Bir merdivenin önünde duran tekerlekli sandalye kullanıcısını engelleyen şey bacakları mı, yoksa merdiven mi? Engelliliğin tıbbi ve sosyal modelleri bu soruya farklı cevaplar verir ve her cevap tasarımcıya farklı bir görev yükler. Bu modül engellilik modellerini, evrensel tasarımın ilkelerini, kapsayıcı tasarımı ve engellilik hareketinin tasarıma etkisini kurar.
Bu modülün sonunda
- Engelliliğin tıbbi, sosyal ve insan hakları modellerini ayırır.
- Evrensel tasarımın yedi ilkesini bir yapıda uygular.
- Erişilebilirlik, evrensel tasarım ve kapsayıcı tasarım kavramlarını ayırır.
Dersler
- M01-D01Engelleyen kimProgramda
Engelliliğin tıbbi ve sosyal modellerini bir merdiven örneğiyle karşılaştırır ve tasarımcının görevini sosyal modele göre yeniden tanımlar.
Dayanak: Usta görüşü: Oliver, «The Politics of Disablement» (1990); Imrie ve Hall, «Inclusive Design» (2001)
Mimarlık Akademisi’nde: M01-D05
- M01-D02Kaç kişiProgramda
Dünyada ve Türkiye’de engelli kişi sayısını resmî kaynaklardan okur ve geçici engelliliği ve yaşlanmayı hesaba katınca kullanıcı sayısının nasıl büyüdüğünü gösterir.
Dayanak: Belgelenmiş olgu: Dünya Sağlık Örgütü ve Dünya Bankası, «World Report on Disability» (2011); TÜİK engelli istatistikleri
- M01-D03Evrensel tasarımın yedi ilkesiProgramda
Evrensel tasarımın yedi ilkesini bir okul girişinde uygular.
Dayanak: Belgelenmiş olgu: Center for Universal Design, «The Principles of Universal Design» (1997)
- M01-D04Erişilebilirlik, evrensel, kapsayıcıProgramda
Erişilebilir, evrensel ve kapsayıcı tasarım kavramlarını ayırır ve hangisinin asgari, hangisinin hedef olduğunu açıklar.
Dayanak: Usta görüşü: Steinfeld ve Maisel, «Universal Design: Creating Inclusive Environments» (2012)
- M01-D05Engellilik hareketi ve tasarımProgramda
Engellilik hakları hareketinin yapılı çevre düzenlemelerine nasıl yol açtığını anlatır.
Dayanak: Usta görüşü: Hamraie, «Building Access: Universal Design and the Politics of Disability» (2017)
- M01-D06Bizsiz hakkımızda hiçbir şeyProgramda
Engelli kişilerin tasarım sürecine danışman ve denetçi olarak katılımını ve bunun yollarını açıklar.
Dayanak: Belgelenmiş olgu: BM Engelli Hakları Sözleşmesi (2006), madde 4.3
- M01-D07DilProgramda
Engellilikten söz ederken kullanılan dilin tasarım kararlarına nasıl yansıdığını tartışır ve acıma ve kahramanlık dilinden kaçınır.
Dayanak: Usta görüşü: engellilik çalışmaları literatürü (kaynak yazımda seçilir)