Bharadvājāsana varyasyonu

Açılış sahnesi

İki öğrenci aynı salonda, aynı adı taşıyan bir dönüşün içinde.

Biri yerde oturuyor; iki bacağı da bir yana katlanmış, gövdesi öbür yöne çevrilmiş. Öteki sandalyenin ön kenarında; iki ayağı yerde, elleri arkalıkta ve gövdesi yana dönmüş.

Öğretmen ikisinin dönüşünü de aynı poz adının altına, tek bir satıra yazıyor.

Kayıtlar yan yana konduğunda tuhaf bir şey görünüyor. Yerdeki öğrencinin sayısı büyümüş, sandalyedekininki hiç kıpırdamamış. Öğretmen ikincisinin takıldığına karar veriyor.

Sonra ikisi kurulum değiştiriyor. Sandalyedeki öğrenci yere oturup bacaklarını bir yana katlıyor ve sayısı hemen büyüyor. Yerdeki öğrenci sandalyeye geçiyor ve sayısı küçülüyor.

O kısacık geçişte kimsenin omurgasında bir şey değişmedi.

Değişen tek şey, oturulan yüzeyin leğen kemiğine ne yapma izni verdiğiydi.

Bu derste ne olacak

Bu ders tek bir soruyu birkaç kez soruyor ve her seferinde yalnız tabanı değiştiriyor: dönüş nereden başlıyor?

Birinci kurulumda iki oturma kemiği eşit yükleniyor ve cevap omurgada kalıyor. İkincisinde bacaklar bir yana katlanıyor, bir oturma kemiği hafifliyor ve cevabın bir bölümü leğen kemiğine geçiyor. Üçüncüsünde taban yükseliyor, leğen kemiği nötre geliyor ve zincirin serbest ucu aşağı iniyor. Dördüncüsünde bacakların kalçadan ne istediğine bakıyoruz, çünkü bir oturuş yalnız omurga kurulumu değil aynı zamanda bir kalça kurulumu.

Sonra hangi gözlemin neyi elediğini tek tek yazıyoruz; aralarında hiçbir şeyi elemeyen birinin de bulunduğunu söylüyoruz.

Sınıftan gelen on sekiz gözlem bu tabanları tek tek yokluyor.

Kapanışta elinde bir cümle olacak: aynı adın altındaki kurulumlardan hangisini seçeceğin bir zorluk sıralamasına değil, o gün hangi işi istediğine bağlı.

Sıfır noktası

Y2.59 oturarak dönüşte alt ucun tutulduğunu, iki oturma kemiğinin yerde olduğunu yazmıştı.

Bu ders o cümleyi bozmuyor, içini açıyor. Alt ucun tutuluyor olması bir duruş özelliği değil; ne kadar tutulduğu oturulan yüzeyin kurulumuna bağlı.

Y2.120 zinciri vermişti: dönüş kalçadan başlayıp servikalde tamamlanıyor, en cömert bölge torakal ve en dar bölge lomber. Y2.121 bir dönüşün içine yan eğilmenin karışabildiğini, Y2.122 ise altta yatılan yüzeyin bir ölçüm aracı olabildiğini göstermişti.

Oturuş tarafında da hazırlık var. Y2.98 leğen kemiğinin oturuşta öne ve arkaya devrilebildiğini, Y2.99 nötre gelmenin bir maliyeti olduğunu, Y2.100 ise bir kurulumun belirli bir talebi denklemden bütünüyle çıkarabildiğini yazmıştı.

Buradan sonrası yeni. Oturuşta taban tek bir şey değil: simetrisi, yüksekliği ve bacakların kalçadan istediği ayrı ayrı ayarlanıyor ve üçü de dönüşün nereden başladığını değiştiriyor.

Mekanizma

Aynı ad, iki ayrı iş

Bu ailenin kurulumlarını bir merdiven gibi dizmek kolay geliyor: en aşağıda sandalye, sonra yükseltiye oturuş, en yukarıda bacakların bir yana katlandığı yer oturuşu.

Merdiven fikri bir şeyi gizliyor. Bir kurulumun ötekinden daha çok şey istemesi, ondan daha çok şey ölçtüğü anlamına gelmiyor.

Sandalyede iki ayak yerde ve iki oturma kemiği eşit yükleniyor; leğen kemiğinin dönecek yeri yok. Yerde bacaklar bir yana katlandığında leğen kemiği kısmen serbest kalıyor ve dönüşün bir bölümünü kendisi karşılayabiliyor.

Yani ikisi aynı işin iki dozu değil; biri omurganın payını yalıtıyor, öteki payı paylaştırıyor.

Taban simetrisi ve leğen payı

Simetrik tabanda bir gözlem noktası var: dizlerin baktığı yön. Gövde çevrilirken dizler ve oturma kemikleri yönünü koruyorsa leğen kemiği yerinde duruyor demektir.

Asimetrik tabanda bu gözlem başka bir şey söylüyor. Bacaklar zaten bir yana katlanmış olduğu için dizler baştan yana bakıyor ve bir oturma kemiği baştan hafif.

Burada dikkat edilecek şey dizlerin nerede durduğu değil, dönüş sırasında yön değiştirip değiştirmedikleri.

Ve şu ayrım dersin kalanını taşıyor: leğen kemiğinin dönmesi kendiliğinden bir hata değil. Ölçüm alınıyorsa kaydı geçersiz kılıyor, çalışma yapılıyorsa kurulumun tanımı.

Taban yükseldiğinde zincir nereden başlıyor

Y2.99 oturuşta leğen kemiğini nötre getirmenin bir maliyeti olduğunu söylemişti. O maliyet ödenmediğinde leğen kemiği dönüş başlamadan arkaya devriliyor ve bel bölgesi yuvarlanmış hâlde bekliyor.

Dönüş o şekilden başlıyor. Gövde dik bir eksende değil, geriye yaslanmış bir yay üzerinde çevriliyor.

Bunun okunabilir bir işareti var ve yeni değil: Y2.54'ün nefes ölçütü. Göğüs kafesi nefesle biçim değiştirmeyi bırakmışsa dönüş torakal bölgeden gelmiyor.

Oturma yükseltisi burada bir rahatlık ayrıntısı değil. Leğen kemiğini nötre getirdiği anda ilk serbest halka aşağı iniyor ve torakal bölge kendi cömert payını kullanabiliyor.

Bacaklar kalçadan ne istiyor

Bacakların bir yana katlandığı oturuş, omurgaya sıra gelmeden önce kalçadan bir şey istiyor ve bu istek iki kalçada aynı değil.

Hangi gözlem neyi eliyor

Bir sınama ancak bir şeyi elediğinde işe yarıyor. Herkesin geçtiği bir sınama kolaylık değil, boşluk üretiyor.

Göğsün baktığı yön hiçbir şeyi elemiyor. Taban döndüğünde göğüs de dönüyor; bu gözlem leğen payını omurganın payından ayıramıyor ve herkesi geçiriyor.

Dizlerin yön değiştirip değiştirmediği leğen payını eliyor. Dönüşün ne kadarının tabandan geldiğini gösteriyor; içine yan eğilme karışıp karışmadığını ise söylemiyor, o Y2.121'in sorusu.

Hafif oturma kemiğinin yükten çıkıp çıkmadığı tabanın sessizce değişmesini eliyor. Ama tek doğru cevabı yok: ölçüm alınıyorsa çıkması kaydı geçersiz kılıyor, asimetrik tabanda çalışılıyorsa kurulumun kendisi.

Tutunan elin bir an bırakılması dışarıdan eklenen payı eliyor. Kalan dönüş kişinin kendi dönüşü; Y2.54 bu ayrımı kollu dönüş ve kendi dönüşü olarak çoktan yazmıştı.

Nefes ölçütü dönüşün torakal bölgeden gelip gelmediğini eliyor. Bu ölçüt kuruluma bağlı değil; sandalyede de yerde de aynı şeyi soruyor.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Usta katmanı

Bu bölümde ilk kez tabanın kendisi bir seçim. Ayakta duran bir dönüşte zeminle temasın ne olacağına ayak karar veriyor, sırtüstü dönüşte sırt karar veriyor ve kişi bunları değiştiremiyor. Oturuşta ise taban bir kurulum kalemi; simetrisi, yüksekliği ve bacakların yerleşimi ayrı ayrı ayarlanıyor. Bu yüzden oturarak dönüş, bu bölümün en ayarlanabilir ölçüm aracı ve aynı zamanda ölçümün en kolay kaçırıldığı yer.

Aynı gözlem burada işe göre iki ayrı anlama geliyor ve bu, kaydı tutan kişinin hangi işi istediğine baştan karar vermesini gerektiriyor. Bir oturma kemiğinin hafiflemesi ölçüm turunda kaydı geçersiz kılıyor, asimetrik tabanda yapılan bir çalışmada ise kurulumun tanımı. Doğru cevap gözlemin içinde değil, o gün istenen işin içinde duruyor; bu yüzden bir öğretmenin öğrenciye söylemesi gereken şey düzeltme değil, hangi iş için orada oturduğu.

İndirim dilinin bedeli de burada görünüyor. Kendi kalça geometrisine uyan kurulumu bir alt basamak sayan bir öğrenci, omurgasının kendi dönüşünü hiç ölçmeden ilerlemeye çalışıyor ve kaydında taşıdığı sayı büyük ölçüde tabanın verdiği pay oluyor. Aynı soru bu bölümün kalan oturarak dönüşlerinde de geçerli: hangi uç bağlı, hangi uç serbest ve serbest kalan uç görüntüye ne ekliyor.

Uygulama

Aklında kalsın

Aynı ada bağlı iki kurulum bir zorluk merdiveninin basamakları değil; taban değiştiğinde zincirin bağlanan halkası değişiyor ve ortaya başka bir iş çıkıyor.

Taban simetrikken leğen kemiği dönüşün dayanağı, asimetrikken dönüşün bir parçası; görünen büyüklüğün bir bölümü o zaman omurgaya hiç uğramadan geliyor.

Oturma yüksekliği leğen kemiğinin devrilme açısını belirliyor ve ilk serbest halkanın yerini değiştiriyor; nötre gelmemiş bir oturuşta dönüş yuvarlanmış bir belden başlıyor.

Bacakların bir yana katlandığı oturuş omurgadan önce kalçadan pay istiyor; o pay yetmediğinde leğen kemiği hafifliyor ya da gövde yana yaslanıyor.

Bir oturma kemiğinin yükten çıkması tek bir anlama gelmiyor; ölçüm alınıyorsa kaydı bozuyor, o tabanda çalışılıyorsa kurulumun tanımı.

Sonraki derse köprü

Bu derste taban iki uçlu kaldı: ya iki oturma kemiği eşit yükleniyordu ya biri hafifliyordu.

Sıradaki kurulum tabana üçüncü bir temas ekliyor.

Ardha Matsyendrāsana'da bir ayak karşı bacağın dışına, zemine basıyor. O ayak artık yalnız bir bacak yerleşimi değil; hem bir dayanak hem de gövdeyi çevirebilecek bir itme noktası.

Kaynak paketi bu pozun çalışma alanını oturarak dönüş ve nefes olarak veriyor, uyarlamasını da alttaki bacağın düz kalması ve bir yükseltiye oturulması olarak yazıyor.

Yani soru şöyle değişiyor: taban bir temas daha kazandığında dönüşü kim üretiyor, gövde mi yoksa yere basan o ayak mı?