Bir tişörtün bedelini kim öder?

Rolüne göre patika

Temel patika herkes içindir ve tek başına alınabilir. Tasarımcı patikası koleksiyonunu az atıklı ve uzun ömürlü kurmak isteyene, tedarik patikası üretimi ve tedarikçiyi yönetecek olana, iddia patikası bir markanın çevre ve emek iddiasını yazacak ya da denetleyecek olana.

• 1 modül · 6 ders

  Temel

  Herkes için: hızlı modanın ekonomisi ve yükü. Tek başına alınabilir.

  Hızlı moda ekonomisi

• 4 modül · 21 ders

  Tasarımcı

  Koleksiyonunu az atıklı ve uzun ömürlü kurmak isteyen moda tasarımcısı.

  Hızlı moda ekonomisi → Az atıklı tasarım ve üretim → Onarım, yeniden kullanım ve ikinci el → Atölye: bir koleksiyonun izi

• 4 modül · 23 ders

  Tedarik

  Üretimi ve tedarikçiyi yönetecek olan.

  Hızlı moda ekonomisi → Tedarik zinciri, emek ve izlenebilirlik → Az atıklı tasarım ve üretim → Etiket, iddia ve mevzuat

• 3 modül · 18 ders

  İddia

  Bir markanın çevre ve emek iddiasını yazacak ya da denetleyecek olan.

  Hızlı moda ekonomisi → Tedarik zinciri, emek ve izlenebilirlik → Etiket, iddia ve mevzuat

• Moda Tasarımı Akademisi: giysinin çizimi, kalıbı ve koleksiyonu — modanın sorusundan.
• Tekstil ve Yüzey Tasarımı Akademisi: lifin, boyahanenin ve kumaşın çevresel izi — tekstilin sorusundan.
• Sürdürülebilir ve Döngüsel Tasarım Akademisi: yaşam döngüsü, onarım ve döngüsel strateji — sürdürülebilir tasarımın sorusundan.
• Sürdürülebilir İş ve ESG Akademisi: şirketin tedarik zinciri, raporlaması ve insan hakları sorumluluğu — sürdürülebilir işin sorusundan.
• Burada sorulan: moda sistemi çevreye ve insana ne bırakır ve tasarımcı bunu nerede değiştirebilir?

Akademi boyunca çalışacağın şirket: Hatıl Stüdyo

Kurgusal, bağımsız bir tasarım stüdyosu: İzmir Alsancak'ta yirmi dört kişi; grafik ve kimlik, dijital ürün, endüstriyel ürün ve mekân ekipleri bir masa çevresinde çalışır. Üç uzun süreli müşterisi var. Sırlı Avlu, Kütahya'da üçüncü kuşağın yürüttüğü on dört kişilik bir çini ve seramik atölyesidir; ürünlerini hem kendi dükkânında hem internetten satar. Kestaneyaka Belediyesi altmış bin nüfuslu kurgusal bir ilçenin belediyesidir; tabeladan otobüs durağına, internet sitesinden hizmet binasına kadar kamusal her yüzeyi yenilemek istiyor. Yeşerti, balkon ve saksı bitkilerinin toprak nemini ölçen küçük bir cihaz ile ona bağlı bir telefon uygulaması geliştiren yedi kişilik bir girişimdir.

• Selin

  Otuz bir yaşında, kullanıcı deneyimi tasarımcısı ve araştırmacı. Bir ekran çizmeden önce üç kişiyle konuşur; «kullanıcı bunu ister» cümlesine «kim, ne zaman söyledi» diye karşılık verir.

• Leyla Hanım

  Elli iki yaşında, Hatıl'ın kurucu ortağı ve tasarım direktörü. Grafik tasarımcı olarak başlamış, yirmi yıldır kimlik sistemleri kuruyor; bir işi değerlendirirken önce «bu neyi çözüyor» diye sorar.

• Nazlı

  Otuz dört yaşında, iç mekân tasarımcısı. Bir mekâna girince önce ölçü alır, sonra insanların nereden geçtiğini izler; plana yalnız gördüğünü çizer.

• Arda

  Yirmi altı yaşında, grafik tasarımcı, stüdyodaki ikinci yılında. Akademilere çoğu zaman onunla girilir: yazı karakterini sever, gerekçesini yazmayı yeni öğreniyor.

• Emre

  Kırk yaşında, stüdyonun proje yöneticisi. Takvimi, bütçeyi ve revizyon sayısını tutar; sözleşmede yazmayan bir işin sonunda kime yük olduğunu birkaç kez görmüştür.

• Fatma Usta

  Altmış bir yaşında, Sırlı Avlu'nun sahibi ve baş ustası. Kırk yıldır çini yazar; tasarımcıların bilgisayarda çizdiği desenin fırından nasıl çıkacağını onlardan önce bilir.

• Can

  Yirmi dokuz yaşında, Fatma Usta'nın torunu, atölyenin internet satışlarını yürütüyor. Ambalajın kargoda kırılmasından da sitenin telefonda okunmamasından da ilk o haberdar olur.

• Hülya Hanım

  Kırk altı yaşında, Kestaneyaka Belediyesi'nde basın ve halkla ilişkiler müdürü. Her kararı meclise ve ilçede yaşayanlara açıklamak zorundadır; ihale şartnamesini tasarımcılardan iyi okur.

Program

Bu bilgi ne kadar sağlam?

Derslerdeki her kanıt kartı aşağıdaki etiketlerden birini taşır. Üretim, atık ve emisyon araştırmayla, durum tespiti ve etiket mevzuat ve uluslararası rehberle anlatılır. Bir markanın sürdürülebilirlik beyanı kanıt değil, sınanacak bir iddiadır.

Ölçülebilir

Bir formülle ya da ölçümle sınanabilen değer: kontrast oranı, yazı yüksekliği ile okuma mesafesi, görev tamamlama süresi, antropometrik ölçü. Doğru ya da yanlış denebilir; formülün ve verinin kaynağı gösterilir, kaynak yoksa yaklaşık diye işaretlenir.

Standart

W3C, ISO ya da TSE gibi bir kuruluşun yayımladığı standart: erişilebilirlik ölçütleri, insan odaklı tasarım süreci, işaret ve piktogram kuralları. Sürümü ve hangi seviyenin istendiği söylenir; kanun değilse bağlayıcılığı ayrıca belirtilir.

Kanun veya yönetmelik

Tasarımı düzenleyen kanun ya da yönetmeliğin kendi metni: 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, gıda etiketleme, yangın ve erişilebilirlik mevzuatı ve ötekiler. Bağlar; madde numarası ve güncel metniyle verilir.

Araştırma bulgusu

Hakemli dergide yayımlanmış algı, okunurluk, kullanılabilirlik, ergonomi ya da malzeme araştırması. Çalışmanın türü, örneklemi ve neyi göstermediği söylenir; tek çalışma genel yasa gibi sunulmaz.

Meslek kaynağı

Uygulamacının kitabı, stüdyo kılavuzu, platform tasarım kılavuzu, meslek kuruluşunun yayını. İşin nasıl yapıldığını anlatır; neden işe yaradığını kanıtlamaz. Yazarı ve hangi deneyimden konuştuğu söylenir.

Tasarımcı beyanı

Bir tasarımcının ya da akımın kendi ilkesi, manifestosu, röportajı. Bir bakışı tanıtır; üslup tercihidir ve kural gibi anlatılmaz. Kimin, hangi yıl, hangi bağlamda söylediği doğrulanmadan yazılmaz.

Vaka

Gerçek bir tasarım projesi — yalnız yayımlanmış kaynaktan (tasarımcının ya da kurumun vaka metni, ödül başvurusu, akademik inceleme) ve sözle anlatılır; logosu, görseli, ürün fotoğrafı kullanılmaz. Bir vaka bir şeyin MÜMKÜN olduğunu gösterir, genel olduğunu göstermez.