Bu duvara dokunmalı mıyız, nasıl?

Rolüne göre patika

Temel patika herkes içindir ve tek başına alınabilir: koruma kuramı ve Türkiye’nin koruma mevzuatı. Restoratör patikası belgelemeden müdahaleye proje sürecini isteyene, yapı sahibi patikası tescilli bir yapının sahibine ya da kullanıcısına, kent patikası tarihî doku ve kentsel sit üzerinde çalışana.

• 2 modül · 15 ders

  Temel

  Herkes için: koruma kuramı ve Türkiye’nin koruma mevzuatı. Tek başına alınabilir.

  Koruma kuramı → Türkiye’de koruma mevzuatı

• 7 modül · 48 ders

  Restoratör

  Belgelemeden müdahaleye restorasyon projesi sürecini öğrenmek isteyen mimar ve öğrenci.

  Koruma kuramı → Türkiye’de koruma mevzuatı → Belgeleme → Malzeme bozulmaları ve teşhis → Müdahale türleri → Tarihî yapıda deprem güçlendirmesi → Kapan Hanı’nın restorasyon projesi

• 4 modül · 26 ders

  Tescilli yapının sahibi

  Tescilli bir yapının sahibi ya da kullanıcısı; hak, yükümlülük ve yeniden kullanım.

  Türkiye’de koruma mevzuatı → Müdahale türleri → Yeniden kullanım → Somut olmayan miras ve yapı ustalığı

• 4 modül · 27 ders

  Tarihî doku ve kent

  Tarihî doku ve kentsel sit üzerinde çalışan plancı ve belediye çalışanı.

  Koruma kuramı → Türkiye’de koruma mevzuatı → Kentsel sit ve tarihî doku → Tartışmalı restorasyonlar

• Mimarlık Akademisi: mimarlığın ilk kavramları — rölövenin ve var olanı ölçmenin sorusundan.
• Mimarlık Kuramı ve Eleştirisi Akademisi: Ruskin ile Viollet-le-Duc’ün tartışması — dürüstlüğün ve yapısal aklın sorusundan.
• Yapı Malzemeleri ve Yapım Teknikleri Akademisi: kirecin, taşın ve ahşabın malzeme bilgisi — bağlayıcının ve bozulmanın sorusundan.
• Depreme Dayanıklı Mimari Tasarım Akademisi: mevcut yapının deprem riski ve güçlendirmesi — yığma yapının davranışının sorusundan.
• Anadolu, Osmanlı ve Türkiye Mimarlığı Akademisi: korunan yapıların tarihi — Selçuklu’dan Cumhuriyet’e dönemlerin sorusundan.
• Vernaküler Mimarlık Akademisi: ustalığın aktarımı ve yöresel miras — kaybolan bilginin sorusundan.
• Burada sorulan: tarihî bir yapı nasıl belgelenir, teşhis edilir, korunur ve bugüne nasıl taşınır?

Akademi boyunca çalışacağın şirket: Ilgın'ın ofisi

Kurgusal, Bursa'da küçük bir mimarlık ofisi: mimar Ilgın, yardımcısı Emre ve iki stajyer; statik ve tesisat için her projede birlikte çalıştıkları iki mühendis. Yamaç Evi'nden sonra ofis dört iş üstlenmiştir. Kestane Köyü İlkokulu, dağ köyünde yüz kırk öğrencilik bir okulun yeniden yapımıdır. Sarıkaya Mahallesi'nde 1970'lerin altı apartmanından oluşan bir ada riskli yapı kararı almış, hak sahipleri kentsel dönüşüm için ofise gelmiştir. Kapan Hanı, çarşıda tescilli bir on altıncı yüzyıl hanıdır; belediye onu restore edip yeniden kullanmak ister. Çınarlı Kütüphanesi, bir ilçe belediyesinin yarışmaya açtığı küçük bir kent kütüphanesidir.

• Feyza Hanım

  Restoratör mimar, Kapan Hanı'nın restorasyon projesinde ofisle birlikte çalışır. Bir duvara dokunmadan önce onun hangi yüzyıldan kaldığını belgeler.

• Emre

  Ilgın'ın yardımcısı, genç bir mimar. Akademilere çoğu zaman onunla girilir: model ondadır, sorular da; okulda öğrendiğini şantiyede ilk kez sınar.

• Ilgın

  Mimar, Bursa'daki ofisin sahibi. Bir plana bakmadan önce o planı kullanacak bedenleri sayar: kimin yürüteçle, kimin çocuk boyuyla, kimin tekerlekli sandalyeyle geleceğini.

• Kenan Usta

  Kalfalıktan yetişmiş bir yapı ustası, taş ve ahşapta otuz yıl. Çizimi okur ama önce malzemeye bakar; bir detayın sahada nasıl kurulacağını Emre'ye o gösterir.

• Orhan Bey

  İnşaat mühendisi, ofisin bütün projelerinde statik hesabı yapar ve imzalar. Bir perdenin yerini değiştirmeden önce hesabı yeniden yapar; deprem bölgesinde «sonra bakarız» demez.

• Selim

  Ofisin stajyeri, mimarlık fakültesinin dördüncü sınıfında. Stüdyo jürisi ile ruhsat dosyası arasındaki farkı her hafta yeniden öğrenir.

Program

Bu bilgi ne kadar sağlam?

Koruma bilgisi mevzuattan, uluslararası tüzüklerden, malzeme analizinden, yapı araştırmasından ve belgelenmiş restorasyon örneklerinden gelir. Derslerdeki her kanıt kartı aşağıdaki etiketlerden birini taşır; bir kanun maddesi mevzuat olarak, bir tüzük ilkesi standart olarak, bir kuramcının görüşü usta görüşü olarak işaretlenir.

Mevzuat

Yürürlükteki kanun ya da yönetmeliğin kendi metni: İmar Kanunu, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ve ötekiler. Bağlar; madde numarası ve yürürlük tarihiyle, Resmî Gazete metninden verilir.

Belgelenmiş olgu

Ölçülmüş ya da kayda geçmiş bir olgu: bir yapının ölçüleri ve tarihi, bir malzemenin fiziksel özelliği, bir depremin resmî kayıtları. Kaynağı birincildir; sayı kaynağında yazdığı gibi verilir.

Tekrarlanmış bulgu

Birden çok bağımsız çalışmada aynı yönde çıkmış araştırma bulgusu: gün ışığının, akustiğin, yoğunluğun insana etkisi gibi. Çalışmaların türü ve sınırı söylenir.

Erken bulgu

Tek ya da az sayıda çalışmaya dayanan bulgu. Yön gösterir, yasa gibi sunulmaz; neyi göstermediği aynı kartta söylenir.

Tartışmalı

Alanın içinde açık bir tartışma: bir restorasyon kararı, bir kuramın iddiası, bir ölçümün yorumu. Taraflar kendi kaynaklarıyla verilir; ders taraf tutmaz.

Standart

TS, EN ya da ISO standardı, meslek kuruluşunun teknik şartnamesi. Mevzuat atıf yapmadıkça kendiliğinden bağlamaz ama uygulamanın ortak dilidir; numarası ve baskı yılıyla verilir.

Usta görüşü

Bir mimarın ya da kuramcının yazılı kaynağa dayanan yaklaşımı. İşin nasıl düşünüldüğünü gösterir, doğru olduğunu kanıtlamaz; estetik tercih kural gibi sunulmaz.

Yapı örneği

Gerçek bir yapı — adı, mimarı, yeri ve tarihiyle, doğrulanmış kaynaktan ve sözle anlatılır; fotoğrafı ve çizimi kullanılmaz. Bir örnek bir çözümün MÜMKÜN olduğunu gösterir, genel olduğunu göstermez.