Ressam, heykeltıraş, minyatürcü, fotoğrafçı, karikatürist ve yazar yüze bakmanın en eski uzmanlarıdır ve fizyonominin iddialarını kimi zaman taşımış, kimi zaman onlarla oynamıştır. Bu modül Fayum portrelerinden Osmanlı minyatürüne, Le Brun'ün ifade başlarından Messerschmidt'in karakter başlarına, karikatürden fotoğrafa ve edebiyattaki betimlemeye uzanan bir yolda sanatçının yüze ne koyduğunu ve izleyicinin oradan ne okuduğunu ayırır. Son ders okuru kendi elleriyle yüz çizmeye götürür; oranlar estetik kural olarak değil, çizim aracı olarak öğretilir.
Bilim merceği. Yüz hakkında ölçülmüş olan, ölçülemeyen ve hâlâ tartışılan — kanıt etiketiyle.
Bu modülün sonunda
- Bir portrede sanatçının kurduğu karakter izlenimini resim dilinin araçlarıyla (ışık, bakış, poz, ifade) çözümler.
- Le Brun ve Messerschmidt örneklerinde sanatın fizyonomi ve ifade kuramlarıyla ilişkisini tarihsel bağlamı içinde açıklar.
- Yüz oranlarını ve ifade hareketlerini bir çizim alıştırmasında kullanır ve oranı güzellik ölçütü olarak sunmaktan kaçınır.
Dersler
- M57-D01Portre ve karakter: ressam yüze ne koyarProgramda
Bir portrede ışığın, bakış yönünün, pozun ve hafif ifadenin izleyicide nasıl bir karakter izlenimi kurduğunu çözümler ve bu izlenimin modelin kişiliğinden değil ressamın seçimlerinden geldiğini gösterir.
- M57-D02Fayum portreleriProgramda
Roma dönemi Mısır'ında mumya üzerine konan Fayum portrelerinin yapım tekniğini ve işlevini açıklar ve bu yüzlerin bugün izleyiciye «tanıdık» gelmesinin hangi resim kararlarından kaynaklandığını tartışır.
- M57-D03Osmanlı minyatüründe yüzProgramda
Osmanlı minyatüründe yüzün çoğu kez tipleştirilerek çizildiğini, padişah portrelerinde ise kimliği ve makamı gösteren işaretlerin öne çıktığını örneklerle açıklar ve minyatür yüzünü gerçekçi portre ölçütleriyle değerlendirmenin neden yanılttığını gösterir.
- M57-D04Le Brun'dan akademiye ifade başlarıProgramda
Charles Le Brun'ün tutkuları yüz hareketleriyle sınıflayan ifade başlarını ve bunların resim akademilerinde öğretim örneği olarak kullanılmasını açıklar ve bu şemaları bugünkü aksiyon birimi koduyla karşılaştırır.
- M57-D05Messerschmidt'in karakter başlarıProgramda
Franz Xaver Messerschmidt'in aşırı yüz hareketlerini taşıyan karakter başlarını betimler ve bu heykellerin sonradan yapılan ruhsal yorumlarının hangi kanıta dayandığını ve hangisinin varsayım olduğunu ayırır.
- M57-D06Karikatür: abartının bilimiProgramda
Bir yüzü ortalamadan ayıran özelliklerin abartıldığı karikatürün, Rhodes ve arkadaşlarının çalışmalarında tanımayı kolaylaştırabildiği bulunan karikatür etkisini açıklar ve abartının karikatürde alaya ve basmakalıp yargıya nasıl dönüşebildiğini örneklerle tartışır.
- M57-D07Fotoğrafta poz ve yüzProgramda
Işık yönünün, objektif uzaklığının, kamera açısının ve deklanşör anının aynı yüzü güvenilir, tehditkâr ya da kırılgan gösterebildiğini kendi yüzüyle yaptığı bir fotoğraf dizisinde gösterir ve tek bir fotoğrafın kişi hakkında ne söyleyemeyeceğini açıklar.
- M57-D08Edebiyatta yüz betimlemesiProgramda
Romanda ve öyküde yazarın karakterin yüzünü fizyonomik ipucu olarak mı, gözlemci bakışı olarak mı kullandığını iki metin parçası üzerinde ayırır ve yüz betimlemesinin okurun karakter yargısını nasıl önceden kurduğunu açıklar.
- M57-D09Yüz çizmek: oranlar ve ifadeProgramda
Çizimde kullanılan yüz oranı kılavuzlarını bir başlangıç ızgarası olarak uygular, aynı yüze üç farklı ifadeyi aksiyon birimlerine dayanarak çizer ve oran kılavuzunun güzellik ölçütü olmadığını açıklar.