Muhyiddîn İbnü'l-Arabî

Kursta adının geçtiği yerler

Adın geçtiği her yer o âlimin görüşü değildir: bazıları bir eserin anılışı, bazıları başka bir âlimin eleştirisidir. Her anış bağlamıyla verildi; kimin ne söylediğini ilgili derste oku.

1. Rahmetin Kur'an'daki Yüzleri, DerinDerin

   Aynı ayette iki adım vardır. Önce rahmetin her şeyi kuşattığı söylenir, sonra özel bir rahmetin takva sahiplerine yazılacağı bildirilir. Bu iki adım, Ders 7'de İbnü'l-Arabî'nin iki rahmet ayırımının dayanağı olacak.

2. Hadis ve Sîrette Rahmet, İlmî: Rivayet tenkidiİlmî

   "Gizli bir hazineydim, bilinmeyi sevdim..." | Hadis olarak senedi bilinmez. İbn Teymiyye ve Aclûnî bunu belirtir. | İbnü'l-Arabî "keşfen sahih" der. Aliyyülkârî, anlamının İbn Abbas'ın Zâriyât 56 yorumuyla ("beni bilsinler diye") desteklendiğini söyler. Tasavvuf metinlerinde anılır ama hadis olarak sunulmaz.

3. Kelâm: "Allah Merhametlidir" Ne Demektir?, DerinDerin

   Bağlantı: İbnü'l-Arabî'nin "vücûb rahmeti" kavramı da tam bu ayete dayanır (Ders 7).

4. İbnü'l-Arabî ve Ekolü, Öz

   İbnü'l-Arabî'ye göre varlığın kendisi rahmettir: Her şey, Rahmân'ın nefesinde söylenmiş bir kelime gibidir. Bu ders, bu anlayışı sade bir dille tanıtır, sonra ekolün kaynaklarına iner.

5. İbnü'l-Arabî ve Ekolü, Temel

   Nefes benzetmesi. Bir insan konuştuğunda nefesi harflere, harfler kelimelere dönüşür. İbnü'l-Arabî bu gündelik tecrübeden yola çıkarak bir benzetme kurar. Rahmân'ın nefesinden de varlıklar doğar.

6. İbnü'l-Arabî ve Ekolü, DerinDerin

   İnce nokta. İbnü'l-Arabî'ye göre vücûb rahmeti de sonunda imtinân rahmetine döner. Çünkü amel etme gücü de kula karşılıksız verilmiştir. Bu görüş, "Hiçbirinizi ameli cennete sokmaz" hadisiyle birlikte okunur (Ders 5).

7. İbnü'l-Arabî ve Ekolü, İlmîİlmî

   Başlangıç: "Gizli bir hazineydim, bilinmeyi sevdim" sözü. Hadis olarak senedi bilinmez; İbnü'l-Arabî "keşfen sahih" sayar (Ders 5).

8. İbnü'l-Arabî ve Ekolü, İlmîİlmî

   Rivayet: İbnü'l-Arabî nefes kavramını "Rahmân'ın nefesini Yemen tarafından duyuyorum" rivayetiyle de ilişkilendirir (Ahmed b. Hanbel, Müsned; senedi tartışmalı).

9. İbnü'l-Arabî ve Ekolü, İlmîİlmî

   İbnü'l-Arabî cehennem ehlinin orada ebedî kalacağını kabul eder. Ancak onlar için azabın (azâb) zamanla bir tatlılığa (azb) dönüşeceğini söyler (Fusûs, İsmâil fassı). Bu görüş Ehl-i Sünnet âlimlerinin büyük çoğunluğunca kabul edilmemiş ve sert eleştirilere konu olmuştur. Kurs onu "İbnü'l-Arabî'nin yorumu" etiketiyle, eleştirileriyle birlikte öğretir (Meclis 4).

10. İbnü'l-Arabî ve Ekolü, İlmîİlmî

    Abdürrezzâk Kâşânî | Istılâhâtü's-Sûfiyye, Te'vîlât | Terimler sözlüğü ve işârî tefsir. "İbnü'l-Arabî tefsiri" diye basılan eser aslında Kâşânî'ye aittir.

11. Âlimler Meclisi, Meclis 1: Rahmân ile Rahîm arasındaki fark nedir?

    İbnü'l-Arabî | Rahmân karşılıksız imtinân rahmeti, Rahîm amele bağlanan vücûb rahmetidir.

12. Âlimler Meclisi, Meclis 1: Rahmân ile Rahîm arasındaki fark nedir?

    Ayrılık: Aynı ayırımı farklı çerçevelerle açıklarlar. Taberî rivayetle, Zemahşerî dil kuralıyla, Gazâlî ahlâkla, İbnü'l-Kayyim sıfat teorisiyle, İbnü'l-Arabî varlık anlayışıyla konuşur.

13. Âlimler Meclisi, Meclis 2: Allah'ın rahmeti insan merhametine benzer mi?

    İbnü'l-Arabî | İlahî rahmet bir duygu değil, varlığın kendisidir.

14. Âlimler Meclisi, Meclis 4: Rahmet her şeyi kuşatıyorsa cehennem nasıl anlaşılır?İlmî

    İbnü'l-Arabî (tartışmalı) | Cehennem ehli orada kalır, ama azap onlar için zamanla bir tatlılığa dönüşür.

15. Bağlar: Rahmân'ın İsim Ağı, İlmîİlmî

    Ekber geleneğinde. İbnü'l-Arabî çizgisinde Allah ismi ulûhiyetin, Rahmân ise varlığın yayılmasının ismi olarak okunur (Ders 7).

16. Kâinat Kitabı, İlmî: Kâinat Haritasıİlmî

    Sitedeki Kâinat Haritası, bu sekiz gözlemi İbnü'l-Arabî'nin 28 mertebe tablosuyla (Ders 7) birleştirir. Öğrenci bir yıldıza, bir bitkiye ya da bir insana tıkladığında iki katman görür: bilimsel gözlem ve o mertebenin ismi.

17. Ek B: Ölçme ve Değerlendirme

    "Gizli hazine" sözünün hadis olarak durumu nedir? | Senedi bilinmez; İbnü'l-Arabî keşfen sahih sayar.

18. Ek C: Temel Kaynaklar

    Tasavvuf | İbnü'l-Arabî, Fusûsu'l-Hikem ve el-Fütûhâtü'l-Mekkiyye; Konevî, İ'câzü'l-Beyân; Kâşânî, Istılâhâtü's-Sûfiyye; Cîlî, el-İnsânü'l-Kâmil ve el-Kehf ve'r-Rakîm; Ahmed Avni Konuk, Fusûs şerhi