Bu akademi bir giriştir: hareket önerilerini kaynağıyla tanıtır, kişiye program yazmaz. Derslerdeki Yelkovan Spor Kulübü, Kuyulu Bahçe Spor Merkezi, Yeniçınar Ortaokulu, Dengetaşı polikliniği, Karaçalı kampı ve kişileri kurgudur. Dersler teşhis koymaz, tedavi önermez ve kişiye özel program yerine geçmez. Bir uygulama göğüs ağrısı, nefes darlığı, baş dönmesi ya da keskin eklem ağrısında durdurulur; bilinen bir hastalıkta, gebelikte ya da uzun bir aradan sonra başlamadan önce hekime danışılır.
Rolüne göre patika
Temel patika herkes içindir ve tek başına alınabilir. Kendi bedeniyle çalışan patikası hareketini ölçüp güvenli başlamak isteyene, meslek adayı patikası spor bilimlerine girmek ya da bir meslek seçmek isteyene, uygulayıcı patikası başkasıyla çalışan antrenöre, öğretmene ve eğitmene.
3 modül · 15 ders
Temel
Herkes için: hareketin dili, alanın haritası ve uyum ilkesi. Tek başına alınabilir.
5 modül · 25 ders
Kendi bedeniyle çalışan
Hareketini ölçüp güvenli başlamak isteyen yetişkin, sporcu ve ebeveyn.
Hareket nedir → Uyum ilkesi → Kanıtı okumak → Güvenlik tabanı → Yol seçmek
6 modül · 30 ders
Meslek adayı
Spor bilimlerine girmek ya da alanda bir meslek seçmek isteyen.
Hareket nedir → Spor bilimlerinin haritası → Uyum ilkesi → Meslek haritası → Türkiye'de spor → Yol seçmek
8 modül · 40 ders
Uygulayıcı
Başkasıyla çalışan antrenör, öğretmen, eğitmen ve rekreasyon lideri.
Hareket nedir → Spor bilimlerinin haritası → Uyum ilkesi → Kanıtı okumak → Güvenlik tabanı → Meslek haritası → Türkiye'de spor → Yol seçmek
- Sağlık Okuryazarlığı Akademisi: hareketsizliğin bedeli ve hareket önerileri — yurttaşın bilmesi gerekenin sorusundan.
- Burada sorulan: hareket nedir, nasıl ölçülür, beden ona nasıl uyum sağlar ve bu bilgiyle kim ne iş yapar?
Akademi boyunca çalışacağın şirket: Beş yer
Yelkovan Spor Kulübü, gönüllü bir yönetimin yürüttüğü çok branşlı bir amatör kulüptür: futbol altyapısı, kadın voleybol takımı, yüzme ve taekwondo şubeleri; bir teknik sorumlu ve branş antrenörleri. Kuyulu Bahçe Spor Merkezi bir belediye tesisidir: fitness salonu, kişisel antrenörler, grup dersleri, altmış yaş üstü grubu, kalp rehabilitasyonundan yönlendirilen üyeler ve yaz spor okulu. Yeniçınar Ortaokulu'nda iki beden eğitimi öğretmeni, küçük bir salon ve okul takımları var. Dengetaşı Spor Hekimliği ve Fizyoterapi Polikliniği sakatlanan sporcuyu ve hareketsizlikten ağrıyan yetişkini aynı bekleme salonunda ağırlar. Karaçalı Doğa ve Kamp Merkezi yaz kampları, izci grupları ve engelli katılımcılarla doğa etkinlikleri yürütür.
Serpil
Kırk yedi yaşında, muhasebeci; işe yokuştan yürüyerek gider, hafta sonu bahçesiyle uğraşır. Kuyulu Bahçe'de doldurduğu ilk formda «düzenli spor yapıyor musunuz» sorusuna «hayır» dedi.
Elif
On altı yaşında, Yelkovan'ın voleybol takımında smaçör. Antrenman günlerinde çok hareketli, ders çalıştığı günlerde neredeyse hiç kalkmıyor; son aylarda dizinin önündeki ağrıdan söz etmeye başladı.
Nuri Bey
Yetmiş bir yaşında, emekli terzi. Geçen kış evde düştükten sonra merdivenden korkar oldu; kızı onu Kuyulu Bahçe'nin altmış yaş üstü grubuna yazdırdı, o ise gelmekten çekiniyor.
Kerem
Otuz beş yaşında, yazılımcı; gün boyu masasından nadiren kalkar, akşamları koşar. Bir yarı maraton için kayıt yaptırdı ve saatinin verdiği sayıların ne anlama geldiğini çözmeye çalışıyor.
Mert
Yirmi dört yaşında, tekerlekli sandalye basketbolu oynuyor; haftanın üç akşamı antrenmanda. Yazları Karaçalı'da engelli katılımcılarla yapılan doğa etkinliklerinde gönüllü.
Tuncay Bey
Elli altı yaşında, Yelkovan Spor Kulübü'nün teknik sorumlusu; eski bir atletizm antrenörü. Şubelerin antrenman saatlerini ve saha paylaşımını o kurar, her sezon başında antrenörlerden bir yük planı ister.
Gökhan
Otuz üç yaşında, Kuyulu Bahçe'de kişisel antrenör. Spor bilimleri mezunu; her yeni üyeye önce ön tarama formunu doldurtur, sonra hedefini sorar. Çevrim içi danışan sayısı son yılda ikiye katlandı.
Nilgün Hanım
Kırk dört yaşında, Yeniçınar Ortaokulu'nun kıdemli beden eğitimi öğretmeni. Otuz iki kişilik sınıfı küçük bir salonda çalıştırmayı, herkesin top yüzüne değecek bir oyun kurarak çözer.
Program
Bölüm I · Temel · 1 / 15 ders yayında
Hareket, alan ve uyum
Hareket nedir, spor bilimleri ona nereden bakar ve beden yüke nasıl uyum sağlar?
Bölüm II · Uygulama · 15 ders programda
Kanıt, güvenlik ve meslekler
Bir bilgiye nasıl güvenilir, ne zaman durulur ve bu bilgiyle kim çalışır?
Bölüm III · Uygulama · 5 ders programda
Türkiye'de spor
Türkiye'de spor nasıl örgütlenir ve spor bilimlerine nasıl girilir?
Bölüm IV · Bitirme · 5 ders programda
Bitirme
Kendi hareket profilin ve kendi öğrenme yolun
Bu bilgi ne kadar sağlam?
Derslerdeki her kanıt kartı aşağıdaki dört etiketten birini taşır. Hareket önerileri Dünya Sağlık Örgütü'nün 2020 rehberinden, meslek ve yapı bilgisi Türkiye'nin resmî metinlerinden gelir; sahada yaygın ama sınanmamış kurallar Tartışmalı etiketiyle ve nedeniyle anlatılır.
- Sağlam
- Birbirini tutan çok sayıda çalışmanın sistematik derlemesi ya da meta-analizi: hareketin sağlığa, antrenmanın uyuma etkisi gibi tekrar tekrar gösterilmiş bulgular. Etkinin büyüklüğü ve kimde gösterildiği söylenir; bulgu her kişiye aynı ölçüde uyar diye yazılmaz.
- Kılavuz
- Bir kurumun ya da uzman grubunun yayımladığı öneri, uzlaşı bildirgesi veya standart: Dünya Sağlık Örgütü'nün fiziksel aktivite rehberi, meslek örgütlerinin ön tarama ve test kılavuzları, federasyon ve anti-doping kuralları. Yayımlayan, yıl ve kime yönelik olduğu verilir; bağlayıcı kural ile öneri ayrılır.
- Tartışmalı
- Çalışmaların çeliştiği, kanıtın az ya da zayıf olduğu ya da sahada yaygın ama sınanmamış bilgi. Neden tartışmalı olduğu, hangi çalışmanın neyi gösterdiği söylenir; okura bir taraf kesin doğru diye sunulmaz.
- Çerçeve
- Bir kuram, model ya da sınıflama: uyum ilkesi, periyodlama modelleri, davranış değişimi kuramları, fiziksel aktivitenin alanları. Bir olguyu düzenlemeye yarar; kendi başına bir sonucu kanıtlamaz. Kimin önerdiği ve nerede eleştirildiği söylenir.