İnsanı sisteme uydurmaya çalışmak yerine sistemi insana uydurmak.

Rolüne göre patika

Çalışan patikası çekirdektir: ilk üç modül, bir sistemle çalışan ve hata yapabilen herkes içindir. Ekran, prosedür, alarm ya da otomasyon tasarlayan ve ekip yöneten herkes çekirdeğin üstüne tasarım modüllerini alır; iş güvenliği, kalite ve mühendislik patikaları olay incelemesi ve çalışma ortamı modülleriyle dizilir.

• 3 modül · 17 ders

  Her çalışan

  Çekirdek: hata, dikkat, durum farkındalığı ve iletişim. Bir sistemle çalışan herkes için.

  İnsan nasıl hata yapar → Dikkat ve zihinsel iş yükü → Durum farkındalığı, karar ve iletişim

• 4 modül · 21 ders

  Operatör ve vardiya amiri

  Kontrol odasında, sahada ya da izleme merkezinde çalışan ve vardiya yönetenler.

  Dikkat ve zihinsel iş yükü → Durum farkındalığı, karar ve iletişim → Otomasyon ve insan → Ekip çalışması

• 5 modül · 26 ders

  Tasarım ve mühendislik

  Ekran, alarm, prosedür ve otomasyon tasarlayan mühendisler, atölyeyle.

  İnsan nasıl hata yapar → Gösterge, alarm ve prosedür → Otomasyon ve insan → Olaydan öğrenmek → Atölye

• 3 modül · 14 ders

  İş güvenliği ve kalite

  Olay inceleyen ve risk değerlendiren iş güvenliği ve kalite uzmanları.

  İnsan nasıl hata yapar → Olaydan öğrenmek → Bilişsel çalışma ortamı

• 3 modül · 14 ders

  Üst yönetim

  Olaylardan öğrenme düzeninden, otomasyon yatırımlarından ve güvenlik kültüründen sorumlu yöneticiler.

  İnsan nasıl hata yapar → Ekip çalışması → Olaydan öğrenmek

• İş Sağlığı ve Güvenliği Akademisi: fiziksel ergonomi, kaza, ramak kala ve güvenlik kültürü — mevzuatın ve riskin sorusundan.
• İşin Tasarımı Akademisi: iş yükü, kesinti ve karar alanı — işin içeriğinin tasarımından.
• Burada sorulan: insanın dikkat, bellek ve karar sınırlarını hesaba katan bir iş, araç ve sistem nasıl tasarlanır?

Akademi boyunca çalışacağın şirket: Poyraz Grup

Kurgusal bir sanayi ve altyapı grubu: bin dokuz yüz çalışan, dört birim. Poyraz Kimya Kocaeli'de üç vardiyalı bir kimya tesisi işletir ve tesis tek bir kontrol odasından yönetilir. Poyraz Enerji İzmir'den Ege'deki rüzgâr çiftliklerini uzaktan izler. Poyraz Liman Mersin'de bir konteyner terminali işletir. Poyraz Ray Eskişehir'de raylı sistem araçlarının bakımını yapar. Genel müdürlük İstanbul'dadır.

• Ece

  Yirmi yedi yaşında, Poyraz Kimya'nın kontrol odasında iki yıllık operatör. Akademiye onunla girilir: bir gece vardiyasında üç yüzü aşkın alarmın arasında önemli olanı kaçırmış ve bunu kimseye söylemeye cesaret edememiştir.

• Volkan Bey

  Elli yaşında, kontrol odasının vardiya amiri. Yirmi yıllık tecrübesiyle tesisin sesinden bir sorunu sezebilir; ama bu sezgiyi yeni operatörlere nasıl aktaracağını bilmez.

• Pınar Hanım

  Kırk iki yaşında, genel müdürlükte insan faktörleri uzmanı. Bir olay raporunda «dikkatsizlik» kelimesini gördüğünde raporu geri gönderir ve «dikkat neden dağıldı?» diye sorar.

• Kerem

  Otuz dört yaşında, Poyraz Enerji'de otomasyon mühendisi. İzleme yazılımını kendisi kurmuştur; operatörlerin neden otomatik önerileri sorgulamadan onayladığını anlamaya çalışır.

• Şükrü Usta

  Elli sekiz yaşında, Poyraz Ray'ın bakım atölyesinde otuz yıllık usta. Kontrol listelerine güvenmez; «ben bu işi ezbere bilirim» der ve çoğu zaman haklıdır.

• Haluk Bey

  Altmış bir yaşında, grubun genel müdürü. Her olaydan sonra «sorumlusu kim?» diye sorar ve bu sorunun neden yeterli olmadığını öğrenmeye hazırdır.

Program

Bu bilgi ne kadar sağlam?

Derslerdeki her kanıt kartı aşağıdaki etiketlerden birini taşır: önce Türk hukukunda bağlayanlar, sonra araştırma bulguları, sonra yol gösterenler. İnsan faktörleri araştırmasının bir kısmı laboratuvar deneylerinden, bir kısmı tek bir sektördeki olay incelemelerinden gelir; ders bulgunun nereden geldiğini ve başka bir işe ne ölçüde taşınabileceğini söyler.

Kanun hükmü

Kanunun kendi metni — Türk Ceza Kanunu, Kabahatler Kanunu, Türk Ticaret Kanunu, İş Kanunu ve ötekiler. Herkesi bağlar; madde numarası ve güncel metniyle verilir.

Yönetmelik veya tebliğ

Kanunun verdiği yetkiyle çıkarılmış düzenleme. Bağlar; ayrıntıyı, süreyi ve usulü belirler. Yayım tarihi ve son değişikliğiyle verilir.

Yargı kararı

Yargıtay, Danıştay ya da Anayasa Mahkemesi kararı. Bir kuralın somut olayda nasıl uygulandığını gösterir; esas ve karar numarası doğrulanmadan yazılmaz.

Uluslararası sözleşme

Türkiye'nin onayladığı uluslararası sözleşme: iç hukukun parçasıdır ve bağlar. Onay kanunu ve tarihiyle verilir; onaylanmamış metin bu etiketi taşımaz.

Yabancı hukuk

Başka bir ülkenin kanunu ya da otoritesinin kararı (ABD, Birleşik Krallık, Avrupa Birliği). Türkiye'de bağlamaz; ama o ülkeyle bağı olan şirketi ve çalışanını bağlayabilir. Bağın ne olduğu derste söylenir.

Araştırma bulgusu

Davranış bilimi, kriminoloji ya da kurumsal yönetim çalışması. Bağlamaz; bir kuralın ya da kontrolün NEDEN işe yaradığını ya da yaramadığını gösterir. Çalışmanın türü ve büyüklüğü söylenir.

Otorite rehberi

Bir kamu otoritesinin ya da uluslararası kuruluşun (OECD, Avrupa Konseyi, bir bakanlık) rehberi veya değerlendirme raporu. Bağlayıcı değildir ama denetimde neyin beklendiğini söyler.

Standart

ISO 37001 ve benzeri yönetim sistemi standardı. Belgelendirme için bağlar, aksi hâlde teknik referanstır. Metni telifli olduğu için derste özetlenir, aktarılmaz.

İyi uygulama

Mevzuatın açıkça istemediği ama riski azaltan uygulama. Bir zorunluluk gibi sunulmaz; neden önerildiği söylenir.