Ebeveynin dil konusundaki en sık kaygısı çocuğun geç konuşması, bazı sesleri söyleyememesi ya da takılmasıdır. Bu modül geç konuşan çocukların sonradan ne yaptığını, «bekleyelim» ile «şimdi bakalım» arasındaki kararı, seslerin hangi yaşta yerine oturduğunu, kekemeliğin başlangıcını ve ebeveynin yapabileceklerini, işitmenin dil için önemini ve dil gelişim bozukluğunu anlatır.
Bu modülün sonunda
- Geç konuşan çocuğunda değerlendirmeyi öne alan işaretleri sayar.
- Kekemeliği olağan akıcısızlıktan ayıran özellikleri tarif eder.
- Çocuğunun işitme taramasının sonucunu ve gerekirse yeniden taramayı nereden öğreneceğini söyler.
Dersler
- M05-D01Geç konuşan çocukProgramda
İki yaşında az sözcük kullanan çocukların sonradan nasıl bir yol izlediğini uzunlamasına çalışmalardan aktarır ve anlama, jest ve oyunun neden en az sözcük sayısı kadar önemli olduğunu açıklar.
Dayanak: Araştırma bulgusu: Rescorla (2011), geç konuşan çocuklar: sonuçlar ve yordayıcılar, Developmental Disabilities Research Reviews (yazımda doğrulanır)
Ebeveynlik ve Çocuk Gelişimi Akademisi’nde: 4.1
- M05-D02Bekleyelim mi, bakalım mıProgramda
Dil gecikmesinde taramanın ve erken müdahalenin kanıtını derlemeden okur ve «bekleyelim» kararının hangi işaretlerde yanlış olduğunu söyler.
Dayanak: Sistematik derleme: Wallace ve arkadaşları (2015), çocuklarda konuşma ve dil gecikmesi taraması, ABD Önleyici Hizmetler Görev Gücü, Pediatrics
- M05-D03Sesler ne zaman yerine otururProgramda
Ünsüzlerin çocuklarda hangi yaş aralığında edinildiğini diller arası derlemeden aktarır, «r» sesinin neden geç oturduğunu açıklar ve Türkçe norm verisinin sınırını söyler.
Dayanak: Sistematik derleme: McLeod ve Crowe (2018), 27 dilde ünsüz edinimi, American Journal of Speech-Language Pathology
- M05-D04KekemelikProgramda
Kekemeliğin hangi yaşlarda başladığını, ne kadarının kendiliğinden geçtiğini ve olağan akıcısızlıktan hangi özelliklerle ayrıldığını derlemeden açıklar.
Dayanak: Sistematik derleme: Yairi ve Ambrose (2013), kekemeliğin epidemiyolojisi, Journal of Fluency Disorders
- M05-D05Kekemelikte ebeveynProgramda
Takılan çocuğa «yavaş konuş, nefes al» demenin yerine neyin yapılabileceğini anlatır ve ebeveyn aracılı bir erken kekemelik programının randomize denemesini aktarır.
Dayanak: Araştırma bulgusu: Jones ve arkadaşları (2005), Lidcombe programının randomize denemesi, BMJ
- M05-D06İşitme ve dilProgramda
Yenidoğan işitme taramasının neden yapıldığını, taramadan geçen bir çocukta işitmenin sonradan neden yeniden sorulabileceğini ve sık orta kulak iltihabının dil üzerindeki tartışmasını açıklar.
Dayanak: Kılavuz: İşitme Ortak Komitesi (Joint Committee on Infant Hearing, 2019), erken işitme tespiti ve müdahale programları; Sağlık Bakanlığı yenidoğan işitme taraması programı (yazımda güncel metinden)
- M05-D07Dil gelişim bozukluğuProgramda
Başka bir tanıyla açıklanamayan, okul çağına süren dil güçlüğünün uzlaşıyla nasıl adlandırıldığını açıklar ve bu çocukların okulda neden gözden kaçabildiğini söyler.
Dayanak: Kılavuz: Bishop ve arkadaşları (2017), CATALISE çok uluslu uzlaşısı, dil gelişim bozukluğu terminolojisi, Journal of Child Psychology and Psychiatry