İçeriğe geç

Yapı Fiziği Akademisi

Bu oda neden boğucu?

Bir sınıfa girdiğinde havanın ağır, sesin yankılı, tahtanın parlak ya da köşenin karanlık olduğunu hemen hissedersin. Bu hislerin her birinin bir ölçüsü vardır: karbondioksit düzeyi, yankı süresi, kamaşma indeksi, gün ışığı faktörü. Bu akademi o ölçüleri öğretir. Isıl konforu, ısı kaybını ve enerji performansını, nemi ve iç havayı, odanın akustiğini ve ses yalıtımını, gün ışığını ve yapay aydınlatmayı her derste bir hesap, bir ölçüm ya da bir tasarım kararıyla sınarsın; akademinin sonunda Kestane Köyü İlkokulu’nun bir sınıfını baştan sona ölçersin.

ders yayında
0
rol patikası
4
modül
9
ders programda
65

Bu akademi yapı fiziğinin ilkelerini ve basit hesaplarını öğretir; bir binanın enerji kimlik belgesi, akustik raporu ya da aydınlatma projesi yetkili uzmanlarca, yürürlükteki yönetmelik ve standartlara göre hazırlanır. Derslerdeki sayısal örnekler öğretim içindir. Derslerdeki ofis, projeler ve kişiler kurgudur. Gerçek yapılar adı, yeri ve tarihiyle anılır; fotoğrafları ve çizimleri kullanılmaz. Yönetmelik ve standartlar değişir: her ders dayandığı metni ve kontrol tarihini gösterir. Bir yapının statik, deprem ya da yangın kararı, o projeyi imzalayan yetkili mühendisin ve mimarın işidir; dersler bu kararı onların yerine vermez.

Rolüne göre patika

Temel patika herkes içindir ve tek başına alınabilir: yapı fiziğinin büyüklükleri ve ısıl konfor. Enerji patikası ısı, nem ve enerji performansıyla çalışacak olana; ses patikası salon, sınıf ve konut akustiğiyle uğraşana; ışık patikası gün ışığı ve aydınlatma tasarımı yapacak olana.

  • Mimarlık Akademisi: ışığın, rengin ve sesin bir evdeki yeri — bir odanın nasıl hissettirdiğinin sorusundan.
  • Yapı Kabuğu ve Detay Akademisi: kabuğun katmanları — suyun, ısının ve buharın detayda nasıl denetlendiğinin sorusundan.
  • Hesaplamalı Tasarım ve BIM Akademisi: performansın simülasyonu — gün ışığı, enerji ve akustiğin bilgisayarda nasıl hesaplandığının sorusundan.
  • Burada sorulan: bir binanın ısısı, havası, sesi ve ışığı nasıl ölçülür ve bu ölçüler tasarıma nasıl döner?

Akademi boyunca çalışacağın şirket: Ilgın'ın ofisi

Kurgusal, Bursa'da küçük bir mimarlık ofisi: mimar Ilgın, yardımcısı Emre ve iki stajyer; statik ve tesisat için her projede birlikte çalıştıkları iki mühendis. Yamaç Evi'nden sonra ofis dört iş üstlenmiştir. Kestane Köyü İlkokulu, dağ köyünde yüz kırk öğrencilik bir okulun yeniden yapımıdır. Sarıkaya Mahallesi'nde 1970'lerin altı apartmanından oluşan bir ada riskli yapı kararı almış, hak sahipleri kentsel dönüşüm için ofise gelmiştir. Kapan Hanı, çarşıda tescilli bir on altıncı yüzyıl hanıdır; belediye onu restore edip yeniden kullanmak ister. Çınarlı Kütüphanesi, bir ilçe belediyesinin yarışmaya açtığı küçük bir kent kütüphanesidir.

  • Ilgın

    Mimar, Bursa'daki ofisin sahibi. Bir plana bakmadan önce o planı kullanacak bedenleri sayar: kimin yürüteçle, kimin çocuk boyuyla, kimin tekerlekli sandalyeyle geleceğini.

  • Emre

    Ilgın'ın yardımcısı, genç bir mimar. Akademilere çoğu zaman onunla girilir: model ondadır, sorular da; okulda öğrendiğini şantiyede ilk kez sınar.

  • Gülay Hanım

    Makine mühendisi; ısıtma, havalandırma ve sıhhi tesisatı tasarlar. Bir şaftın yerini mimari karar kesinleşmeden ister; asma tavanın her santimetresini konuşur.

  • Ahu

    Mimar, Ilgın'ın okuldan arkadaşı. On yıl önce bir trafik kazasından sonra tekerlekli sandalye kullanıyor; mekânları başka bir yükseklikten görür ve bir rampanın ucundaki kilitli kapıyı ilk o fark eder.

  • Nazife Öğretmen

    Kestane Köyü İlkokulu'nun müdürü, birleştirilmiş sınıflarda yirmi yıl ders vermiş. Okulun yeni planını sınıfta, çocukların boyunda tartışmak ister.

  • Selim

    Ofisin stajyeri, mimarlık fakültesinin dördüncü sınıfında. Stüdyo jürisi ile ruhsat dosyası arasındaki farkı her hafta yeniden öğrenir.

Program

Bölüm I · Temel · 13 ders programda

Büyüklükler ve konfor

Bir binanın ısısı, sesi ve ışığı nasıl ölçülür, ısıl konfor neye bağlıdır?

  1. Modül 1Yapı fiziğine giriş6 ders programda
  2. Modül 2Isıl konfor7 ders programda

Bölüm II · Uygulama · 15 ders programda

Isı, nem ve hava

Bir bina ısıyı nasıl kaybeder, nem ve hava nasıl denetlenir?

  1. Modül 3Isı ve enerji performansı8 ders programda
  2. Modül 4Nem ve iç hava7 ders programda

Bölüm III · İleri · 31 ders programda

Ses ve ışık

Bir odanın akustiği, ses yalıtımı, gün ışığı ve aydınlatması nasıl tasarlanır?

  1. Modül 5Oda akustiği8 ders programda
  2. Modül 6Ses yalıtımı ve gürültü7 ders programda
  3. Modül 7Gün ışığı8 ders programda
  4. Modül 8Mimari aydınlatma8 ders programda

Bölüm IV · Atölye · 6 ders programda

Ölçüm atölyesi

Bir mekânı nasıl ölçerim ve ölçüyü nasıl tasarıma çeviririm?

  1. Modül 9Bir sınıfı ölçmek6 ders programda

Bu bilgi ne kadar sağlam?

Yapı fiziği ölçülmüş büyüklüklerin bilgisidir; derslerdeki her kanıt kartı aşağıdaki etiketlerden birini taşır. Bir formül kaynağıyla, bir konfor sınırı standardıyla, bir sağlık iddiası araştırmasıyla verilir; bir ürünün etiketindeki değer ölçüm gibi sunulmaz.

Mevzuat
Yürürlükteki kanun ya da yönetmeliğin kendi metni: İmar Kanunu, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ve ötekiler. Bağlar; madde numarası ve yürürlük tarihiyle, Resmî Gazete metninden verilir.
Belgelenmiş olgu
Ölçülmüş ya da kayda geçmiş bir olgu: bir yapının ölçüleri ve tarihi, bir malzemenin fiziksel özelliği, bir depremin resmî kayıtları. Kaynağı birincildir; sayı kaynağında yazdığı gibi verilir.
Tekrarlanmış bulgu
Birden çok bağımsız çalışmada aynı yönde çıkmış araştırma bulgusu: gün ışığının, akustiğin, yoğunluğun insana etkisi gibi. Çalışmaların türü ve sınırı söylenir.
Erken bulgu
Tek ya da az sayıda çalışmaya dayanan bulgu. Yön gösterir, yasa gibi sunulmaz; neyi göstermediği aynı kartta söylenir.
Tartışmalı
Alanın içinde açık bir tartışma: bir restorasyon kararı, bir kuramın iddiası, bir ölçümün yorumu. Taraflar kendi kaynaklarıyla verilir; ders taraf tutmaz.
Standart
TS, EN ya da ISO standardı, meslek kuruluşunun teknik şartnamesi. Mevzuat atıf yapmadıkça kendiliğinden bağlamaz ama uygulamanın ortak dilidir; numarası ve baskı yılıyla verilir.
Usta görüşü
Bir mimarın ya da kuramcının yazılı kaynağa dayanan yaklaşımı. İşin nasıl düşünüldüğünü gösterir, doğru olduğunu kanıtlamaz; estetik tercih kural gibi sunulmaz.
Yapı örneği
Gerçek bir yapı — adı, mimarı, yeri ve tarihiyle, doğrulanmış kaynaktan ve sözle anlatılır; fotoğrafı ve çizimi kullanılmaz. Bir örnek bir çözümün MÜMKÜN olduğunu gösterir, genel olduğunu göstermez.

Bu sayfa hakkında ne düşünüyorsun?