Stres bir duygu değil, bedenin bir zorlukla karşılaştığında verdiği yanıtın adıdır; yanıtın kendisi koruyucudur. Hastalıkla ilgili soru, yanıtın ne zaman fazla, ne zaman uzun ve ne zaman yanlış zamanda çalıştığıdır. Bu modül stres kavramının bilimsel tarihini ve bugün kullanılan allostatik yük çerçevesini öğretir.
Mekanizmalar. Ruh hâlinin bedene ulaştığı yollar: stres yanıtı, bağışıklık, davranış, beklenti ve toplumsal koşul. Hayvanda ya da laboratuvarda gösterilen bir yol, insandaki hastalığın kanıtı yerine sayılmaz; iki kart ayrı durur.
Bu modülün sonunda
- Akut stres yanıtının bedendeki başlıca değişikliklerini sıralar.
- Selye’nin genel uyum sendromu ile allostaz kavramını karşılaştırır.
- Allostatik yük kavramının nasıl ölçüldüğünü ve sınırlarını açıklar.
- Kısa süreli stresin koruyucu, süreğen stresin zararlı olabildiği koşulları ayırt eder.
Dersler
- M12-D01Savaş ya da kaçProgramda
Cannon’un tarif ettiği akut stres yanıtını kalp, solunum, kas ve dikkat düzeyinde sıralar.
- M12-D02Selye ve genel uyum sendromuProgramda
Selye’nin alarm, direnç ve tükenme evrelerinden oluşan modelini ve dayandığı hayvan deneylerini anlatır.
- M12-D03Stres kelimesinin şişmesiProgramda
Stres kelimesinin hem nedeni, hem yanıtı, hem duyguyu anlatmak için kullanılmasının araştırmada yarattığı karışıklığı gösterir.
- M12-D04Allostaz: değişerek dengede kalmakProgramda
Homeostaz ile allostaz arasındaki farkı açıklar ve bedenin beklenen talebe göre ayar yapmasını örnekler.
- M12-D05Allostatik yükProgramda
McEwen’in allostatik yük kavramını ve bu yükü birden çok biyolojik göstergeyle ölçme girişimlerinin bulgularını ve sınırlarını tartar.
- M12-D06Akut, tekrarlayan, süreğenProgramda
Kısa süreli, sık tekrarlayan ve aylarca süren stresin bedende farklı izler bıraktığını gösteren kanıtı karşılaştırır.
- M12-D07Kontrol ve öngörülebilirlikProgramda
Aynı zorluğun kontrol edilebilir ve öngörülebilir olduğunda bedende daha küçük bir yanıt doğurduğunu gösteren çalışmaları açıklar.
- M12-D08Stres her zaman zararlı mıProgramda
Stresi zararlı saymanın kendisinin sağlıkla ilişkisini inceleyen çalışmaları ve bu bulguların aşırı yorumunu tartar.