Hipotalamus, hipofiz ve böbreküstü bezi arasındaki zincir stres yanıtının yavaş kolunu oluşturur ve kortizol salgısıyla bütün bedene ulaşır. Kortizol popüler kültürde «stres hormonu» diye kötülenir, oysa onsuz yaşanmaz. Bu modül eksenin nasıl çalıştığını, nasıl ölçüldüğünü ve ölçümün neden kolayca yanlış yorumlandığını öğretir.
Mekanizmalar. Ruh hâlinin bedene ulaştığı yollar: stres yanıtı, bağışıklık, davranış, beklenti ve toplumsal koşul. Hayvanda ya da laboratuvarda gösterilen bir yol, insandaki hastalığın kanıtı yerine sayılmaz; iki kart ayrı durur.
Bu modülün sonunda
- HPA ekseninin basamaklarını ve geri bildirim döngüsünü açıklar.
- Kortizolün günlük ritmini ve bu ritmin neden ölçümü zorlaştırdığını söyler.
- Kortizolün bağışıklık ve metabolizma üzerindeki etkisini sayar.
- Ticari bir kortizol testinin sonucunu yorumlamanın sınırlarını gösterir.
Dersler
- M13-D01Eksenin basamaklarıProgramda
Hipotalamustan hipofize, hipofizden böbreküstü bezine uzanan zinciri ve kortizolün zinciri nasıl geri bildirimle durdurduğunu açıklar.
- M13-D02Kortizolün günlük ritmiProgramda
Kortizolün uyanışta yükselip gün boyunca düşen ritmini ve uyku ile vardiyalı çalışmanın bu ritmi nasıl değiştirdiğini anlatır.
- M13-D03Kortizol ne yaparProgramda
Kortizolün enerji, bağışıklık ve damar sistemi üzerindeki etkilerini ve bu etkilerin neden kısa vadede koruyucu olduğunu sayar.
- M13-D04Çok da az daProgramda
Kortizolün süreğen fazlalığının ve yetersizliğinin tıbbi hastalıklarda ne yaptığını, gündelik stresin yarattığı değişimin büyüklüğüyle karşılaştırır.
- M13-D05Glukokortikoit direnciProgramda
Uzun süreli stres altında bağışıklık hücrelerinin kortizole daha az yanıt verdiğini öne süren bulguları ve bu bulguların gücünü tartar.
- M13-D06Kortizolü ölçmekProgramda
Tükürük, kan, idrar ve saç kortizolünün neyi ölçtüğünü ve her birinde sonucu değiştiren etkenleri karşılaştırır.
- M13-D07Tek ölçümün sınırıProgramda
Tek bir kortizol değerinin bir kişinin stresini ya da sağlığını göstermediğini ve ticari testlerin bu yüzden neden yanıltıcı olabildiğini açıklar.