İçeriğe geç

Aksan ve Ağız Çalışması Akademisi

Karakterin doğduğu yer onun sesinde: o sesi taklit etmeden, küçümsemeden nasıl öğrenir ve oynarsın?

Bir insanın konuşması nereden geldiğini, nerede büyüdüğünü ve kimlerle yaşadığını taşır: seslerinde, ezgisinde, sözcük seçiminde ve cümlesinin kuruluşunda. Bir ağızla ya da bir aksanla oynamak bu yüzden birkaç sesi değiştirmekten fazlasıdır; o konuşmayı duymayı, sistemini öğrenmeyi ve onu bir karakterin içine yerleştirmeyi ister. Bu akademi aksan ve ağız çalışmasını oyuncunun tarafından öğretir: bir ağzı ses, ezgi ve söz dizimi katmanlarında duymayı, Türkiye'nin ağız bölgelerini kaynaklarıyla tanımayı, yabancı aksanlı Türkçeyi ve başka bir dilde oynamayı, aksanı taklit etmeden karaktere yerleştirmeyi ve bir topluluğu karikatüre çevirmeden, saygıyla temsil etmeyi. Sonunda okur bir ağızla bir sahne oynar ve o ağzın haritasını çıkaran bir not yazar.

ders yayında
0
rol patikası
4
modül
7
ders programda
40

Ağızların sınıflandırması ve örnekleri diyalektoloji kaynaklarından verilir; bir bölge ya da topluluk için uydurma örnek yazılmaz. Bir ağız ya da aksan karakterin zekâsı ya da değeri için kısa yol olarak kullanılmaz. Bir topluluğun ağzıyla oynanan rolde, mümkünse o topluluktan bir danışmanla çalışılır. Derslerdeki Ardıçlı Sahne, Sarnıç Sokağı, Tınaz Ses ve kişileri kurgudur. Gerçek oyuncu, oyun ve film yalnız yayımlanmış kaynaklarından anılır; sahne metni ve film karesi kullanılmaz, okur sahneyi kendi baskısından açar. Beden ve ses egzersizleri ağrı, baş dönmesi ya da ses kısıklığında durdurulur; süren bir yakınma için hekime, duygusal zorlanma için bir ruh sağlığı uzmanına başvurulur.

Rolüne göre patika

Temel patika herkes içindir ve tek başına alınabilir. Yerli ağız patikası Türkiye'nin bir ağzıyla rol hazırlayan oyuncuya, yabancı dil patikası başka bir dilde ya da yabancı aksanla oynayacak olana, temsil patikası bir topluluğu sahneye ya da kameraya taşıyan oyuncuya ve yönetmene.

  • Diksiyon ve Türkçe Söyleyiş Akademisi: ölçünlü Türkçe söyleyiş, vurgu ve tonlama — söyleyişin sorusundan.
  • Karakter Yaratımı Akademisi: karakterin geçmişi, bedeni ve sesi — karakter yaratımının sorusundan.
  • İngilizce Akademisi: başka bir dili öğrenmek ve konuşmak — dil öğreniminin sorusundan.
  • Burada sorulan: oyuncu bir ağzı ya da aksanı nasıl duyar, öğrenir ve bir karakterin içine taklit etmeden ve küçümsemeden nasıl yerleştirir?

Akademi boyunca çalışacağın şirket: Dört yer

Ardıçlı Sahne, doksan kişilik bir salonu olan, on beş yıllık bağımsız bir tiyatro topluluğudur; beş kişilik çekirdek kadrosuyla yılda iki yetişkin oyunu ve bir çocuk oyunu çıkarır, okullara turneye gider, ödenek başvurusu yazar. Sarnıç Sokağı, haftalık yayınlanan bir aile dizisidir; ikinci sezonunu çeker, set günü on iki saati bulur, metin çoğu zaman çekimden bir gece önce gelir. Tınaz Ses, iki kabinli bir dublaj ve seslendirme stüdyosudur; film, dizi, çizgi film dublajı, sesli kitap ve reklam seslendirmesi yapar. Ilgın on sekiz yaşında, bir yıl sonra konservatuvarların oyunculuk bölümü yetenek sınavlarına girmeye hazırlanıyor; okur Oyuncu Yolu'nu çoğu zaman onunla birlikte yürür.

  • Kemal Bey

    Altmış üç yaşında, Sarnıç Sokağı'nda mahallenin bakkalını oynuyor; kırk yıldır sahnede ve sette, çoğu zaman yan rolde. Gençlere set dilini, işaretini bulmayı ve dinleyen yüzü o öğretir.

  • Derya

    Otuz yedi yaşında, Sarnıç Sokağı'nın başrol oyuncusu; on yıldır tiyatroda, üç yıldır dizide. Gece gelen sahneyi sabah sete kadar ezberlemenin bir yöntemini kurdu; tiyatroya dönmeyi her sezon sonunda yeniden düşünür.

  • Cem

    Otuz dört yaşında, Ardıçlı Sahne'nin oyuncusu ve hareket eğitmeni. Topluluğun ısınmasını o yürütür; sahne dövüşü koreografisini her temsilden önce yavaş hızda bir kez daha geçirtir.

  • Gülşen Hanım

    Elli yaşında, Sarnıç Sokağı'nın oyuncu seçme (casting) yönetmeni. Günde yüzlerce self-tape izler; ilk on saniyede karar vermediğini, ama ilk on saniyede kayıt kalitesinin bir şey söylediğini anlatır.

  • Barış

    Kırk bir yaşında, Ardıçlı Sahne'nin çocuk oyunlarını hazırlayan oyuncusu; kukla yapar, okullarda yaratıcı drama atölyesi verir. Ilgın'ın hazırlık derslerine de o bakıyor.

  • Haluk Bey

    Altmış yedi yaşında, emekli tarih öğretmeni; iki yıl önce semtindeki amatör tiyatro topluluğuna katıldı. Ezberin eskisi kadar kolay gelmediğini söyler, provaya defteriyle gelir.

Program

Bölüm I · Temel · 13 ders programda

Duymak ve bölgeler

Bir ağız nasıl duyulur ve Türkiye'nin ağızları nasıl bir harita çizer?

  1. Modül 1Ağzı duymak6 ders programda
  2. Modül 2Türkiye'nin ağız bölgeleri7 ders programda

Bölüm II · Uygulama · 17 ders programda

Yabancı aksan, başka dil ve karakter

Yabancı aksanlı Türkçe ve başka dilde nasıl oynanır ve aksan karaktere nasıl yerleştirilir?

  1. Modül 3Yabancı aksanlı Türkçe6 ders programda
  2. Modül 4Başka dilde oynamak5 ders programda
  3. Modül 5Aksanı karaktere yerleştirmek6 ders programda

Bölüm III · İleri · 6 ders programda

Temsil etiği

Bir topluluğun konuşmasını karikatüre çevirmeden, saygıyla nasıl oynarsın?

  1. Modül 6Temsil etiği: karikatür ve saygı6 ders programda

Bölüm IV · Atölye · 4 ders programda

Atölye

Bir ağızla oynanmış sahne ve ağız haritası notu

  1. Modül 7Bir ağızla sahne ve ağız haritası4 ders programda

Bu bilgi ne kadar sağlam?

Derslerdeki her kanıt kartı aşağıdaki etiketlerden birini taşır. Ağızların sesleri ve sınıflandırması diyalektoloji ve fonetik araştırmalarından, dinleyicinin aksanı algılaması toplumdilbilim araştırmasından, aksan çalışmasının teknikleri meslek pratiğinden ve aksan koçlarının yazılarından gelir.

Birincil metin
Bir yöntem kurucusunun kendi kitabı ya da bir oyunun kendi metni: yöntemin ne önerdiğini, oyunda ne yazdığını gösterir. Bir yöntemin işe yaradığını kanıtlamaz; yalnız ne dediğini. Baskı ve çeviri, yıl ve sayfa verilir; sahne metninden alıntı kısa tutulur.
Araştırma bulgusu
Hakemli dergide yayımlanmış araştırma: oyuncunun ezberi, ses bilimi ve ses sağlığı, sahne kaygısı, oyunculuk eğitiminin etkisi, seyirci algısı. Çalışmanın türü, örneklemi ve neyi göstermediği söylenir; tek çalışma genel yasa gibi sunulmaz.
Tarih kaynağı
Bir dönemin oyunculuğunu, bir kurumu ya da bir geleneği belgeleyen tarih araştırması, arşiv belgesi ya da dönemin yayını. Yazar, yıl ve hangi belgeye dayandığı verilir; yaygın anlatı belgesiz tarih gibi yazılmaz.
Kanun veya yönetmelik
Oyuncunun işini düzenleyen kanun ya da yönetmeliğin kendi metni: 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun icracı sanatçı hakları, çalışma ve sigorta mevzuatı, çocuk çalıştırma kuralları. Bağlar; madde numarası ve güncel metniyle, kaynak kütüphanesinde okunduktan sonra verilir.
Meslek standardı
Bir meslek örgütünün, sendikanın ya da kurumun yayımladığı bağlayıcı kural ya da kılavuz: yakınlık koordinasyonu protokolü, sahne dövüşü güvenlik kuralı, seçme ve self-tape teknik koşulu. Yayımlayan ve yıl verilir; hangi ülkede ve kime bağlayıcı olduğu söylenir.
Meslek pratiği
Oyunculuk eğitmenlerinin ve okulların kitabı, alıştırma derlemesi, prova ve set alışkanlığı. İşin nasıl yapıldığını anlatır; işe yaradığını kanıtlamaz. Yazarı ve hangi deneyimden konuştuğu söylenir.
Oyuncu beyanı
Gerçek bir oyuncunun, yönetmenin ya da eğitmenin kendi çalışması üzerine yayımlanmış söyleşisi, anısı ya da konuşması — yalnız yayımlanmış kaynaktan, yılıyla. Bir kişinin deneyimini gösterir; genel kural göstermez.

Bu sayfa hakkında ne düşünüyorsun?