Logline kliniği
Türün sözleşmesini kaçıran ilk taslaklar ve yeniden yazımları. Her düzeltme bir tür kuralını işletiyor.
Örnek 1 · İlk taslak
Komik bir adam başına gelen olaylarla uğraşır.
Yeniden yazım
Hayatında hiç yalan söylemediğiyle övünen bir noter, eşinin sürpriz doğum günü partisini saklamak zorunda kaldığı bir hafta boyunca, her yalanında boynunda kızarıklık çıkan bir alerjiyle mücadele eder; parti cuma akşamı, kızarıklık ise yüzüne ulaşmak üzeredir.
Zayıf sürümde ne kör nokta ne arzu ne de tırmanış var. Güçlü sürüm kahramanın kendisi hakkındaki yanılgısını (hiç yalan söylemem), ona en çok acı verecek durumu (yalan söylemek zorunda kalmak) ve görünür, büyüyen bir bedeli (kızarıklık) tek cümlede kuruyor.
Örnek 2 · İlk taslak
Bir aile tatile gider ve her şey ters gider.
Yeniden yazım
Otuz yıl sonra ilk kez tatile çıkan emekli bir öğretmen çift, oğullarının hediye ettiği her şey dâhil tatil köyünün aslında bir dijital bağımlılık tedavi merkezi olduğunu, telefonlarının ilk gün kilitlendiğini fark eder; ama torunlarının doğumunu canlı izlemek için bir telefon bulmaları gerekir.
«Her şey ters gider» bir komplikasyon değil, bir vaat. Güçlü sürüm yanlış anlamayı, kahramanların saflığını ve bir zaman sınırını kuruyor; her çözüm girişiminin sorunu büyüteceği belli.
Örnek 3 · İlk taslak
Sahte bir kimlikle işe giren bir kadının hikâyesi.
Yeniden yazım
Kadın olduğu için terfi listesinden çıkarılan bir mühendis, şirketin uzaktan çalışan ve kimsenin yüzünü görmediği efsanevi danışmanı «Bay Kemal» olarak e-postalar yazmaya başlar; ama yönetim kurulu, Bay Kemal'i yıllık toplantıda kürsüye davet eder.
Zayıf sürüm bir kılık var diyor ama kılığın neden kurulduğunu ve hangi sahnede çökeceğini söylemiyor. Güçlü sürüm kahkahanın hedefini (şirketin ön yargısı) bilinçli seçiyor ve büyük toplu rezaletin yerini (kürsü) logline'a koyuyor.
Örnek 4 · İlk taslak
Bir köye şehirden biri gelir ve köylülerle komik olaylar yaşar.
Yeniden yazım
Köyünü «dijital köy» projesine sokarak hibe almak isteyen hırslı bir muhtar, denetime gelen bakanlık uzmanına köylülerin kodlama bildiğini kanıtlamak zorundadır; tek bilgisayar muhtarlıkta, tek bilen de yeğeni, o da askerdedir.
Zayıf sürüm köylüleri gülme nesnesi yapma riskini taşıyor. Güçlü sürümde kahkahanın hedefi muhtarın hırsı ve projelerin yapmacıklığı; topluluk onun yalanına katılıyor ama alay konusu olmuyor.
Örnek 5 · İlk taslak
İki zıt karakter bir yolculuğa çıkar.
Yeniden yazım
Birbirinden nefret eden iki kayınbirader, ortak kayınvalidelerinin cenazesinde okunacak vasiyeti getirmek için aynı arabada Erzurum'dan Muğla'ya gitmek zorundadır; vasiyette, mirasın yolculuk boyunca birbirine hiç bağırmayan kişiye kalacağı yazmaktadır.
Zayıf sürüm bir kalıp, bir hikâye değil. Güçlü sürüm zıtlığı bir kurala bağlıyor (bağırmamak), zamanı ve mekânı kuruyor ve her sahnenin tırmanacağını vaat ediyor.
Atölye: kendi senaryon
Kendi fikrini bu türde adım adım geliştir. Her adımın sonundaki sorular kendi taslağını denetlemen için.
0 / 7 adım yazıldı
Adım 1Kör noktayı bir cümleyle yaz
Kahramanının kendini nasıl gördüğünü ve gerçekte nasıl olduğunu birer cümleyle yaz. Sonra bu farkı ilk sahnede, kahramanın hiçbir şey söylemeden yaptığı bir eylemle göster.
Kendini denetle
- Seyirci kör noktayı ilk sahnede, karakterden önce görüyor mu?
- Kahraman kendi kusurunu bir diyalogla ilan ediyor mu? Ediyorsa sil.
- Kör nokta aynı zamanda karakterin iç yarası olabilecek kadar derin mi?
Adım 2Arzuyu büyüt
Kahramanın arzusunu yaz ve onu ne kadar ciddiye aldığını gösteren bir bedel ekle: bir terfi, bir ev, bir ilişki. Arzu ne kadar büyükse saçmalıklar o kadar komik olur.
Kendini denetle
- Kahraman bu arzu için gerçekten bir şeyi riske atıyor mu?
- Arzunun bir zaman sınırı var mı?
Adım 3Yalanın tırmanış listesi
İlk yalandan başlayarak, her biri bir öncekinin sonucu olan en az beş komplikasyon yaz. Her birinin yanına kaç kişinin yalana dahil olduğunu not et.
Kendini denetle
- Her komplikasyon bir öncekinden büyük mü?
- Yalana dahil olan kişi sayısı artıyor mu?
- Her çözüm girişimi sorunu büyütüyor mu?
Adım 4Bilgi farkıyla bir sahne kur
Seyircinin bildiği ama sahnedeki bir karakterin bilmediği bir sırla bir sahne yaz. Sahnedeki en az bir cümle iki karaktere iki farklı anlam taşısın.
Kendini denetle
- Seyirci sahnede iki katmanı birden okuyabiliyor mu?
- Sahne neredeyse yakalanmayla mı bitiyor, yoksa yeni bir komplikasyonla mı?
Adım 5Büyük toplu sahneyi planla
Hikâyede kurduğun bütün ipleri (yalanlar, karakterler, nesneler) listele. Sonra hepsinin aynı yerde ve aynı anda çarpıştığı sahneyi yaz.
Kendini denetle
- Listedeki her ip sahnede en az bir kez görünüyor mu?
- Kahramanın en çok korktuğu şey herkesin gözü önünde mi gerçekleşiyor?
- Kimse gerçekten yaralanıyor ya da yok oluyor mu? Oluyorsa tonu yeniden düşün.
Adım 6Dürüstlüğü kısa tut
Rezaletten sonraki dürüstlük sahnesini yaz. Kahramanın söylediği dürüst cümleleri en fazla üçe indir.
Kendini denetle
- Kahraman dersini açıkça ilan ediyor mu? Ediyorsa o cümleyi sil.
- Seyirci bu sahnede güldüğü karaktere şefkat duyuyor mu?
Adım 7Geri çağırmayı kur
Açılışta kurduğun bir şaka, söz ya da nesneyi bul ve finalde geri getir. İkinci görünüşünde başka bir anlam taşısın.
Kendini denetle
- Geri çağırma, ilk görünüşü hatırlamayan biri için bile anlaşılıyor mu?
- Geri çağırma kahramanın ne kadar yol aldığını gösteriyor mu?
Hibrit eşleşmeler
Bu tür yardımcı ya da ana tür olarak hangi türlerle iyi birleşir.
- Komedi + Suç ve soygunBeceriksiz suçlular ve plan bozulması komik tırmanışa hazır bir yapı verir; kara komedi tonuna açılır.
- Komedi + DramDramedi (dramedy) doğar: kahkaha ve acı aynı karakterde yaşar, duygusal gerçeklik öne çıkar.
- Komedi + KorkuGerilim ile kahkahanın ikisi de beklenti ve sapma üzerine kurulur; korku-komedi bu ortak ritmi kullanır.
- Komedi + Büyüme hikâyesiErgenliğin utançları komik malzemedir; büyüme yayı komediye duygusal bir hedef kazandırır.
- Komedi + AksiyonAksiyon-komedi, iki uyumsuz ortağın tehlike altında birbirine katlanmasından güldürü üretir.