Haṭha külliyatının haritası: erken, klasik ve geç metinler

Açılış sahnesi

Altı kişilik bir okuma grubu duvara üç metrelik bir kâğıt şerit asmış. Şeridin solunda on birinci yüzyıl, sağında on sekizinci yüzyıl yazıyor; herkes evden bir metin adı ve bir tarih getirmiş. Kartlar tek tek yapıştırılıyor. Haṭhapradīpikā on beşinci yüzyıla rahatça oturuyor.

Sorun Śiva Saṃhitā kartında çıkıyor. Bir üye onu on dördüncü ya da on beşinci yüzyıla koyuyor, bir başkası Y4.87'deki notunu okuyor: görüşler on dördüncü yüzyıldan on yedinci yüzyıla kadar uzanıyor. Üçüncü bir üye Gheraṇḍa Saṃhitā'yı «klasik» yazılı bölmeye, Haṭhapradīpikā'nın hemen yanına yapıştırmış; bir başkası onu «geç» bölmesine taşımak istiyor. Şerit yarım saat içinde iki tarihli, iki bölmeli kartlarla doluyor ve kimse hangisinin yanlış olduğunu söyleyemiyor.

Bu derste ne olacak

Bu derste Haṭha metinlerinin bütününü tek bir şeride yerleştireceğiz. Önce külliyat sözcüğünün neyi kapsadığına bakacağız. Sonra şeridi üç bölmeye ayıracağız: Haṭhapradīpikā'dan önceki erken metinler, Haṭhapradīpikā'nın kendisi ve ondan sonra gelen derlemeler. «Klasik» sözcüğünün bu alanda iki ayrı anlamda kullanıldığını ve açılıştaki Gheraṇḍa karışıklığının buradan çıktığını göreceğiz. Bir tarihin şeride hangi kaynakla girdiğini yazmayı, iki kaynak ayrıştığında ikisini birden taşımayı öğreneceğiz. Son olarak bir haritanın görselleriyle de bir şey söylediğine, bir dönemin hangi bedenle temsil edildiğine bakacağız. Ders bittiğinde bu kursun okuyacağı metinlerin şeritte nerede durduğunu ve her tarihin kimden geldiğini söyleyebileceksin.

Sıfır noktası

Y8.01 okumanın birimini dizeye indirdi ve bir tekniği en az dört metinde izlemeyi hedef koydu. Dört metni seçmek için onların sırasını bilmek gerekiyor. Y4 bu sıranın parçalarını verdi: Y4.80 Amṛtasiddhi'yi bilinen en erken Haṭha metni olarak, Y4.81 Vivekamārtaṇḍa ve Gorakṣaśataka'yı erken Nātha metinleri olarak, Y4.86 Haṭhapradīpikā'yı on beşinci yüzyılın derlemesi olarak, Y4.88 Gheraṇḍa Saṃhitā'yı büyük olasılıkla on yedinci yüzyılın sonu olarak tanıttı. Y4.89 bir metnin tarihini alt ve üst sınırla daraltmayı gösterdi. Bu ders o parçaları tek bir şeride diziyor.

Dersin tarihleri Wikipedia'nın Hatha yoga maddesinin metinler bölümünden ve Y4'ün kaynaklı aktarımlarından geliyor; madde büyük ölçüde Mallinson ve Birch'in çalışmalarına dayanıyor.

Mekanizma

Külliyat

Bir külliyat bir alanın metinlerinin bütünü. Haṭha külliyatı tek bir geleneğin kitaplığı değil: Hatha yoga maddesi en erken metni Budist tantrik bir eser olarak, bir başkasını Vaiṣṇava bir metin olarak, birçoğunu Nātha çevrelerine atfedilen metinler olarak anıyor. Ortak payda bir öğreti değil bir teknik ailesi: kilitler, mühürler, nefes tutma ve bedenin içindeki bir özün korunması ya da yükseltilmesi.

Erken metinler

Şeridin ilk bölmesi Haṭhapradīpikā'dan önceki metinleri tutuyor. Maddeye göre Amṛtasiddhi on birinci yüzyıl civarına ait ve bir el yazması kendi tarihini bin yüz altmış olarak veriyor; metin büyük kilit, büyük mühür ve büyük delme adlı teknikleri öğretiyor. Ardından gelenler maddede şöyle sıralanıyor: on ikinci yüzyıldan Amaraugha, büyük olasılıkla on üçüncü yüzyıldan Dattātreyayogaśāstra, aynı dönemden Vivekamārtaṇḍa ve Gorakṣaśataka, on dördüncü yüzyıldan Khecarīvidyā, on dördüncü yüzyıl civarından Yogabīja. Madde Dattātreyayogaśāstra'yı tekniklerini Haṭha adı altında toplayan en erken metin sayıyor.

Öncüller ve dış kenar

Şeridin solunda bir boşluk var. Madde on birinci yüzyıl civarında Haṭha ile ilişkili tekniklerin bir dizi erken Hindu metninde görünmeye başladığını söylüyor ve onuncu yüzyıl civarından Kubjikāmatatantra'nın kuṇḍalinīnin yükselmesini ve altı cakralı bir düzeni anlatarak Haṭha'yı önceden haber verdiğini aktarıyor. Y4.82 ise onuncu ya da on birinci yüzyıldan Vimānārcanākalpa'nın oturuş dışı ilk duruşu anlattığını yazmıştı. Bunlar Haṭha metni değil; şeridin dış kenarında, öncül olarak duruyorlar.

Haṭhapradīpikā ve iki «klasik»

Maddenin bir başlığı «klasik haṭha yoga» ve altında tek bir metin var: Svātmārāma'nın on beşinci yüzyılda önceki metinlerden derlediği Haṭhapradīpikā. Bu kullanımda klasik bir dönem adı: külliyatın derlenip bir el kitabına dönüştüğü an. Y4.88 ise aynı sözcüğü başka bir anlamda kullanmıştı: Gheraṇḍa Saṃhitā'yı Haṭha'nın üç klasik metninin en geç tarihlisi olarak anmıştı. Orada klasik bir dönem değil bir kanon: modern okurun en çok başvurduğu üç kitap, Haṭhapradīpikā, Śiva Saṃhitā ve Gheraṇḍa Saṃhitā.

Geç metinler

Şeridin üçüncü bölmesi Haṭhapradīpikā'dan sonrasını tutuyor. Madde burada bir dizi metin sayıyor: bin beş yüz yirmi beşte kopyalanmış bir el yazmasıyla bilinen ve parçaları Sincan'da Kuça yakınlarında bulunan Amaraughaśāsana, on yedinci yüzyıl başından Yogacintāmaṇi, on yedinci yüzyıldan Haṭharatnāvalī, on sekizinci yüzyıl başından Haṭhapradīpikā üzerine genişletici bir yorum ve on yedinci ya da on sekizinci yüzyıldan Gheraṇḍa Saṃhitā. Bu bölmenin bir özelliği listelerin büyümesi: madde Haṭharatnāvalī'nin seksen dört duruştan, Gheraṇḍa'nın otuz iki duruş ve yirmi beş mühürden söz ettiğini aktarıyor.

Her tarihin bir kaynağı var

Açılıştaki Śiva Saṃhitā kartı bir hatadan değil iki kaynaktan çıktı. Hatha yoga maddesi metni on dördüncü ya da on beşinci yüzyıla koyuyor; Y4.87'nin okuduğu madde görüşlerin on dördüncü yüzyıldan on yedinci yüzyıla uzandığını aktarıyor. Şeritteki her tarih birinin tarihlendirmesi. Bir tarihi şeride yazmanın bu kurstaki biçimi tarihin yanına kaynağını koymak ve iki kaynak ayrıştığında ikisini birden taşımak.

Model kayması şeritte

Şeridin üstüne bir çizgi daha çekilebilir. Madde en erken yöntemlerin, Amṛtasiddhi'de, Dattātreyayogaśāstra'da ve Vivekamārtaṇḍa'da, bindu'yu yukarı kaldırıp korumak için kullanıldığını, Gorakṣaśataka ve Yogabīja gibi erken Nātha metinlerinin ise kuṇḍalinīyi yükselten bir yoga öğrettiğini aktarıyor. Y4.86 Haṭhapradīpikā'nın bu iki modeli uzlaştırmadan yan yana taşıdığını göstermişti. Şeritte bu kayma bir çizgi değil bir örtüşme: bir süre iki model aynı yüzyıllarda yaşıyor.

Haritanın görselleri

Bir zaman şeridi yalnız tarihleriyle değil görselleriyle de bir şey söylüyor. Bir dönemi temsil eden bir figür, o dönemde kimin uyguladığına dair bir izlenim bırakıyor. Hatha yoga maddesi geç dönemden Rajasthan'da on sekizinci yüzyıla ait bir yoginī resmi gösteriyor; metinlerin kendisi uygulayıcının görünüşü hakkında çoğu zaman sessiz.

Örneklerden okuma

Külliyat örneklerinde iki sınır çizildi: Budist bir metin Haṭha tekniklerini anlattığı için şeritte kaldı, Hintçe bir metin listeye bir dil sütunu açtı. Erken bölmede «haṭha» adının dördüncü kartta girdiği görüldü ve iki kartın kendi adının laya olduğu ortaya çıktı; Kubjikāmatatantra ise ayrı renkte bir kenar kartı oldu.

Gheraṇḍa kartı iki «klasik»in ayrımıyla yerine oturdu; bir öğretmenin klasik çağı da ikiye bölündü. Geç bölmede duruş sayılarının büyümesi iki okumayla birlikte yazıldı ve bir yorum açtığı metnin altına bağlandı.

Śiva Saṃhitā kartı ikiye bölünüp dayanaklarıyla genişledi; bir antoloji bir metne üst sınır verdi. İki renkli bant iki modelin örtüştüğü yüzyılları gösterdi. Görsel örneklerinde bir stüdyo fotoğrafı on birinci yüzyıldan çıkarıldı ve erken bölmenin boşluğu bir not olarak bırakıldı.

Usta katmanı

Bir haritayla çalışan biri onun bir şeyi göstermek için bir şeyi sakladığını biliyor. Üç bölmeli şerit Haṭhapradīpikā'yı merkeze alıyor ve bunu yaparken bir şeyi sessizce söylüyor: öncesi bir hazırlık, sonrası bir yankı. Oysa erken metinlerin kendi hedefleri vardı; Amṛtasiddhi kendini bir başka metnin öncülü olarak yazmadı. Usta okur şeridi kullanırken her bölmeyi kendi metinlerinin hedefiyle de okuyor.

İkinci incelik tarihlerin hareketi. Bu şeridin tarihleri sabit değil; bir el yazması bulunduğunda, bir eleştirel edisyon yayımlandığında bir kart sağa ya da sola kayabiliyor. Y4.80'in aktardığı gibi en erken Haṭha metni akademik olarak ancak bu yüzyılın başında tanındı. Bu yüzden bir haritanın yanına çizildiği yılı da yazmak bir alışkanlık olmalı.

Üçüncüsü haritanın ölçeği. Şerit bir tekniği izlemek için gereken dört metni seçmeye yarıyor, ama bir tekniğin izi şeridin bölmelerine uymayabilir: bir mühür erken bölmede doğup geç bölmede adını değiştirebilir, ya da hiç görünmeyebilir. Şerit metinleri sıraya koyuyor; izin kendisini dizeler veriyor.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Uygulama

Aklında kalsın

Haṭha külliyatı bir mezhebin değil bir teknik ailesinin metinleri: Budist, Vaiṣṇava, Nātha ve Śākta çevrelerden, on birinci yüzyıl civarından on sekizinci yüzyıla.

Şerit Haṭhapradīpikā'nın çevresinde üç bölmeye ayrılıyor: erken metinler, klasik an ve geç derlemeler. «Klasik» iki anlamda kullanılıyor: bir dönem adı ve modern okurun üçlüsü.

Her tarih bir tarihlendirmedir ve dayanağıyla yazılır; kaynaklar ayrıştığında ikisi birden taşınır. Haritanın görselleri de bir şey söyler; elde metin varsa metni göster.

Sonraki derse köprü

Bu ders metinleri bir şeride yerleştirdi ve her tarihin yanına bir dayanak koydu.

Şeritteki her kart bir metnin adını taşıyor, ama okurun elindeki şey çoğu zaman bir basılı kitap. Sonraki ders bir el yazması, bir eleştirel edisyon ve bir basılı metin arasındaki farkı ele alıyor ve bir kartın arkasında hangisinin durduğunu soruyor.