Bir yapı her an bir dengededir: kendi ağırlığı, içindeki insanlar ve eşyalar, kar, rüzgâr ve deprem onu iter ve çeker, o da bu kuvvetleri zemine iletir. Bu modül kuvveti, yük türlerini, dengenin koşullarını ve yükün bir yapıda izlediği yolu sezgiyle ve basit çizimlerle kurar; her derste bir yükü çatıdan zemine kadar izlersin.
Bu modülün sonunda
- Bir yapıya etki eden yükleri türlerine göre ayırır ve büyüklüklerini kaynağından okur.
- Basit bir sistemde denge koşullarını kurar ve mesnet tepkilerini hesaplar.
- Bir yapıda yükün çatıdan zemine izlediği yolu çizer.
Dersler
- M01-D01Bir yapı neden ayakta dururProgramda
Bir yapının ayakta kalmasını kuvvetlerin dengesi olarak açıklar ve gündelik bir nesnede bu dengeyi gösterir.
Dayanak: Usta görüşü: Salvadori, «Why Buildings Stand Up» (1980); Gordon, «Structures: Or Why Things Don’t Fall Down» (1978)
- M01-D02Kuvvet, vektör ve bileşkeProgramda
Bir kuvveti büyüklüğü, yönü ve uygulama noktasıyla tanımlar ve iki kuvvetin bileşkesini grafikle bulur.
Dayanak: Belgelenmiş olgu: Newton’un hareket yasaları; Usta görüşü: Allen ve Zalewski, «Form and Forces» (2010)
- M01-D03Yük türleri: ölü, hareketli, kar, rüzgârProgramda
Bir yapıdaki ölü ve hareketli yükleri ayırır, kar ve rüzgâr yükünün nereden geldiğini açıklar ve değerleri standarttan okur.
Dayanak: Standart: TS 498 (yapı elemanlarının boyutlandırılmasında alınacak yüklerin hesap değerleri); TS EN 1991 (Eurocode 1) kaynak yazımda doğrulanır
- M01-D04Yatay yük: ilk bakışProgramda
Rüzgârın ve depremin yapıyı yatay olarak nasıl ittiğini açıklar ve yatay yükün düşey yükten neden farklı bir sistem istediğini gösterir.
Dayanak: Usta görüşü: Salvadori (1980); Mevzuat: Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018 (ayrıntı MM06)
- M01-D05Denge koşullarıProgramda
Bir kirişin denge koşullarını kurar ve iki mesnetli basit bir kirişte mesnet tepkilerini hesaplar.
Dayanak: Belgelenmiş olgu: statik denge denklemleri; Usta görüşü: Schodek, «Structures» (1980)
- M01-D06Mesnet türleriProgramda
Ankastre, mafsallı ve kayıcı mesnetleri ayırır ve mesnet türünün bir öğenin davranışını nasıl değiştirdiğini maketle gösterir.
Dayanak: Usta görüşü: Schodek (1980); Engel, «Tragsysteme» (1967)
- M01-D07Yükün yoluProgramda
Bir konutta döşemeden kirişe, kirişten kolona, kolondan temele ve zemine giden yükün yolunu plan ve kesitte çizer.
Dayanak: Usta görüşü: Allen ve Zalewski (2010), yük yolu
Mimarlık Akademisi’nde: M04-D04
- M01-D08Kar, rüzgâr ve yerProgramda
Bir yapının bulunduğu yere göre kar ve rüzgâr yükünün nasıl değiştiğini açıklar ve dağ köyündeki okul ile kıyı kentindeki bir yapıyı karşılaştırır.
Dayanak: Standart: TS 498 kar bölgeleri; TS EN 1991-1-4 rüzgâr yükleri (kaynak yazımda doğrulanır)