Modülün amacı: Talebeyi tefsir tarihinin temel eserleriyle doğrudan temas ettirmek: her müfessirin yöntemini, önceliklerini ve katkısını kendi metninden okuyarak öğrenmek. Modül, aynı pasajın (Bakara 1–5) farklı tefsirlerde nasıl açıldığını gösteren mukayeseli bir çalışmayla kapanır.
Kazanımlar:
- Taberî, Zemahşerî, Fahreddin Râzî, Kurtubî, İbn Kesîr ve Elmalılı'nın yöntemlerini birer cümlelik tanımlarla ayırt eder.
- Her tefsirden bir paragrafı Arapça (Elmalılı için Türkçe) aslından okur ve anlamını aktarır.
- Rivayet, dil-belagat, kelam, ahkâm ve işârî yorum katmanlarını bir tefsir pasajında tespit eder.
- İsrâiliyyât ve zayıf rivayet kullanımını tefsir metninde fark eder ve değerlendirir.
- Aynı ayet grubunu üç ya da daha fazla tefsirden mukayese ederek gerekçeli bir sentez yazar.
Dersler
Temel metin(ler): Taberî, Câmiu'l-beyân an te'vîli âyi'l-Kur'ân — Fâtiha ve Bakara 1–5. Zemahşerî, el-Keşşâf an hakâikı gavâmızı't-tenzîl — Fâtiha ve Bakara 1–7. Fahreddin er-Râzî, Mefâtîhu'l-gayb (et-Tefsîrü'l-kebîr) — istiâze-besmele meselelerinden seçmeler ve Bakara 2/3 (Türkçe çevirisi Suat Yıldırım ve heyeti tarafından yapılmıştır). Kurtubî, el-Câmi' li-ahkâmi'l-Kur'ân — Bakara 2/183–185. İbn Kesîr, Tefsîru'l-Kur'âni'l-azîm — mukaddime ve Bakara 2/30–34. Kuşeyrî, Letâifü'l-işârât — Fâtiha. Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır, Hak Dini Kur'an Dili — mukaddime, Fâtiha ve Bakara 1–5.
Ezber: Kehf suresi (110 ayet), modül süresince beş haftaya bölünerek.
Modül projesi: "Bakara 1–5: Yedi Müfessir, Bir Metin" — talebe Bakara 1–5 ayetlerini modülde okunan yedi tefsirden en az beşiyle (en az dördü klasik, biri modern) inceler; her tefsirden kısa bir Arapça (Elmalılı için Türkçe) alıntıyı tercümesiyle verir, yöntem farklarını tabloyla gösterir ve 8 sayfalık gerekçeli bir sentez yazar. Değerlendirme: birincil metinden doğru alıntı ve tercüme (25), her müfessirin yönteminin isabetli tespiti (25), karşılaştırma tablosu (15), sentezin gerekçelendirilmesi ve tutarlılığı (25), atıf düzeni (10). Toplam 100, geçer 70.
Kaynaklar: İsmail Cerrahoğlu, Tefsir Tarihi (Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları). Muhammed Hüseyin ez-Zehebî, et-Tefsîr ve'l-müfessirûn. İbn Teymiyye, Mukaddime fî usûli't-tefsîr. Muhsin Demirci, Tefsir Usûlü. Fahreddin er-Râzî, Tefsîr-i Kebîr: Mefâtîhu'l-gayb (Türkçe çev. Suat Yıldırım ve heyeti, Akçağ Yayınları). Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır, Hak Dini Kur'an Dili. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Câmiu'l-beyân", "el-Keşşâf", "Mefâtîhu'l-gayb", "el-Câmi' li-ahkâmi'l-Kur'ân", "Hak Dini Kur'an Dili" maddeleri.
Yayın öncesi hoca kontrolü bekleyen noktalar
- Türkçe çevirilerin yayınevi ve baskı bilgileri; Modül 21'de güncel fetva kurumlarının kararları birincil kaynaktan alınsın; Modül 22.8'in dengesi.