İçeriğe geç

Egzersiz ve Beyin Akademisi

Bir koşu seni gerçekten daha akıllı yapar mı, yoksa bu cümle bir araştırmanın gazete başlığı mı?

Egzersizin beyne iyi geldiği artık sık duyulan bir cümle; ama hangi egzersizin, kimde, hangi bilişsel işleve, ne kadar ve ne kadar süre iyi geldiği sorusunun cevabı başlıklardan çok daha temkinlidir. Bu akademi tek bir egzersiz seansının dikkate ve belleğe etkisini, düzenli egzersizin bilişsel işlevle ilişkisini, çocukta hareketin okul başarısını artırdığı iddiasını, yaşlanan beyinde egzersizin yerini, egzersizin ruh hâline etkisini ve bu alanda abartılan iddiaları sınamayı anlatır. Sonunda okur bir iddianın kanıt düzeyini sınayan kısa bir rapor yazar.

ders yayında
0
rol patikası
4
modül
7
ders programda
36

Akademi egzersizin beyne ve ruh hâline etkisine dair kanıtı anlatır; depresyon, kaygı ya da bellek sorununun tedavisi yerine geçmez. Süren bir yakınmada hekime ya da ruh sağlığı uzmanına başvurulur. Derslerdeki Yelkovan Spor Kulübü, Kuyulu Bahçe Spor Merkezi, Yeniçınar Ortaokulu, Dengetaşı polikliniği, Karaçalı kampı ve kişileri kurgudur. Dersler teşhis koymaz, tedavi önermez ve kişiye özel program yerine geçmez. Bir uygulama göğüs ağrısı, nefes darlığı, baş dönmesi ya da keskin eklem ağrısında durdurulur; bilinen bir hastalıkta, gebelikte ya da uzun bir aradan sonra başlamadan önce hekime danışılır.

Rolüne göre patika

Temel patika herkes içindir ve tek başına alınabilir. Öğretmen patikası okulda hareket ve öğrenme ilişkisini kuracak olana, sağlık için egzersiz patikası yaşlıyla ve ruh hâli için çalışan eğitmene, ileri patika araştırma okuyup iddia sınayan spor bilimciye.

Akademi boyunca çalışacağın şirket: Beş yer

Yelkovan Spor Kulübü, gönüllü bir yönetimin yürüttüğü çok branşlı bir amatör kulüptür: futbol altyapısı, kadın voleybol takımı, yüzme ve taekwondo şubeleri; bir teknik sorumlu ve branş antrenörleri. Kuyulu Bahçe Spor Merkezi bir belediye tesisidir: fitness salonu, kişisel antrenörler, grup dersleri, altmış yaş üstü grubu, kalp rehabilitasyonundan yönlendirilen üyeler ve yaz spor okulu. Yeniçınar Ortaokulu'nda iki beden eğitimi öğretmeni, küçük bir salon ve okul takımları var. Dengetaşı Spor Hekimliği ve Fizyoterapi Polikliniği sakatlanan sporcuyu ve hareketsizlikten ağrıyan yetişkini aynı bekleme salonunda ağırlar. Karaçalı Doğa ve Kamp Merkezi yaz kampları, izci grupları ve engelli katılımcılarla doğa etkinlikleri yürütür.

  • Nilgün Hanım

    Kırk dört yaşında, Yeniçınar Ortaokulu'nun kıdemli beden eğitimi öğretmeni. Otuz iki kişilik sınıfı küçük bir salonda çalıştırmayı, herkesin top yüzüne değecek bir oyun kurarak çözer.

  • Yusuf

    Yirmi altı yaşında, Yeniçınar'ın genç beden eğitimi öğretmeni; okulun voleybol takımını o çalıştırır. Sınıfında spordan kaçan öğrencilerin nedenini anlamaya çalışıyor.

  • Emre

    On iki yaşında, kulübün futbol altyapısında; son bir yılda boyu birden uzadı ve topa eskisi kadar rahat vuramadığını söylüyor. Babası onu üç ayrı branşa birden yazdırmak istiyor.

  • Nuri Bey

    Yetmiş bir yaşında, emekli terzi. Geçen kış evde düştükten sonra merdivenden korkar oldu; kızı onu Kuyulu Bahçe'nin altmış yaş üstü grubuna yazdırdı, o ise gelmekten çekiniyor.

  • Serpil

    Kırk yedi yaşında, muhasebeci; işe yokuştan yürüyerek gider, hafta sonu bahçesiyle uğraşır. Kuyulu Bahçe'de doldurduğu ilk formda «düzenli spor yapıyor musunuz» sorusuna «hayır» dedi.

  • Kerem

    Otuz beş yaşında, yazılımcı; gün boyu masasından nadiren kalkar, akşamları koşar. Bir yarı maraton için kayıt yaptırdı ve saatinin verdiği sayıların ne anlama geldiğini çözmeye çalışıyor.

  • Aysel Hanım

    Altmış iki yaşında, emekli öğretmen; bir kalp krizinden sonra hastanenin kalp rehabilitasyonunu bitirdi ve hekiminin yazısıyla Kuyulu Bahçe'ye yönlendirildi. Hangi ilacın nabzını nasıl etkilediğini öğrenmek istiyor.

Program

Bölüm I · Temel · 10 ders programda

Tek seans ve düzenli egzersiz

Egzersiz dikkate ve düşünmeye hemen ve uzun dönemde ne yapar?

  1. Modül 1Akut egzersiz ve dikkat5 ders programda
  2. Modül 2Düzenli egzersiz ve bilişsel işlev5 ders programda

Bölüm II · Uygulama · 10 ders programda

Çocuk ve yaşlı

Hareket çocuğun okulda öğrenmesine ve yaşlının beynine ne katar?

  1. Modül 3Çocukta hareket ve okul başarısı iddiası5 ders programda
  2. Modül 4Yaşlanan beyin ve egzersiz5 ders programda

Bölüm III · İleri · 11 ders programda

Ruh hâli ve iddialar

Egzersiz ruh hâlini nasıl etkiler ve abartılan iddialar nasıl sınanır?

  1. Modül 5Ruh hâli ve egzersiz6 ders programda
  2. Modül 6Abartılan iddiaları sınamak5 ders programda

Bölüm IV · Bitirme · 5 ders programda

Bitirme

Bir iddianın kanıt düzeyini sınayan kısa rapor

  1. Modül 7Bir iddianın kanıt raporu5 ders programda

Bu bilgi ne kadar sağlam?

Derslerdeki her kanıt kartı aşağıdaki dört etiketten birini taşır. Bu alanda etki büyüklükleri çoğu zaman küçük ve çalışmalar arasında tutarsızdır; hayvan ve laboratuvar bulgusunun insana ve sınıfa aktarımı her derste ayrıca söylenir, gazete başlığı ile çalışmanın kendisi yan yana okunur.

Sağlam
Birbirini tutan çok sayıda çalışmanın sistematik derlemesi ya da meta-analizi: hareketin sağlığa, antrenmanın uyuma etkisi gibi tekrar tekrar gösterilmiş bulgular. Etkinin büyüklüğü ve kimde gösterildiği söylenir; bulgu her kişiye aynı ölçüde uyar diye yazılmaz.
Kılavuz
Bir kurumun ya da uzman grubunun yayımladığı öneri, uzlaşı bildirgesi veya standart: Dünya Sağlık Örgütü'nün fiziksel aktivite rehberi, meslek örgütlerinin ön tarama ve test kılavuzları, federasyon ve anti-doping kuralları. Yayımlayan, yıl ve kime yönelik olduğu verilir; bağlayıcı kural ile öneri ayrılır.
Tartışmalı
Çalışmaların çeliştiği, kanıtın az ya da zayıf olduğu ya da sahada yaygın ama sınanmamış bilgi. Neden tartışmalı olduğu, hangi çalışmanın neyi gösterdiği söylenir; okura bir taraf kesin doğru diye sunulmaz.
Çerçeve
Bir kuram, model ya da sınıflama: uyum ilkesi, periyodlama modelleri, davranış değişimi kuramları, fiziksel aktivitenin alanları. Bir olguyu düzenlemeye yarar; kendi başına bir sonucu kanıtlamaz. Kimin önerdiği ve nerede eleştirildiği söylenir.

Bu sayfa hakkında ne düşünüyorsun?