Geçiş yükü

Açılış sahnesi

Bir öğretmen karma yaşlı bir grup için yumuşak bir ders planlamış. Duruşların hiçbiri zor değil: ayakta bir yan esneme, yerde bir kalça açma, ayakta bir denge, yerde bir bükülme, ayakta bir öne eğilme, yerde bir dinlenme. Kâğıtta her duruş sakin.

Dersin yarısında öğretmen bir şey fark ediyor. Öğrencilerin çoğu duruşlarda rahat, ama duruşların arasında zorlanıyor. Yerden her kalkışta bir öğrenci dizlerine tutunuyor, bir başkası bir an sendeliyor ve duvara yaslanıyor. Ders boyunca sınıf altı kez yere inip altı kez kalkmış.

Öğretmen duruşları seçerken yalnızca duruşlara bakmıştı. Ama dersin asıl yükü, duruşların içinde değil, aralarındaki yolculuktaydı.

Bu derste ne olacak

Dersin genel şekli bir önceki konuydu; yay, dalga, plato. Bu ders o şekli oluşturan görünmez bir parçaya bakıyor: geçişlere. Geçiş yükünün biyomekaniğini, kurulu bir duruşu ayakta tutan dayanakların geçişte neden kaybolduğunu ve bir geçişin tepe anını Y2.145'te görmüştük. Bu ders o bilgiyi bir ders planının içine taşıyor. Önce yer ile ayakta arasındaki geçişlerin neden özel bir yük taşıdığını, bir kalkış testinin klinikte neden kullanıldığıyla birlikte göreceğiz. Sonra hızlı kat değişimlerinin bazı öğrencilerde neden baş dönmesi yaratabildiğini konuşacağız. Ardından yeni bir geçiş öğrenmenin bir bilişsel yük de taşıdığına bakacağız. En sonda duruşların sırasını değiştirerek geçiş yükünü azaltmanın iki aracını, kat sıralamasını ve geçiş bütçesini kuracağız.

Sıfır noktası

Y1.61'de zemin geçişini, yere inip kalkmayı pratiğin planlanan bir adımı olarak tanımlamıştık. Y2.145'te ise geçiş yükünü, bir geçiş sırasında ortaya çıkan talebin büyüklüğünü tanımlamış ve bu talebin çoğu zaman kurulu duruşun talebinden yüksek olabileceğini görmüştük.

Bu iki bilgi bir ders planı için bir sonuç taşır: bir dersin toplam talebi, yalnızca duruşlarının talebinin toplamı değildir. Geçişlerin yükü de bu toplama eklenir; üstelik bu yük, bir ders planında çoğu zaman yazılmaz. Açılış sahnesindeki öğretmen, altı yumuşak duruş seçmişti; ama o altı duruşun arasına on iki kat değişimi koymuştu.

Mekanizma

Yerden kalkmanın yükü

Yerden kalkmak, bir yoga dersinin en sıradan geçişlerinden biridir; ama pek çok öğrenci için en ağır olanıdır. Oturup kalkma testi maddesi, yere oturup yeniden ayağa kalkmayı içeren bir klinik testi anlatıyor. Madde, testin bin dokuz yüz doksanlarda Brezilyalı egzersiz fizyolojisi ve spor hekimliği araştırmacılarınca geliştirildiğini, katılımcılardan hızlarını düşünmeden, gerekli gördükleri en az destekle oturup kalkmalarının istendiğini ve kalkışta el, önkol, diz ya da bacağın yanı ile yerden destek almanın puan düşürdüğünü yazıyor. Madde, testin yaşlılarda ölüm riskinin öngörülmesiyle ilişkilendirildiğini de aktarıyor.

Bu, bir öğretmen için basit bir sonuç taşır: her yere iniş ve her yerden kalkış, bir dersin içinde ayrı bir iştir. Bir öğrenci yerde rahat bir kalça açmayı ve ayakta rahat bir dengeyi yapabilir; ama ikisinin arasındaki kalkışı birkaç kez tekrarlamak onu duruşların kendisinden daha çok yorabilir.

Kat değişiminin baş dönmesi

Yerden hızlı kalkmanın bir başka etkisi, bazı öğrencilerde ortaya çıkan baş dönmesidir. Ortostatik hipotansiyon maddesi bu durumu, bir kişinin ayağa kalktığında ya da oturduğunda kan basıncının düşmesi olarak tanımlıyor ve bunun ayağa kalkarken alt beden damarlarının gecikmeli ya da yetersiz daralması nedeniyle kanın bacaklarda birikmesi ve beyne yeterince ulaşmamasıyla ortaya çıktığını yazıyor. Madde, hafif ve ara sıra görülen bir ortostatik hipotansiyonun yaygın olduğunu ve herkeste kısa süreli olarak görülebileceğini, ama özellikle yaşlılarda ve düşük kan basıncı bilinen kişilerde sık görüldüğünü, ağır düşüşlerin bayılmaya ve yaralanmaya yol açabileceğini aktarıyor.

Y3.04'te baş dönmesi yaşandığında izlenecek bir bırakma sırası görmüştük. Bu ders bir adım öncesine bakıyor: baş dönmesinin olasılığını, ders planının kendisiyle azaltmaya. Hızlı ve sık kat değişimleri, özellikle öne eğilmelerden ya da uzun bir yatıştan hemen sonra, bu riski artırabilir. Yavaş bir kalkış, kalkıştan önce kısa bir oturma ve ayakta ilk birkaç nefesi bir desteğe yakın geçirmek, herkese sunulabilecek basit seçeneklerdir.

Yeni bir geçişin bilişsel yükü

Bir geçiş yalnızca bedene yük bindirmez. Y5.12'de bilişsel yükü, çalışan belleğin sınırlı kapasitesini ve konunun kendi karmaşıklığından gelen içsel yük ile sunuluş biçiminden gelen konu dışı yükü görmüştük. Bilişsel yük maddesi, bilişsel yük kuramının bin dokuz yüz seksenlerin sonunda John Sweller'ın problem çözme üzerine bir çalışmasından geliştiğini ve öğretim tasarımının öğrenenlerdeki bilişsel yükü azaltmak için kullanılabileceğini savunduğunu yazıyor.

Bir yoga dersinde yeni bir geçiş, bir öğrenci için hem bedensel hem bilişsel bir iştir. Öğrenci bir sonraki duruşun ne olduğunu, hangi ayağın öne geleceğini, ellerin nereye konacağını aynı anda hatırlamaya çalışır. Bir derste çok sayıda yeni geçiş varsa, öğrencinin dikkati duruşlardan çok geçişlerin sırasını hatırlamaya harcanabilir.

Geçişleri sıralamak

Bir öğretmen geçiş yükünü, duruşları değiştirmeden, yalnızca sıralarını değiştirerek önemli ölçüde azaltabilir. Bunun en basit yolu, duruşları katlarına göre gruplamaktır.

Kat sıralaması her zaman mümkün ya da istenir değildir; bazen bir ana beceri, bir kat değişimini bilerek içerir. Ama bir öğretmen bir kat değişimini bir amaç için mi, yoksa yalnızca duruşları sıralarken fark etmeden mi eklediğini bilmelidir.

Örneklerden okuma

Usta katmanı

Bir dersin talebi, duruşlarının talebinin toplamı değildir. Geçişler, özellikle kat değişimleri, bu toplama kendi yükünü ekler; ve bu yük bir ders planında çoğu zaman yazılmaz. Açılış sahnesindeki öğretmenin yumuşak dersi, altı yumuşak duruş ve on iki kat değişiminden oluşuyordu.

Usta bir öğretmen geçişleri de planlar. Kat değişimlerini sayar, duruşları katlarına göre gruplar ve bir kat değişimini bir amaç için eklediğini bilir. Yeni geçişlerin sayısını sınırlar ve yeni bir geçişi önce tek başına öğretir. Kalkışları yavaş, destekli ve seçenekli kurar; bir öğrencinin baş dönmesini ya da zorlanmasını onun bedeninden okumaya çalışmak yerine, seçenekleri herkese sunar.

Ve usta bir öğretmen, yerden kalkmayı bir test değil, bir beceri olarak görür. Kalkışın seçeneklerini öğretmek, öğrencilere yoga salonunun dışında da kullanacakları bir beceri verir.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Uygulama

Aklında kalsın

Bir dersin talebi, duruşlarının toplamı değildir; geçişlerin yükü de eklenir.

Yerden kalkış, bir ders planının ayrı bir adımıdır.

Hızlı kat değişimleri bazı öğrencilerde baş dönmesine yol açabilir; kalkışlar herkes için yavaş kurulur.

Yeni bir geçiş, bedensel yükünün yanında bir bilişsel yük de taşır.

Kat sıralaması, duruşları değiştirmeden geçiş yükünü azaltır.

Sonraki derse köprü

Bu derste geçişlerin bir dersin toplam talebine görünmez bir yük eklediğini gördük. Duruşların ve geçişlerin yükü bir araya geldiğinde, bir dersin talebi zaman içinde yükselip alçalan bir çizgi çizer.

Sıradaki dersin konusu o çizgi: yoğunluk eğrisi.

Soru şu: bir dersin yoğunluğu dakikalar boyunca nasıl yükselir ve iner, bu eğri bir öğretmen tarafından nasıl okunur ve farklı gruplar için nasıl ayarlanır?