Dram (Drama)

Dram izleyiciye bir olay değil bir insan vaat eder. Seyirci kurtarılacak bir dünya, çözülecek bir cinayet ya da kazanılacak bir maç beklemez; birinin kendi hayatında ertelediği bir şeyle karşılaşmasını bekler. Sözleşmenin özü duygusal gerçekliktir: her tepki, karakterin geçmişinden ve koşullarından türemiş gibi görünmelidir. Seyirci bir sahnede «insan böyle yapmaz» dediği anda dram güvenini kaybeder.

Yapısal olarak dram, dış olayın iç krizi açığa çıkardığı bir düzenektir. Bir ölüm, bir boşanma, bir işten çıkarılma ya da eve dönen bir kardeş, uzun süredir yerinde duran bir dengeyi bozar; hikâyenin geri kalanı bu bozulmanın karakterleri nereye ittiğini izler. Aksiyon türlerinde engel dışarıdadır ve aşılır; dramda engelin büyük kısmı karakterin kendi savunmasıdır ve ancak görülerek aşılır. Doruk çoğu zaman bir kavga değil bir cümle, bir itiraf ya da bir kapıyı kapatmaktır.

Dramın kökü tragedyaya ve on dokuzuncu yüzyıl gerçekçi tiyatrosuna uzanır; İbsen ve Çehov'un oyunları gündelik bir oturma odasını bir savaş alanına çevirmenin yollarını gösterdi. Sinemada İtalyan yeni gerçekçiliği, İran sinemasının aile dramları ve Avrupa auteur geleneği türü besledi. Türk sinemasında taşra, göç, aile içi suskunluk ve sınıf mesafesi dramın en sık işlenen damarlarıdır; Nuri Bilge Ceylan'ın filmleri uzun konuşma sahnelerini ahlaki bir yüzleşme alanı olarak kullanır.