İçeriğe geç

Kamusal Yapılar ve Yapı Türleri Akademisi

Bir okulu hastaneden ayıran nedir?

Bir okul koridoru ile bir hastane koridoru aynı genişlikte olabilir ama birinde teneffüs zili çalar, ötekinde bir sedye geçer. Her yapı türü kendi kullanıcısını, akışını, mevzuatını ve araştırma birikimini taşır. Bu akademi yapı türlerini programdan başlayarak öğretir. Bir ihtiyaç programı yazmayı, eğitim, sağlık, kültür, gösteri, ibadet, ulaşım, ticaret, çalışma, spor, konaklama ve endüstri yapılarını ve bunların karışımını her derste bir program ya da bir plan göreviyle sınarsın; sonunda Çınarlı Kütüphanesi’nin yarışma programını yazarsın.

ders yayında
0
rol patikası
4
modül
11
ders programda
75

Bu akademi yapı türlerinin programını ve tasarım ilkelerini öğretir; her yapı türünün projesi kendi yürürlükteki mevzuatına, standardına ve ilgili kurumun ölçütlerine göre yetkili uzmanlarca hazırlanır. İbadet yapıları yapı olarak anlatılır; dinî hüküm verilmez. Derslerdeki ofis, projeler ve kişiler kurgudur. Gerçek yapılar adı, yeri ve tarihiyle anılır; fotoğrafları ve çizimleri kullanılmaz. Yönetmelik ve standartlar değişir: her ders dayandığı metni ve kontrol tarihini gösterir. Bir yapının statik, deprem ya da yangın kararı, o projeyi imzalayan yetkili mühendisin ve mimarın işidir; dersler bu kararı onların yerine vermez.

Rolüne göre patika

Temel patika herkes içindir ve tek başına alınabilir: bir yapı türünü programından okumak. Kamu patikası okul, hastane ve kütüphane gibi kamu yapılarıyla çalışana, kültür patikası müze, tiyatro ve ibadet yapılarına merak duyana, ticari patika çarşı, ofis, otel ve endüstri yapısı tasarlayacak olana.

  • Mimarlık Akademisi: bir yapının işlevi ve kullanıcısı — programın ve bedenin sorusundan.
  • Mimari Proje Stüdyosu Akademisi: bir kamusal yapının stüdyoda tasarımı — köy okulunun ve kent yapısının sorusundan.
  • Burada sorulan: bir yapının türü onun programını, kullanıcısını ve biçimini nasıl belirler?

Akademi boyunca çalışacağın şirket: Ilgın'ın ofisi

Kurgusal, Bursa'da küçük bir mimarlık ofisi: mimar Ilgın, yardımcısı Emre ve iki stajyer; statik ve tesisat için her projede birlikte çalıştıkları iki mühendis. Yamaç Evi'nden sonra ofis dört iş üstlenmiştir. Kestane Köyü İlkokulu, dağ köyünde yüz kırk öğrencilik bir okulun yeniden yapımıdır. Sarıkaya Mahallesi'nde 1970'lerin altı apartmanından oluşan bir ada riskli yapı kararı almış, hak sahipleri kentsel dönüşüm için ofise gelmiştir. Kapan Hanı, çarşıda tescilli bir on altıncı yüzyıl hanıdır; belediye onu restore edip yeniden kullanmak ister. Çınarlı Kütüphanesi, bir ilçe belediyesinin yarışmaya açtığı küçük bir kent kütüphanesidir.

  • Ilgın

    Mimar, Bursa'daki ofisin sahibi. Bir plana bakmadan önce o planı kullanacak bedenleri sayar: kimin yürüteçle, kimin çocuk boyuyla, kimin tekerlekli sandalyeyle geleceğini.

  • Emre

    Ilgın'ın yardımcısı, genç bir mimar. Akademilere çoğu zaman onunla girilir: model ondadır, sorular da; okulda öğrendiğini şantiyede ilk kez sınar.

  • Nazife Öğretmen

    Kestane Köyü İlkokulu'nun müdürü, birleştirilmiş sınıflarda yirmi yıl ders vermiş. Okulun yeni planını sınıfta, çocukların boyunda tartışmak ister.

  • Ahu

    Mimar, Ilgın'ın okuldan arkadaşı. On yıl önce bir trafik kazasından sonra tekerlekli sandalye kullanıyor; mekânları başka bir yükseklikten görür ve bir rampanın ucundaki kilitli kapıyı ilk o fark eder.

  • Gülay Hanım

    Makine mühendisi; ısıtma, havalandırma ve sıhhi tesisatı tasarlar. Bir şaftın yerini mimari karar kesinleşmeden ister; asma tavanın her santimetresini konuşur.

  • Selim

    Ofisin stajyeri, mimarlık fakültesinin dördüncü sınıfında. Stüdyo jürisi ile ruhsat dosyası arasındaki farkı her hafta yeniden öğrenir.

Program

Bölüm I · Temel · 7 ders programda

Program

Bir yapı türü nedir ve bir yapının programı nasıl yazılır?

  1. Modül 1Yapı türü ve program7 ders programda

Bölüm II · Uygulama · 24 ders programda

Eğitim, sağlık, kültür

Okul, hastane, kütüphane ve müze nasıl tasarlanır?

  1. Modül 2Eğitim yapıları8 ders programda
  2. Modül 3Sağlık yapıları8 ders programda
  3. Modül 4Kütüphane ve müze8 ders programda

Bölüm III · İleri · 38 ders programda

Gösteri, ibadet, ulaşım, ticaret ve öteki türler

Tiyatro, ibadet yapısı, istasyon, çarşı, ofis, spor, otel ve fabrika ne ister?

  1. Modül 5Tiyatro ve konser salonu6 ders programda
  2. Modül 6İbadet yapıları7 ders programda
  3. Modül 7Ulaşım yapıları6 ders programda
  4. Modül 8Ticaret ve çalışma yapıları7 ders programda
  5. Modül 9Spor, konaklama ve endüstri7 ders programda
  6. Modül 10Karma kullanım ve yeni türler5 ders programda

Bölüm IV · Atölye · 6 ders programda

Program atölyesi

Bir kamu yapısının programı nasıl yazılır ve savunulur?

  1. Modül 11Bir kütüphanenin programı6 ders programda

Bu bilgi ne kadar sağlam?

Yapı türü bilgisi kullanım sonrası değerlendirmelerden, sektör standartlarından, mevzuattan ve kanıta dayalı tasarım araştırmasından gelir. Derslerdeki her kanıt kartı aşağıdaki etiketlerden birini taşır; bir ödüllü yapı o türün tek doğru çözümü gibi, bir tasarım geleneği kural gibi sunulmaz.

Mevzuat
Yürürlükteki kanun ya da yönetmeliğin kendi metni: İmar Kanunu, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ve ötekiler. Bağlar; madde numarası ve yürürlük tarihiyle, Resmî Gazete metninden verilir.
Belgelenmiş olgu
Ölçülmüş ya da kayda geçmiş bir olgu: bir yapının ölçüleri ve tarihi, bir malzemenin fiziksel özelliği, bir depremin resmî kayıtları. Kaynağı birincildir; sayı kaynağında yazdığı gibi verilir.
Tekrarlanmış bulgu
Birden çok bağımsız çalışmada aynı yönde çıkmış araştırma bulgusu: gün ışığının, akustiğin, yoğunluğun insana etkisi gibi. Çalışmaların türü ve sınırı söylenir.
Erken bulgu
Tek ya da az sayıda çalışmaya dayanan bulgu. Yön gösterir, yasa gibi sunulmaz; neyi göstermediği aynı kartta söylenir.
Tartışmalı
Alanın içinde açık bir tartışma: bir restorasyon kararı, bir kuramın iddiası, bir ölçümün yorumu. Taraflar kendi kaynaklarıyla verilir; ders taraf tutmaz.
Standart
TS, EN ya da ISO standardı, meslek kuruluşunun teknik şartnamesi. Mevzuat atıf yapmadıkça kendiliğinden bağlamaz ama uygulamanın ortak dilidir; numarası ve baskı yılıyla verilir.
Usta görüşü
Bir mimarın ya da kuramcının yazılı kaynağa dayanan yaklaşımı. İşin nasıl düşünüldüğünü gösterir, doğru olduğunu kanıtlamaz; estetik tercih kural gibi sunulmaz.
Yapı örneği
Gerçek bir yapı — adı, mimarı, yeri ve tarihiyle, doğrulanmış kaynaktan ve sözle anlatılır; fotoğrafı ve çizimi kullanılmaz. Bir örnek bir çözümün MÜMKÜN olduğunu gösterir, genel olduğunu göstermez.

Bu sayfa hakkında ne düşünüyorsun?