Klasik tıpta ilaç çoğu zaman tek bir bitki değil bir terkipti: ana drogun etkisini yönlendiren, zararını gideren ve tadını düzelten yardımcılarla birlikte hazırlanırdı. Bu modül bu mantığı tiryak, macun, şerbet ve sikencübin örnekleriyle anlatır ve bugünün diliyle sorar: birden çok bileşenli bir karışımın etkisi nasıl sınanır ve karışım neden etkileşim demektir?
Besin ve karışım. Her ders üç katmanı birlikte taşır: geleneğin aktarımı, araştırmanın bulgusu ve kimin için güvenli olmadığı. Mutfak miktarı ile takviye ya da özüt miktarı ayrı tutulur.
Bu modülün sonunda
- Klasik bir terkipte ana drogun ve yardımcıların görevini açıklar.
- Tiryak, macun, şerbet ve sikencübini terkip türleri olarak tanır.
- Çok bileşenli bir karışımın etkisini sınamanın zorluğunu açıklar.
- Bir karışımdaki bileşenlerin birbirinin etkisini ve riskini nasıl değiştirdiğini söyler.
Dersler
- M23-D01Neden karıştırılırProgramda
Klasik tıpta ilaçların neden tek başına değil karışım olarak verildiğini ve bir besinin zararını başka bir besinle gidermek fikrini açıklar.
- M23-D02Ana drog ve yardımcılarProgramda
Klasik bir terkipte ana drogun, etkiyi taşıyan yardımcının, zararı gideren düzelticinin ve tadı düzelten bileşenin görevlerini bir örnek tarif üzerinde ayırır.
- M23-D03TiryakProgramda
Antik çağdan Osmanlı'ya uzanan ve onlarca bileşenden oluşan tiryakın zehre karşı panzehir olarak doğuşunu ve her derde deva sayılmasının tarihini anlatır.
- M23-D04MacunProgramda
Bal ya da pekmezle bağlanan macunların hazırlanışını, saklanışını ve klasik tıpta neden sık kullanılan bir ilaç biçimi olduğunu açıklar.
- M23-D05Şerbet ve şurupProgramda
Şerbet ile şurup arasındaki farkı, şekerin ilacı taşıma ve saklama işlevini ve bugün şeker yükünün ne anlama geldiğini açıklar.
- M23-D06Sikencübin: bal ve sirkeProgramda
Bal ile sirkeden yapılan sikencübinin klasik tıptaki yerini, hangi mizaç gerekçesiyle verildiğini ve bugün sınanıp sınanmadığını açıklar.
- M23-D07Karışım etkileşim demektirProgramda
İki güvenli besinin bir arada farklı etki gösterebileceğini, benzer etkili bitkilerin bir araya gelince güçlenebileceğini ve çok bileşenli ürünlerde riskin neden izlenemez hâle geldiğini açıklar.