"Özel nüfus" etiketinin yararı ve damgası

Açılış sahnesi

Bir stüdyo yeni dönem programına bir başlık ekliyor: «Özel Nüfus Dersleri». Altında dört ders var: doğum öncesi, altmış beş yaş üstü, sandalye yogası ve engelli bireyler için uyarlanmış yoga. Stüdyo sahibi başlıktan memnun; bu başlık sayesinde bolster ve sandalye bütçesi ayrıldı, iki öğretmen ek eğitime gönderildi, kapıya bir rampa yapıldı.

İlk ay üç şey oluyor. Altmış altı yaşında, haftada üç gün koşan bir kadın akşamki akış dersine yazılmak istiyor; resepsiyon onu nazikçe «altmış beş üstü» dersine yönlendiriyor. Tekerlekli sandalye kullanan bir adam uyarlanmış derse geliyor, dersi seviyor ama bir arkadaşına «beni ayrı bir odaya koydular» diyor. Doğum öncesi dersine gelen bir öğrenci ders kartında «özel nüfus» yazdığını görünce «ben ne zamandan beri özel bir nüfusum?» diye gülüyor.

Stüdyo sahibi başlığı kaldırmayı düşünüyor. Ama bütçe, eğitim ve rampa o başlığın arkasından gelmişti.

Bu derste ne olacak

Bu ders «özel nüfus» etiketinin, Y13.01'in yaşam evresi ile tanıyı ayırma çerçevesinde, iki yüzünü birden okuyor. Önce etiketin nereden geldiğine ve neyi mümkün kıldığına bakacağız: kılavuzların alt nüfus önerileri, bir stüdyonun bütçesi, bir öğretmenin eğitimi. Sonra aynı etiketin taşıyana vurabileceği damgayı ayıracağız. Ardından etiketin bir kapıya dönüştüğü yeri, bir öğrencinin genel bir derse girişini etiketin belirlediği durumu adlandıracağız. Kişinin kendini nasıl adlandırdığı ile bir kurumun onu nasıl adlandırdığı arasındaki farkı göreceğiz. Son olarak bir stüdyo programında etiketin yararını koruyup damgasını azaltan bir düzeni kuracağız. Ders bittiğinde açılıştaki stüdyo sahibine başlığı kaldırmadan ya da olduğu gibi bırakmadan önce soracağın soruları yazabileceksin.

Sıfır noktası

Y13.01 bir yaşam evresinin bir tanı olmadığını, evrenin adından doğrudan bir yasak listesine geçmenin bir tanı kayması olduğunu ve aynı evredeki kişilerin evre içi çeşitliliğini kurdu. Y5.98 kılavuzların alt nüfus önerisini, gebe ve doğum sonrası dönemdeki kadınlar, süreğen hastalığı olanlar ve engelli kişiler gibi gruplar için ayrıca yapılan önerileri tanıttı. Y5.45 yaş ayrımcılığını, kilo damgasını, sosyal engellilik modelini ve öğrenmede evrensel tasarımı; Y5.46 sembolik yok saymayı ve göstermelik temsili; Y2.55 bir tanı sözcüğünden sonra kişinin etkinlik alanının küçülmesini, etiket sonrası daralmayı adlandırdı.

Bu dersteki stüdyo ve öğrenciler kurgusal.

Mekanizma

Etiketin yararı

«Özel nüfus» ve benzeri adlar, «özel gruplar», «hassas gruplar», «alt nüfuslar», bir grubu genel bir öneriden ya da genel bir dersten ayırmak için kullanılıyor. Bu ayırmanın bir yararı var. Y5.98'in aktardığı gibi bir fiziksel aktivite kılavuzu gebe ve doğum sonrası dönemdeki kadınlar ya da engelli kişiler için ayrı öneriler yazabiliyor; çünkü genel öneri bu grupların bazı ihtiyaçlarını karşılamıyor. Bir stüdyo için de etiket bir planlama aracı: bir gruba özgü malzeme, mekân ve eğitim ihtiyacını görünür kılıyor.

Etiketin damgası

Aynı etiket bir kişiye uygulandığında başka bir iş görebiliyor. «Özel nüfus» bir kişinin kendisini bir grubun üyesi olarak, çoğu zaman bir eksik ya da bir risk üzerinden görmesine yol açabiliyor. Y5.45'in kilo damgası ve yaş ayrımcılığı tanımları bu etkinin iki örneğiydi; Y2.55 bir tanı sözcüğünden sonra kişinin hareket alanının daraldığını gösterdi. Bir yaşam evresi etiketi de benzer bir daralma üretebiliyor: «ben artık altmış beş üstüyüm», «ben artık gebeyim, bunları yapamam».

Kapı etiketi

Bir etiketin en sert hâli bir kapıya dönüşmesi: bir öğrencinin hangi derse girip giremeyeceğini kişiyle konuşmadan etiketin belirlemesi. Açılıştaki koşucunun akış dersine alınmaması böyle bir kapıydı. Kapı bazen bir güvenlik gerekçesiyle kuruluyor, bazen bir sorumluluk kaygısıyla; ama Y13.01'in tanı kayması burada bir kayıt kuralına dönüşüyor.

Kendini adlandırma

Bir kurumun bir kişiyi adlandırması ile kişinin kendini adlandırması aynı şey değil. Engellilik alanında kişinin önce geldiği bir dil, «engelli birey» yerine «engelliliği olan kişi», ile kimliğin önce geldiği bir dil, «engelli», arasında tartışma var; bazı topluluklar ikinciyi tercih ediyor, bazı kişiler birincisini. Yaşam evrelerinde de benzer bir fark var: bir kişi kendini «yaşlı», «ileri yaşta», «altmışlarında» ya da hiçbiri olarak tanımlayabilir.

Etiketi işe göre kullanmak

Etiketin yararı ile damgası aynı sözcükten geliyor; fark etiketin nerede kullanıldığında. Bir bütçe tablosunda, bir eğitim programında ya da bir kılavuzda etiket bir ihtiyacı adlandırıyor. Bir ders kartında, bir kayıt kuralında ya da bir resepsiyon cümlesinde aynı etiket bir kişiyi adlandırıyor. Bir stüdyo etiketi arka planda bir planlama aracı olarak tutup, ön planda dersi tabanıyla, temposuyla ve kime açık olduğuyla duyurabiliyor.

Örneklerden okuma

Etiketin yararı örneklerinde bir başlık bir bütçeye, bir eğitime ve bir rampaya dönüştü, ayrı bir doğum öncesi eğitim programı bir bilgi açığını kapattı ve bir yaş grubu adı ücretsiz bir dersin kaynağını açtı. Etiketin damgası örneklerinde bir yönlendirme bir koşucuyu «yaşlılar dersi»ne yerleştirdi, bir ders kartındaki yazı bir gebe öğrenciyi denge pozlarından uzaklaştırdı ve bir duyuru cümlesi zorluğu ortam yerine kişiye yükledi.

Kapı etiketi örneklerinde bir kayıt sistemi bir gebe öğrenciyi genel derslerden kesti, kapıların tamamen kaldırılması bir ön görüşmeyle dengelendi ve sandalye dersi bir etiketle değil bir tabanla tanımlandı. Kendini adlandırma örneklerinde bir öğrenci kendi sözcüğünü söyledi, bir ileri yaş grubu tek bir ad üzerinde birleşmedi ve ergenler kendi ders adlarını seçti. Etiketi işe göre kullanma örneklerinde etiket bütçe tablosunda kaldı ve ders programından çıktı, bir eğitim modülünün adı değişti ama içeriği kaldı.

Usta katmanı

Bu alanda yıllarını geçirmiş bir öğretmen etiketin bir sözcük olduğunu ve her sözcük gibi bir bağlamda anlam kazandığını biliyor. Aynı «özel nüfus» bir hibe başvurusunda doğru, bir resepsiyon cümlesinde yaralayıcı olabilir. Usta öğretmen etiketi kaldırmak ya da savunmak yerine nerede kullanıldığına bakıyor.

İkinci incelik öğretmenin kendi dili. Bir öğretmen bir yaşam evresi grubuyla çalışırken ders içinde de etiketler kullanıyor: «sizin grubunuz için», «sizin yaşınızda», «gebeler şöyle yapsın». Usta öğretmen bu cümleleri seçeneğin kendisini adlandıran cümlelerle değiştiriyor: «isteyen sandalyeyi kullanabilir», «sırtüstü yerine yan yatmak isteyen». Seçenek bir kişiye değil bir ihtiyaca bağlanıyor.

Üçüncüsü grubun gücü. Bazı öğrenciler aynı evredeki başkalarıyla bir arada olmaktan destek buluyor: doğum öncesi bir grup bir dayanışma ağına dönüşebiliyor. Usta öğretmen ayrı bir dersin bir damga değil bir buluşma yeri olabileceğini de biliyor; farkı, öğrencinin oraya kendisi mi geldiği yoksa gönderildiği mi belirliyor.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Uygulama

Aklında kalsın

Özel nüfus etiketi planlamada bir ihtiyacı görünür kılar: bütçe, eğitim, mekân, kılavuz önerisi. Aynı etiket bir kişiye sorulmadan uygulandığında bir damgaya dönüşebilir ve kişinin kendini daha dar görmesine yol açabilir.

Etiketin en sert hâli bir kapıdır: bir öğrencinin genel bir derse girişini kişiyle konuşulmadan etiketin belirlemesi. Kapının yerini bir ön görüşme alabilir.

Kişinin kendi adlandırma tercihi kurumun etiketinden önce gelir. Etiket arka planda planlama aracı olarak kalabilir; ön planda ders tabanıyla, temposuyla ve kime açık olduğuyla duyurulur.

Sonraki derse köprü

Bu ders bir etiketin bir öğrenciyi bir kapının önünde durdurabileceğini, kapının yerini bir ön görüşmenin alabileceğini gösterdi.

Bazı yaşam evrelerinde o görüşmenin bir parçası öğretmenin dışından geliyor: bir hekimin ya da ebenin onayı. Sonraki ders bu onayın hangi durumlarda istenmesi gerektiğini ve bir onayın neyi kapsayıp neyi kapsamadığını soruyor.