Sağlık geçmişi sorma sınırı

Açılış sahnesi

Yeni açılan bir stüdyonun kayıt masasında iki sayfalık bir form duruyor. Formda ilaçlar, geçirilmiş ameliyatlar, ailede kalp hastalığı, kilo, uyku düzeni, ruh sağlığı geçmişi, doğum sayısı ve "son bir yılda yaşadığınız önemli olaylar" gibi otuza yakın soru var. Stüdyo sahibi formu bir hastane formundan uyarlamış: "Ne kadar çok bilirsek o kadar güvenli olur."

İlk hafta formu dolduran öğrencilerden biri kayıt masasındaki öğretmene soruyor: "Bu bilgileri kim görecek? Ruh sağlığımla ilgili yazdıklarımı neden bilmeniz gerekiyor?" Öğretmen formu eline alıp bakıyor ve bir süre sonra dürüstçe yanıt veriyor: "Açıkçası, bu soruların yarısına verdiğiniz yanıt dersi nasıl vereceğimi hiç değiştirmez."

Bu derste ne olacak

Y5.02'de tanı sürecinin sağlık öyküsüyle başladığını gördük. Bu derste o öyküyü toplamanın bir yoga öğretmeni için nerede anlamlı olduğunu, nerede bir sağlık profesyonelinin işine dönüştüğünü soruyoruz. Önce hekimin sağlık öyküsü almasının neye hizmet ettiğine bakacağız. Sonra bir öğretmenin sorusunu tek bir ölçütle sınamayı öğreneceğiz: bu sorunun yanıtı derste yapacağım şeyi değiştirir mi? Ardından veri korumanın iki temel ilkesini, amaç sınırlamasını ve veri en azaltmayı, bir yoga stüdyosuna uygulayacağız. En sonda da sorunun nasıl, nerede ve hangi haklarla sorulacağını konuşacağız.

Sıfır noktası

Y0.02'de bir eğitmenin yetki sınırını ve sevk eşiğini tanımlamış, Y2.19'da da bazı belirtilerin dersi durdurup kişiyi değerlendirmeye göndermeyi gerektirdiğini öğrenmiştik. Bu derslerde öğrencinin kendi durumunu bilmesi ve gerektiğinde görüş alması öne çıkıyordu. Bu ders soruyu öğretmenin tarafından soruyor: öğretmen öğrencisi hakkında neyi bilmeli, neyi bilmesine gerek yok?

Mekanizma

Hekimin öyküsü, öğretmenin sorusu

Sağlık öyküsü maddesi, bu öyküyü hekimlerin tıbbi görüşmeler yoluyla topladığı bir bilgi bütünü olarak tanımlıyor; amaç tıbbi tanıyı yönetmek ve etkili tedaviler önermek için güvenilir bilgi toplamak. Madde, standart bir öykünün başlıklarını da sayıyor: başvurma nedeni, şimdiki yakınmanın öyküsü, geçmiş hastalıklar ve ameliyatlar, aile öyküsü, sosyal öykü, kullanılan ilaçlar, alerjiler ve bedenin öteki sistemlerindeki belirtilerin kısa bir taraması.

Madde, öykünün derinliğinin ve odağının duruma göre değiştiğini de gösteriyor: bir ambulans sağlık görevlisi öyküsünü genellikle önemli ayrıntılarla sınırlar. Yani sağlık profesyonelleri bile her durumda her şeyi sormaz; öykü, verilecek kararın gerektirdiği kadar derindir.

Bir yoga öğretmeninin sorusu ise bir anamnez değil. Öğretmen tanı koymaz ve tedavi önermez; bu yüzden bir hekimin sorduğu soruların çoğu ona hiçbir işe yarar bilgi vermez. Açılış sahnesindeki form, bir tanı sürecinin sorularını bir öğretim ilişkisine taşımıştı.

Tek bir ölçüt: karar sorusu

Bir öğretmenin sorusunu sınamak için tek bir ölçüt yeterli: bu sorunun yanıtı, derste yapacağım bir şeyi değiştirir mi? Eğer bir yanıt öğretmenin bir seçenek sunmasına, bir duruşu önermemesine, bir öğrenciyi bir sağlık profesyoneline yönlendirmesine ya da bir acil durumda ne yapacağını bilmesine yol açıyorsa, o soru bir karar sorusudur. Açmıyorsa, soru merak ya da alışkanlık sorusudur.

Karar soruları genellikle birkaç türe ayrılır: son aylarda olmuş bir cerrahi girişim ya da sakatlık, gebelik, dengeyi ya da bilinci etkileyebilecek bir durum, bir sağlık profesyonelinin koyduğu bir hareket kısıtı ve öğretmenin bir acil durumda bilmesi gerekebilecek bir durum. Bu soruların hepsi bir tanı değil, bir ders kararı için sorulur.

İki ilke: amaç ve en azı

Veri koruma hukuku, bu dersin ölçütüne benzeyen iki ilke tanımlıyor. Genel Veri Koruma Tüzüğü maddesi, Avrupa Birliği'nin bu düzenlemesinin kişisel verilerin işlenmesiyle ilgili altı ilke saydığını yazıyor; bunların arasında amaç sınırlaması ve veri en azaltma var. Veri en azaltma maddesi bu ilkeyi, yalnızca belirli bir amaç için gereken miktarda kişisel bilginin toplanması, işlenmesi ve saklanması olarak tanımlıyor ve gerekmeyen verinin işlenmesinin kişi için hiçbir yarar üretmeden gereksiz riskler yarattığını ekliyor.

Veri en azaltma maddesi, sağlık alanında da benzer bir kural olduğunu yazıyor: Amerika'daki sağlık bilgisi gizliliği düzenlemesi, korunan sağlık bilgisinin kullanımını ve paylaşımını amaçlanan iş için gereken en az miktarla sınırlıyor. Karar sorusu ölçütü, bu ilkelerin bir yoga dersindeki karşılığıdır: amaç bir ders kararıdır ve toplanan bilgi o karar için gerekenden fazla olmamalıdır.

Nasıl, nerede, hangi haklarla?

Doğru soru bile yanlış yerde sorulduğunda zarar verebilir. Bir öğretmen bütün sınıfın önünde "sakatlığı olan var mı?" diye sorduğunda, öğrencilerin bir kısmı utandığı ya da gizlemek istediği için yanıt vermez; bir kısmı ise istemediği hâlde durumunu herkesin önünde açıklamak zorunda kalır. Sağlık bilgisi, sorulduğu yer kadar güvendedir.

Aynı biçimde, öğrencinin bir soruyu yanıtlamama hakkı vardır. Bir öğretmen bir karar sorusu sorabilir; ama öğrenci yanıt vermemeyi seçerse, öğretmen bunu bir engel değil, bir bilgi olarak kabul eder: dersi genel güvenlik seçenekleriyle yürütür ve öğrencinin kendi bedenini dinlemesine güvenir.

Örneklerden okuma

Usta katmanı

Bu dersin ölçütü sade görünüyor: yanıtı dersini değiştirecek soruları sor, ötekileri sorma. Ama bu ölçüt, öğretmenlik mesleğine dair derin bir şeyi de gösteriyor. Bir öğretmenin öğrencisine duyduğu ilgi, onun hakkında her şeyi bilmek istemekle karıştırılabilir. Oysa gerçek ilgi, öğrencinin mahremiyetini korumayı da içerir: öğrencinin bir bilgiyi paylaşıp paylaşmamaya kendisinin karar verebilmesi, bir güven ilişkisinin temelidir.

Bir öğretmenin bilmediği bir şey olduğunda dersi yine de güvenli kılabilmesi, iyi bir öğretimin işaretidir. Seçenek sunan, öğrencilerin kendi sınırlarını belirlemesine alan tanıyan ve alarm belirtilerinde ne yapacağını bilen bir ders, bir sağlık formuna bağlı değildir. Form, bu tür bir öğretimin yerini tutmaz; yalnızca onu belirli durumlarda tamamlar.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Uygulama

Aklında kalsın

Anamnez bir tanı ve tedavi kararına hizmet eder; bir yoga öğretmeninin sorusu bir anamnez değildir.

Bir öğretmenin sorusu için tek ölçüt: yanıt derste yapacağım bir şeyi değiştirir mi?

Amaç sınırlaması ve veri en azaltma, bilgi yalnızca açıklanmış bir amaç için ve o amacın gerektirdiği kadar toplanmalıdır.

Sağlık bilgisi sınıfın önünde değil, özel bir bildirim kanalından sorulur.

Öğrencinin yanıtlamama hakkı vardır; öğretmen dersi yine de güvenli seçeneklerle yürütebilir.

Sonraki derse köprü

Bu derste bir öğretmenin karar sorularının bir sonucunun da bir öğrenciyi bir sağlık profesyoneline yönlendirmek olabileceğini gördük. Ama "bir doktora görün" demek, bir yönlendirmenin yalnızca başlangıcıdır.

Sıradaki ders profesyonel yönlendirmeyi ele alıyor.

Soru şu: bir öğretmen bir öğrenciyi kime, ne zaman ve hangi sözlerle yönlendirmeli ki yönlendirme hem öğrenciyi korkutmasın hem de gerçekten bir değerlendirmeye ulaşsın?