İçeriğe geç

Erişilebilir ve Kapsayıcı Tasarım Akademisi

Bu rampa kimin için yapılmış?

Bir binanın girişine sonradan eklenmiş bir rampa çoğu zaman çok diktir, ucunda kilitli bir kapı vardır ve üstünde «engelli girişi için zile basınız» yazar. Erişilebilirlik bir binaya sonradan eklenen bir parça değil, ilk çizgiden itibaren verilen bir karardır. Bu akademi o kararları öğretir. Engelliliğin modellerini, evrensel tasarımın ilkelerini, Türkiye’de erişilebilirlik hukukunu ve standartlarını, hareket, görme ve işitme engelli kullanıcılar için tasarımı, otizmli ve demanslı kullanıcıları, yaşlanan bedeni ve çocuğu her derste bir mekân ve bir denetim göreviyle sınarsın.

ders yayında
0
rol patikası
4
modül
9
ders programda
55

Bu akademi erişilebilir tasarımın ilkelerini, mevzuatını ve standartlarını öğretir; bir yapının erişilebilirlik denetimi yetkili kurumlarca yürürlükteki mevzuata göre yapılır. Ölçüler standart ve yönetmeliğin güncel metninden verilir; mevzuat ve standart değişebilir. Engelli kişilerin deneyimi kendi kaynaklarından ve kendi sözleriyle aktarılır. Derslerdeki ofis, projeler ve kişiler kurgudur. Gerçek yapılar adı, yeri ve tarihiyle anılır; fotoğrafları ve çizimleri kullanılmaz. Yönetmelik ve standartlar değişir: her ders dayandığı metni ve kontrol tarihini gösterir. Bir yapının statik, deprem ya da yangın kararı, o projeyi imzalayan yetkili mühendisin ve mimarın işidir; dersler bu kararı onların yerine vermez.

Rolüne göre patika

Temel patika herkes içindir ve tek başına alınabilir: engellilik modelleri, evrensel tasarım ve erişilebilirlik hukuku. Tasarımcı patikası binasını baştan erişilebilir tasarlamak isteyen mimara, denetim patikası mevcut bir binayı ya da sokağı denetleyecek olana, aile patikası evini engelli ya da yaşlı bir aile bireyi için uyarlayacak olana.

  • Mimarlık Akademisi: kullanıcının bedeni — bir kamusal mekânı çocuk, yaşlı ve tekerlekli sandalye kullanan birinin gözünden görmenin sorusundan.
  • İç Mimarlık Akademisi: iç mekânın ölçüleri — ergonominin ve farklı bedenlerin sorusundan.
  • Kentsel Tasarım Akademisi: herkesin kenti — katılımın ve yaşlı ve engelli dostu kentin sorusundan.
  • Burada sorulan: yapılı çevre farklı bedenler ve zihinler için nasıl tasarlanır ve bunu kim denetler?

Akademi boyunca çalışacağın şirket: Ilgın'ın ofisi

Kurgusal, Bursa'da küçük bir mimarlık ofisi: mimar Ilgın, yardımcısı Emre ve iki stajyer; statik ve tesisat için her projede birlikte çalıştıkları iki mühendis. Yamaç Evi'nden sonra ofis dört iş üstlenmiştir. Kestane Köyü İlkokulu, dağ köyünde yüz kırk öğrencilik bir okulun yeniden yapımıdır. Sarıkaya Mahallesi'nde 1970'lerin altı apartmanından oluşan bir ada riskli yapı kararı almış, hak sahipleri kentsel dönüşüm için ofise gelmiştir. Kapan Hanı, çarşıda tescilli bir on altıncı yüzyıl hanıdır; belediye onu restore edip yeniden kullanmak ister. Çınarlı Kütüphanesi, bir ilçe belediyesinin yarışmaya açtığı küçük bir kent kütüphanesidir.

  • Ahu

    Mimar, Ilgın'ın okuldan arkadaşı. On yıl önce bir trafik kazasından sonra tekerlekli sandalye kullanıyor; mekânları başka bir yükseklikten görür ve bir rampanın ucundaki kilitli kapıyı ilk o fark eder.

  • Ilgın

    Mimar, Bursa'daki ofisin sahibi. Bir plana bakmadan önce o planı kullanacak bedenleri sayar: kimin yürüteçle, kimin çocuk boyuyla, kimin tekerlekli sandalyeyle geleceğini.

  • Emre

    Ilgın'ın yardımcısı, genç bir mimar. Akademilere çoğu zaman onunla girilir: model ondadır, sorular da; okulda öğrendiğini şantiyede ilk kez sınar.

  • Nazife Öğretmen

    Kestane Köyü İlkokulu'nun müdürü, birleştirilmiş sınıflarda yirmi yıl ders vermiş. Okulun yeni planını sınıfta, çocukların boyunda tartışmak ister.

  • Cevdet Bey

    Sarıkaya Mahallesi'nde 1974 yapımı bir apartmanın yöneticisi, emekli bir memur. On iki hak sahibinin kaygısını toplantıdan toplantıya taşır; imzalayacağı sözleşmenin her maddesini sorar.

  • Selim

    Ofisin stajyeri, mimarlık fakültesinin dördüncü sınıfında. Stüdyo jürisi ile ruhsat dosyası arasındaki farkı her hafta yeniden öğrenir.

Program

Bölüm I · Temel · 13 ders programda

Modeller, ilkeler ve hukuk

Engellilik nedir, evrensel tasarım ne ister ve hukuk ne söyler?

  1. Modül 1Engellilik ve evrensel tasarım7 ders programda
  2. Modül 2Erişilebilirlik hukuku ve standartları6 ders programda

Bölüm II · Uygulama · 19 ders programda

Hareket, görme, işitme

Hareket, görme ve işitme engelli kullanıcılar için mekân nasıl tasarlanır?

  1. Modül 3Hareket8 ders programda
  2. Modül 4Görme6 ders programda
  3. Modül 5İşitme5 ders programda

Bölüm III · İleri · 17 ders programda

Zihin, yaş ve çocuk

Nöroçeşitli kullanıcı, yaşlanan beden ve çocuk mekândan ne bekler?

  1. Modül 6Bilişsel ve nöroçeşitli kullanıcı6 ders programda
  2. Modül 7Yaşlanan beden ve yaşlı dostu kent6 ders programda
  3. Modül 8Çocuk ölçeğinde mekân5 ders programda

Bölüm IV · Atölye · 6 ders programda

Denetim atölyesi

Bir binanın erişilebilirliği nasıl denetlenir ve iyileştirilir?

  1. Modül 9Bir binanın erişilebilirlik denetimi6 ders programda

Bu bilgi ne kadar sağlam?

Erişilebilirlik bilgisi mevzuattan, standarttan, antropometriden, engelli kişilerin kendi deneyimlerinden ve kullanıcı araştırmalarından gelir. Derslerdeki her kanıt kartı aşağıdaki etiketlerden birini taşır; yönetmelikteki asgari ölçü yeterli tasarım gibi, tek bir kullanıcının deneyimi bütün engelli kişilerin deneyimi gibi sunulmaz.

Mevzuat
Yürürlükteki kanun ya da yönetmeliğin kendi metni: İmar Kanunu, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ve ötekiler. Bağlar; madde numarası ve yürürlük tarihiyle, Resmî Gazete metninden verilir.
Belgelenmiş olgu
Ölçülmüş ya da kayda geçmiş bir olgu: bir yapının ölçüleri ve tarihi, bir malzemenin fiziksel özelliği, bir depremin resmî kayıtları. Kaynağı birincildir; sayı kaynağında yazdığı gibi verilir.
Tekrarlanmış bulgu
Birden çok bağımsız çalışmada aynı yönde çıkmış araştırma bulgusu: gün ışığının, akustiğin, yoğunluğun insana etkisi gibi. Çalışmaların türü ve sınırı söylenir.
Erken bulgu
Tek ya da az sayıda çalışmaya dayanan bulgu. Yön gösterir, yasa gibi sunulmaz; neyi göstermediği aynı kartta söylenir.
Tartışmalı
Alanın içinde açık bir tartışma: bir restorasyon kararı, bir kuramın iddiası, bir ölçümün yorumu. Taraflar kendi kaynaklarıyla verilir; ders taraf tutmaz.
Standart
TS, EN ya da ISO standardı, meslek kuruluşunun teknik şartnamesi. Mevzuat atıf yapmadıkça kendiliğinden bağlamaz ama uygulamanın ortak dilidir; numarası ve baskı yılıyla verilir.
Usta görüşü
Bir mimarın ya da kuramcının yazılı kaynağa dayanan yaklaşımı. İşin nasıl düşünüldüğünü gösterir, doğru olduğunu kanıtlamaz; estetik tercih kural gibi sunulmaz.
Yapı örneği
Gerçek bir yapı — adı, mimarı, yeri ve tarihiyle, doğrulanmış kaynaktan ve sözle anlatılır; fotoğrafı ve çizimi kullanılmaz. Bir örnek bir çözümün MÜMKÜN olduğunu gösterir, genel olduğunu göstermez.

Bu sayfa hakkında ne düşünüyorsun?