Animasyon türleri

Açılış sahnesi

Ece masaya beş kâğıt diziyor; her birinde aynı cümle var, ama altında farklı bir resim: «Kınalı Fırın yeni şubesinde.»

Birinci kâğıtta sade bir harita: bir çizgi Bursa'nın sokaklarında ilerliyor, yeni şubenin önünde duruyor, adres ve açılış saati beliriyor. İkincisinde küçük, çizgi bir simit, kollarını açmış, şubenin kapısında bekliyor. Üçüncüsünde bilgisayarda modellenmiş, ışıl ışıl, gerçeğinden ayırt edilemeyen bir simit dönüyor. Dördüncüsünde gerçek simitler var; masanın üzerinde, kare kare yer değiştirerek bir yol çiziyor. Beşincisinde Hüseyin Usta'nın gerçek görüntüsü, ama elindeki tepsinin üstünde çizgi bir simit göz kırpıyor.

«Beşi de animasyon,» diyor Ece. «Ama beşi de başka bir film.»

Barış kâğıtlara bakıyor. «Beşi başka bir ekip, başka bir takvim, başka bir bütçe.»

Hüseyin Usta dördüncü kâğıdı eline alıyor. «Bu benim simidim,» diyor. «Gerçek mi bunlar?»

Bu derste ne olacak

Önceki derste bir fikrin animasyonla mı, canlı çekimle mi anlatılacağına karar vermenin üç sorusunu konuştuk. Karar animasyondan yana çıktığında ikinci bir karar başlıyor: hangi animasyon? Ece'nin beş kâğıdı, reklamda karşılaşılan beş türü gösteriyor: yazı ve şekillerin oynadığı grafik, çizgi karakter, bilgisayarda modellenen üç boyut, kare kare çekilen gerçek nesneler ve gerçek görüntüyle çizimin buluştuğu karma iş. Bu ders bu türleri birbirinden ayırıyor ve her birinin reklamda hangi işi daha iyi yaptığını soruyor. El yapımı ürünlerin tüketicide neden farklı bir karşılık bulduğunu inceleyen bir dizi çalışma ve insana çok benzeyen yapay yüzlerin uyandırdığı tekinsizlik duygusunun ne kadar hızlı ortaya çıktığını ölçen bir deney, Hüseyin Usta'nın sorusunu ve Ece'nin seçimini tartmamıza yardım edecek. Televizyon reklamlarındaki animasyonu ve animasyon karakterlerini içerik çözümlemesiyle inceleyen Callcott ve Lee'nin 1994 tarihli çalışması bu alanın klasiklerinden; burada yalnızca adıyla anılıyor.

Kanıt ne diyor

Bir ürünün elle yapıldığını bilmek, onu daha çekici kılar mı? Dört çalışmadan oluşan bir dizi, bunun yalnızca bir kalite meselesi olmadığını gösteriyor.

Bilgisayarda yaratılan bir yüz gerçek bir insana çok benzediğinde seyirci onu nasıl karşılar? Kısacık bir bakışla yapılan bir deney, tekinsizlik duygusunun çok erken ortaya çıktığını buluyor.

İki çalışmadan animasyon türü seçimine kalan şu: bir tekniğin ürettiği görüntünün nasıl yapıldığı ve ne kadar gerçeğe benzediği, seyircinin ona karşı ne hissedeceğini, filmin söylediğinden bağımsız olarak etkileyebilir.

Sahada

Grafik ve çizgi

Üç boyut ve gerçekçilik

El ve malzeme

Gri alan

Animasyon türleri arasındaki sınırlar bugün eskisi kadar keskin değil. Birçok reklam iki boyutlu çizimi üç boyutlu bir ortamda kullanıyor, durdur-çek görünümünü bilgisayarda taklit ediyor ya da canlı çekimle animasyonu aynı karede birleştiriyor. Bir türün ötekinden daha etkili olduğunu gösteren, reklamlarda yapılmış güncel bir karşılaştırmaya bu derste dayanılmıyor. Fuchs ve arkadaşlarının çalışması ürünlerin el yapımı olduğunun söylenmesini inceledi; seyircinin bir animasyonun elle yapıldığını sezip sezmediği ve bunun markaya bir sıcaklık katıp katmadığı belirsiz ve ayrıca sınanması gereken bir soru. Yam ve arkadaşlarının deneyi dar bir yaş grubuyla ve robot yüzleriyle yapıldı; animasyonlu reklam karakterlerinde, farklı yaş ve kültürlerden seyircilerde aynı etkinin görülüp görülmediği bilinmiyor. Gerçekçi bir üç boyutlu ürünün gerçeğe uygunluk sınırını nerede aştığı da her kampanyada yeniden tartışılıyor.

Senin işinde

Animasyon kararı verildikten sonra türü seçmeden önce filmin ne taşıyacağını yaz: bilgi mi, bir karakter mi, bir ürünün kendisi mi, bir duygu mu? Bilgi taşıyacaksa hareketli grafiği, uzun süreli bir marka yüzü gerekiyorsa karakter animasyonunu, ürünü her açıdan ve bozulmadan göstermek gerekiyorsa üç boyutluyu, gerçek malzemenin sıcaklığı gerekiyorsa durdur-çeki, gerçek insanlarla bir arada olması gerekiyorsa karma bir yolu düşün. Her türün ekibini, takvimini ve bütçesini ayrıca sor; beş tür beş ayrı iş demek. İnsana çok benzeyen bir üç boyutlu karakter öneriliyorsa, gerçek bir oyuncuyu ya da bilinçli olarak stilize bir karakteri alternatif olarak masaya koy. Üç boyutlu bir ürün modeli kullanılacaksa, modelin gerçek ürünün ölçü ve renklerinden kurulduğundan emin ol. Durdur-çekte kadraja farklı ten tonlarından eller girecekse, ışığı sabitle ve her ten için çekimden önce bir deneme karesi al. Reklamveren tarafındaysan, bir türü beğendiğin için değil, filmin taşıyacağı şeye uyduğu için seç.

Kendin dene

Aklında kalsın

Animasyon kararı verildikten sonra tür seçilir: hareketli grafik bilgiyi açık taşır, iki boyutlu karakter markaya bir yüz verir, üç boyutlu animasyon ürünü bozulmadan gösterir, durdur-çek gerçek malzemenin sıcaklığını taşır, karma iş gerçek insanlarla animasyonu birleştirir. Her tür ayrı bir ekip, takvim ve bütçe demektir. El yapımı olan ürünlerin «sevgi taşıdığı» düşünülür; elle yapılmış bir hareketin markaya benzer bir sıcaklık katması bir olasılıktır. İnsana çok benzeyen yapay bir yüzün uyandırdığı tekinsizlik çok kısa bir bakışta bile oluşabilir.

Sonraki derse köprü

Ece'nin beş kâğıdının hepsinde bir şey hareket ediyordu: bir çizgi, bir simit, bir kapak. Ama bir hareketin inandırıcı olması neye bağlı? Çizgi simit kapıda zıplarken neden canlı görünüyor da bir başka çizimde tahta gibi duruyor? M01-D03, Hareketin ilkeleri, zamanlama, ezilme ve gerilme, hazırlık ve takip gibi animasyon ilkelerinin bir hareketi nasıl inandırıcı kıldığını soruyor.

Kendini sına

Soru 1 · Kavram

Fuchs ve arkadaşlarının çalışmalarına göre el yapımı ürünlerin çekiciliğini önemli ölçüde ne açıklıyor?

• A) Daha yüksek kaliteleri.
• B) Daha ucuz olmaları.
• C) Simgesel olarak «sevgi taşıdıkları» algısı; bu açıklama emek, kalite, benzersizlik, sahicilik ve gurur kontrol edilerek doğrulandı.
• D) Daha az bulunmaları.

Cevap: C. Etki, sevginin değerini artıran durumlarda, örneğin yakınlara hediye alınırken, daha güçlüydü.

Soru 2 · Tuzak

Bir reklamveren, teknoloji geliştiği için insana çok benzeyen gerçekçi bir üç boyutlu karakterin seyirci tarafından gerçek bir insan gibi kabul edileceğini düşünüyor. Yam ve arkadaşlarının deneyi bu varsayıma ne söylüyor?

• A) İnsana çok benzeyen yapay yüzlerin uyandırdığı tekinsizlik çok kısa bir bakışta bile oluşabiliyor; bu yüzden gerçek bir oyuncu ya da bilinçli olarak stilize bir karakter alternatif olarak düşünülmeli.
• B) Gerçekçi karakterler her zaman daha iyi karşılanır.
• C) Seyirci üç boyutlu karakterleri hiç fark etmez.
• D) Tekinsizlik yalnızca uzun bakışta oluşur.

Cevap: A. Deneyde elli milisaniyelik ve üç saniyelik gösterimler benzer bir etki doğurdu.

Soru 3 · Senaryo

Bir fırın, yeni şubesinin adresini ve açılış saatini açıkça duyurmak istiyor. Bu bilgiyi taşımak için en uygun tür hangisidir?

• A) İnsana çok benzeyen üç boyutlu bir karakter.
• B) Bilgiyi bir karakter ya da hikâye kurmadan açıkça düzenleyebilen hareketli grafik; tek başına ya da başka bir türün içinde bilgi katmanı olarak.
• C) Yalnızca durdur-çek.
• D) Hiçbir animasyon türü bilgi taşıyamaz.

Cevap: B. Hareketli grafik bilgiyi açık taşır; markanın sıcaklığını taşıması için başka bir türle birleştirilebilir.

Soru 4 · Uygulama

Bir durdur-çek filminde farklı ten tonlarından gönüllülerin elleri kare kare kadraja girecek. Çekim ekibi neye özen göstermeli?

• A) Her karede ışığı değiştirmek.
• B) Elleri sonradan renk düzeltmeyle eşitlemek.
• C) Yalnızca bir gönüllünün elini kullanmak.
• D) Işığı bütün kareler boyunca sabitlemek ve her ten için çekimden önce bir deneme karesi almak.

Cevap: D. Durdur-çekte her kare ayrı bir fotoğraftır; ışık değişirse eller titreşir ve bir ten bir karede doğru, ötekinde gölgede kalabilir.