inanç, gerekçe, doğruluk.

5K Denetim Formu

Bir iddiayı beş kapıdan geçir, son inanç dereceni yaz, Markdown olarak indir.

Denetlenecek iddia

1. KaynakBu iddia nereden geliyor?Kim söyledi? Nasıl bildi? Zincirde kaç halka var? Çıkarı var mı?
2. KanıtNeye dayanıyor, ne kadar güçlü?Gözlem mi, deney mi, anekdot mu? Alternatif açıklama var mı?
3. KavramKelimeler tam olarak ne anlama geliyor?Belirsiz terim var mı? Ölçülebilir mi? Tanım kaydırılıyor mu?
4. Karşı-görüşEn güçlü itiraz ne?Kim buna katılmıyor, neden? İtirazın en güçlü hâli ne?
5. KesinlikNe kadar emin olmalıyım?Hangi olasılıkla? Yanılırsam bedeli ne? Hangi kanıt fikrimi değiştirir?

Kesinlik

İddiaya son inanç derecen (credence)

Hangi kanıt fikrimi değiştirir?

Bilgi Kaynağı Sınıflandırıcı

Bir bilgini Nyāya’nın dört bilgi aracına göre sınıfla; Dignāga ve Dharmakīrti’nin iki kaynaklı görüşüyle karşılaştır.

Bilgin

Neyi biliyorsun? (ör. «Tepede ateş var.»)

Bunu, nesneyle doğrudan duyu teması kurarak mı bildin?

Gördün, duydun, dokundun — arada bir işaret ya da başkasının sözü yok.

Dört araç

Algı (pratyakṣa) — Gördün, duydun, dokundun — arada bir işaret ya da başkasının sözü yok.
Çıkarım (anumāna) — Tepedeki dumandan ateşi çıkarmak gibi: işaret ile işaret edilen arasında değişmez eşlik (vyāpti).
Benzetme (upamāna) — «Yaban öküzü (gavaya) ineğe benzer» denmiş biri, ormanda böyle bir hayvan görünce adını bilir.
Tanıklık (śabda) — Konuyu bilen ve doğruyu söyleyen birinin sözü (āpta).

Kaynak: Stanford Encyclopedia of Philosophy, «Epistemology in Classical Indian Philosophy».

Argüman Haritalayıcı

İfadeleri öncül, ara sonuç, sonuç olarak işaretle, bağlı ve yakınsak destekleri kur; standart biçim ve ağaç.

İfadeler

Yeni ifade

Standart biçim (standard form)

İfade ekledikçe burada numaralanır.

Serbest Argüman Koçu

Kendi seçtiğin konuda bir argüman yaz; koç genel rubrikle okur, en güçlü itirazı söyler.

Argüman koçu

Bir konu seç ve o konuda bir tezi savunan argümanını yaz; koç onu standart biçime çevirir, genel rubriğin beş ölçütüne 0–3 puan verir, en güçlü itirazı söyler. Vardığın görüşü değil, argümanın yapısını değerlendirir.

Konu

Argümanın

En az 120 karakter (0)