Görsel kitap (lookbook) · Yapım Tasarımı Akademisi

Açılış sahnesi

Yapımcı bir sabah Suna'yı arıyor: filmin ortak yapımcısı olacak bir kurumla toplantı yarın. Toplantıda yönetmenin hikâyeyi anlatması için yarım saat var; ama kurumun temsilcileri filmin nasıl görüneceğini de görmek istiyor. "Elinde ne var?" diye soruyor yapımcı.

Suna'nın elinde çok şey var: yapım ofisinin duvarında bir referans panosu, koridorda iki metre kırk dört santimetrelik bir renk senaryosu, bir masada mekânların yayları, bir dosyada motif tablosu, çekmecede bir anahtar kare. Ama bunların hiçbiri bir toplantı odasına taşınamıyor ve hiçbiri tek başına filmi anlatmıyor. Yarın sabaha kadar bunların hepsini, bir yabancının yarım saatte anlayabileceği bir sıraya dizmek gerekiyor.

Suna gece boyunca yirmi sekiz sayfalık bir dosya hazırlıyor. Sabah dosyayı açan ilk kişi Kemal oluyor; sayfaları çevirip son sayfaya geldiğinde, "İlk kez bütün filmi bir arada görüyorum," diyor. Bu derste dağınık kararları, bir yabancının yarım saatte okuyabileceği tek bir dosyaya dizmeyi ele alıyoruz.

Bu derste ne olacak

Bu modülde tasarımın tezini, renk senaryosunu, mekânların yayını, motifleri ve konsept çizimlerini ayrı ayrı kurduk. Bu derste hepsini tek bir belgede, okurun adım adım izleyebileceği bir düzende topluyoruz.

Önce bir görsel kitabın ne olduğunu, kime ve ne için hazırlandığını kuracağız. Ardından bir görsel kitabın yapısını, hangi bölümlerden oluştuğunu ve bu bölümlerin hangi sırayla dizildiğini ele alacağız. Sonra her sayfanın tasarımına, bir sayfada ne kadar görüntü ve ne kadar yazı olacağına geçeceğiz. Son olarak aynı kitabın farklı okurlar için farklı biçimlerde hazırlanmasına ve zaman içinde güncellenen bir çalışma belgesine dönüşmesine bakacağız.

Suna'nın yirmi sekiz sayfalık görsel kitabını bölüm bölüm izleyeceğiz. Bir otelin yüzyıl önceki Avrupa'sını eski renkli kartpostallardan kuran bir filme ve yetmişlerin New York'unu kendi döneminin filmlerinden okuyan bir filme bakacağız. Bir görsel kitaptaki yüzlerin, filmin kimlerle çekileceğine dair okurlarında bir resim oluşturduğunu ve bu resmin nasıl gerçek yüzlerle kurulabileceğini göreceğiz.

Bu derste geçen kişiler ve projeler ders için yazılmış kurgusal örneklerdir. Film örnekleri ve kaynaklar gerçektir.

Sıfır noktası

Bir filmin tasarım kararları, hazırlık boyunca farklı yerlerde birikir: bir pano, bir şerit, bir defter, bir klasör, bir masa. Tasarımcı bunların hepsini bilir; ama bir yapımcı, bir yatırımcı, bir oyuncu ya da yeni katılan bir ekip üyesi, filmin nasıl görüneceğini anlamak için bütün bu yerleri tek tek gezemez. Bir filmin görsel dünyasını bir bakışta, ama sırasıyla ve gerekçesiyle anlatan tek bir belgeye ihtiyaç vardır.

Görsel kitabın bir akrabası daha uzun ömürlüdür ve özellikle diziler gibi uzun süren yapımlarda, sürekli güncellenen bir başvuru belgesi olarak kullanılır.

Mekanizma

Kimin için: okur kitabı belirler

Bir görsel kitap, okurunu bilerek hazırlanır. Bir yatırımcı için hazırlanan kitap, filmin duygusunu ve iddiasını birkaç güçlü görüntüyle gösterir; ayrıntılara girmez. Yönetmen ve ekip için hazırlanan kitap, mekân mekân ayrılır ve her kararın gerekçesini taşır. Aynı malzemeden iki ayrı kitap çıkabilir.

Yapı: bir sıra, bir hikâye

Bir görsel kitap, rastgele dizilmiş görüntülerden oluşmaz; bir sırası ve bir hikâyesi vardır. Çoğu görsel kitap benzer bir yapıyla ilerler: bir kapak, filmin tasarım tezi, renk eğrisi, sonra mekânlar, her biri kendi bölümünde, ardından motifler ve karakterlerin mekânları, ve sonunda filmin en önemli anını gösteren bir anahtar kare. Kitabın sırası, okurun filmi adım adım kurmasını sağlar.

Sayfa: az görüntü, az söz

Bir görsel kitabın her sayfası tek bir fikri taşır. Bir sayfaya çok fazla görüntü koymak, okurun gözünü dağıtır; çok fazla yazı koymak, kitabı bir rapora dönüştürür. İyi bir sayfa çoğunlukla bir büyük görüntü, birkaç küçük destek görüntüsü ve bir iki cümlelik bir açıklamadan oluşur. Yazı görüntüyü tekrar etmez; onun neden orada olduğunu söyler.

Renk, biçim ve haklar

Bir görsel kitap çoğu zaman bir ekranda okunur, bazen basılır. Kitabın renkleri, okurun ekranında ya da baskıda doğru görünmelidir; aksi hâlde renk paleti ve renk senaryosu yanlış okunur. Ayrıca görsel kitap çoğunlukla yapımın dışına, yatırımcılara ve ortaklara gönderilir; içindeki görüntülerin kullanım hakları bu yüzden önemlidir.

Tasarım masasında

Suna'nın görsel kitabı yirmi sekiz sayfa, ekranda okunacak biçimde, sayfa oranı on altıya dokuz; toplantı odasına götürülecek basılı kopyası otuz iki santimetreye on sekiz santimetrelik sayfalarla, aynı oranda. Her mekân sayfasında büyük görüntü sayfanın yirmi dört santimetresini kaplıyor; kalan sekiz santimetrelik şerit, palet kartlarına ve iki satırlık açıklamaya ayrılıyor. Kitabın yapısı şöyle: birinci sayfa kapak, filmin adı ve son planın anahtar karesi. İkinci sayfa görsel tez, tek cümle ve onun altında üç küçük görüntü: dükkânın saat duvarı, bankanın granit tezgâhı, Elif'in kutudaki saati. Üçüncü ve dördüncü sayfalar renk senaryosu, altmış bir kart, üç evreyle. Beşinci ile on ikinci sayfalar dükkân, sekiz sayfa: üç aşamalı yay, her aşama için bir anahtar kare, palet, malzemeler, ölçüler. On üçüncü ile on altıncı sayfalar pasaj, dört sayfa. On yedinci ile on dokuzuncu sayfalar banka, üç sayfa. Yirminci ile yirmi üçüncü sayfalar Elif'in dairesi, dört sayfa. Yirmi dört ve yirmi beşinci sayfalar Rıza'nın evi, iki sayfa. Yirmi altıncı sayfa saat motifi. Yirmi yedinci sayfa son planın büyük anahtar karesi. Yirmi sekizinci sayfa kapanış: ekip ve teşekkürler, kültürel danışman ve kilimin desenini veren aile.

Kitabı hazırlarken Suna bir şeyi fark ediyor. Kitaptaki mekân sayfalarının referans görüntülerinde ve bazı konsept çizimlerinde insanlar var; ve bu insanların çoğu, araştırma panosundan gelen stok fotoğraflardan ve eski arşiv görüntülerinden alınmış, çoğunlukla açık tenli figürler. Kitabı okuyacak yatırımcılar, Elif'in kim olduğunu henüz bilmiyor. Kitaptaki yüzler, onların zihninde filmin kimlerle çekileceğine dair farkında olmadan bir resim kuracak; ve o resimde Elif, kitabın gösterdiği yüzlere benzeyecek.

Suna mekân sayfalarındaki figürlü referansların yerine, Elif ve Rıza rollerine seçilmiş oyuncuların değer testlerinden alınmış fotoğrafları koyuyor; her mekân sayfasında, o mekânın ışığında çekilmiş bir test fotoğrafı. Bunu yapmadan önce oyuncuların ajanslarıyla konuşuyor: test fotoğraflarının yalnızca yatırımcılara gösterilecek bu kitapta kullanılacağı ve tanıtımda kullanılmayacağı yazılı olarak kararlaştırılıyor. Elif'in dairesinin sayfalarında artık kilimin önünde ve beyaz duvarın yanında, akşam ışığında, gerçek Elif'in yüzü duruyor. Kitap, filmin mekânlarını kimlerin yüzleriyle göstereceğini baştan söylüyor.

Usta katmanı

Deneyimli tasarımcılar görsel kitabı bir kez yapıp bırakmaz. Yatırımcı kitabı, ekip kitabı ve çekim boyunca güncellenen tasarım kitabı, aynı malzemenin üç farklı hâlidir. Tasarım kitabı her yeni karar, her onaylanan renk örneği ve her değişen set planıyla güncellenir; kapağında her güncellemenin tarihi yazar. Bir ekip üyesi bir kararı sorduğunda, cevap tasarım kitabının en son sürümündedir.

İkinci incelik, kitabın sesini korumaktır. Bir görsel kitap, okurunu etkilemek için kolayca abartılı sıfatlarla, büyük vaatlerle doldurulabilir. İyi bir kitap az ve kesin konuşur: bir mekânın ne olduğunu, ne savunduğunu ve nasıl kurulacağını. Kitabın etkisi, sözlerinden değil, görüntülerinin ve kararlarının tutarlılığından gelir.

Yaygın yanlış"Görsel kitap ne kadar kalın ve ne kadar çok görüntüyle dolu olursa o kadar etkileyicidir."

Doğrusu

Kalın bir kitap çoğu zaman okunmaz; okurun gözü yüzlerce görüntü arasında kaybolur ve filmin fikri görünmez olur. İyi bir görsel kitap seçilmiş, sıralı ve kısa bir belgedir; her sayfası tek bir fikri taşır ve okuru filmin dünyasına adım adım götürür.

Yaygın yanlış"Görsel kitap, başka filmlerin en güzel karelerinden bir derlemedir."

Doğrusu

Başka filmlerin kareleriyle dolu bir kitap, okura filmin o filmlerin bir karışımı olacağını söyler ve tasarımın kendi fikrini gizler. Bir görsel kitabın ağırlığı, kendi araştırmasından gelen gerçek referanslarda, kendi konsept çizimlerinde ve kendi renk ve mekân kararlarındadır; başka filmlerin kareleri, ancak bir duygunun referansı olarak ve öyle olduğu belirtilerek yer alır.

Kendin dene

Aklında kalsın

Görsel kitap, bir filmin görsel dünyasını, tezini, paletini, mekânlarını, referanslarını ve konsept çizimlerini bir sırayla ve kısa açıklamalarla bir araya getiren belgedir. Okurunu bilerek hazırlanır: bir yatırımcı kitabı kısa ve güçlü, bir ekip kitabı ayrıntılı ve gerekçelidir. Tasarım kitabı ise yapım boyunca güncellenen, ekibin her gün başvurduğu yaşayan bir belgedir.

Bir görsel kitabın bir sırası ve bir hikâyesi vardır: kapak, tez, renk eğrisi, mekânlar, motifler ve bir anahtar kare. Her sayfası tek bir fikri taşır; az görüntü ve az sözle. Başka filmlerin kareleri kitabın merkezinde durmaz; renkler okurun ekranında ve baskıda doğru görünmeli, görüntülerin kullanım hakları kitap dışarı gönderilmeden önce gözden geçirilmelidir.

Bir görsel kitaptaki yüzler, okurunda filmin kimlerle çekileceğine dair farkında olmadan bir resim kurar. Kitaptaki figürlerin çoğu stok fotoğraflardan ve arşivlerden gelen açık tenli yüzlerse, okurun zihnindeki film de onlara benzer. Kitabın mekân sayfalarına, izinleri yazılı olarak alınmış, filmin gerçek oyuncularının o mekânların ışığındaki test fotoğraflarını koymak, filmin dünyasını kimlerin yüzleriyle göstereceğini baştan söyler.

Sonraki derse köprü

Kemal kitabın son sayfasını kapattığında bir soru soruyor: banka bölümünde neden yalnızca tek bir seçenek var? Ya banka eski bir şube olsaydı, yüksek tavanlı ve mermer kaplı, ya da yeni bir plaza katında, alçak tavanlı ve camla bölünmüş? Bir görsel kitap kararları gösterir; ama bir yönetmen kararın neden o olduğunu ve başka hangi yolların düşünüldüğünü de görmek ister. Bir konsepti yönetmene sunarken alternatifleri ve gerekçeleri içeren kısa bir sunum kurmak, M05-D07 "Yönetmene sunum" dersinin konusu.