Sahne atölyesi

Zorunlu sahnelerin ilk taslağı ve yeniden yazımı, senaryo biçiminde. Sahneler ortak öykü fikrinden yazıldı.

Karakterin kusurunu ilan eden sahne

Sahnenin işi: Kahramanın kör noktasını ilk sahnede, bir eylemle ve kahkahayla kurmak.

İlk taslak

İÇ. REKLAM AJANSI – TOPLANTI ODASI – GÜNDÜZ

Nevin müşterilere sunum yapıyor.

NEVİN

Ben çok mükemmeliyetçi biriyim, her şeyi kontrol etmeyi severim. Bazen bu yüzden insanlarla sorun yaşarım ama işimde en iyisiyim.

Müşteriler gülümsüyor.

Yeniden yazım

İÇ. REKLAM AJANSI – TOPLANTI ODASI – GÜNDÜZ

Ekranda bir şişe: SAF KAYNAK. Arkasında bilgisayarla üretilmiş bir dağ köyü, kar beyazı evler, berrak bir dere.

NEVİN (37) sunum yapıyor. Masada TOLGA BEY (50'ler), Saf Kaynak'ın kurucusu; kollarını kavuşturmuş.

NEVİN

Saflık bir yer değildir Tolga Bey. Bir histir.

TOLGA BEY

Bu köy gerçek mi?

NEVİN

Gerçeğinden daha gerçek.

TOLGA BEY

Ben gerçeğini istiyorum. Çekimi orada yapacağız. Gerçek köy, gerçek su, gerçek insanlar.

Nevin'in gülümsemesi bir milim bile kaymıyor.

NEVİN

Tabii. Zaten bir yer biliyorum.

Masanın altında, telefonunda, arama motoruna yazıyor: «el değmemiş köy».

Yeniden yazımda ne değişti

Zayıf sürümde karakter kusurunu kendisi ilan ediyor; seyircinin keşfedecek hiçbir şeyi kalmıyor. Güçlü sürümde kusur bir eylemle görünüyor: Nevin bir yalanı kusursuz bir gülümsemeyle söylüyor.
«Gerçeğinden daha gerçek» cümlesi karakterin kör noktasının sloganı: Nevin sahteliği bir yetenek sanıyor. Seyirci bunu görür, Nevin görmez.
Masanın altındaki arama, kahkahayı sahnenin son karesine bırakıyor: üst kısımda kontrol, alt kısımda panik. Komedinin iki katmanı tek bir kadrajda.
Müşterinin «gerçek» takıntısı hikâyenin bütün tuzağını kuruyor; Nevin'in yalanı ilk sahnede doğmuş oluyor.

Kılık, yalan ya da yanlış anlamanın kuruluşu

Sahnenin işi: Yalanın geri alınamaz hâle geldiği anı kurmak; kahramanı kendi tuzağına kilitlemek.

İlk taslak

İÇ. BABA EVİ – GECE

Nevin, Tolga Bey'e telefonda yalan söylüyor.

NEVİN

Buldum Tolga Bey! Muhteşem bir köy, çok temiz, çok saf.

Telefonu kapatıp «Ne yaptım ben?» diyor.

Yeniden yazım

DIŞ. BABA EVİ – BAHÇE – GÜNDÜZ

Nevin, bahçenin tek temiz köşesinde, ceviz ağacının dibinde, telefonu yukarı kaldırmış görüntülü konuşuyor. Kadrajda yalnız yeşil yapraklar ve gökyüzü.

TOLGA BEY (EKRAN)

Arkada ne var? Biraz çevirsene.

Nevin telefonu çeviriyor: çok yavaş, yalnızca ağacın gövdesine. Kadrajın dışında, iki metre ötede, bembeyaz kireç tozuyla kaplı bir kamyon geri geri manevra yapıyor; bip bip bip.

TOLGA BEY (EKRAN)

Bu ses ne?

NEVİN

Kuşlar. Yerel bir tür.

TOLGA BEY (EKRAN)

Muhteşem. Cumartesi geliyorum. Ekibi de getiriyorum.

Ekran kararıyor. Kamyonun kasası kalkıyor ve bir ton mıcır Nevin'in arkasındaki yola dökülüyor. Toz bulutu Nevin'i yutuyor.

Yeniden yazımda ne değişti

Zayıf sürümde yalan bir cümleyle söyleniyor ve karakter pişmanlığını kendi kendine adlandırıyor. Güçlü sürümde yalan bir kadraj: Nevin dünyayı telefonunun çerçevesiyle kesip biçiyor.
Görüntü ile ses arasındaki fark bilgi farkıyla oynanan ilk sahne: seyirci kamyonu görüyor, Tolga Bey yalnız kuşu duyuyor.
«Yerel bir tür» cevabı Nevin'in kör noktasının kahkahaya dönüştüğü an: panik ânında bile sunum yapıyor.
Toz bulutu yalanın bedeli olarak hemen geliyor ve yalanın geri alınamazlığını bir görüntüyle mühürlüyor: cumartesi geliyorlar.

Neredeyse yakalanma

Sahnenin işi: Yalanı açığa çıkmanın eşiğine getirip son anda kurtarmak; her kurtarışın bir sonraki yakalanmayı daha kaçınılmaz kılmasını sağlamak.

İlk taslak

DIŞ. KİREÇLİ – MEYDAN – GÜNDÜZ

Tolga Bey meydanda yürüyor. Bir kamyon geçiyor. Nevin «Bakın bir kuş!» diyerek dikkatini dağıtıyor.

Tolga Bey kamyonu görmüyor.

Yeniden yazım

DIŞ. KİREÇLİ – MEYDAN – SABAH

Meydan bir gecede değişmiş: kahvenin önüne saksılar dizilmiş, ağaçların gövdeleri hortumla yıkanmış. ŞÜKRAN (60'lar) ve dört komşu kadın yöresel elbiseler giymiş, ellerinde boş bakır güğümler, Nevin'in tarif ettiği gibi «doğal» poz veriyor.

Tolga Bey arabadan iniyor, derin bir nefes alıyor.

TOLGA BEY

Şu hava. Şu toprak kokusu.

Arkasındaki tepeden boğuk bir gümbürtü. Yer titriyor. Saksılardan biri devriliyor. Kadınlardan biri güğümünü düşürüyor; içinden bir paket sigara çıkıyor.

TOLGA BEY

Deprem mi?

Nevin'in arkasından MUHTAR CEMAL (60'lar) beliriyor, ciddi bir yüzle.

MUHTAR

Bereket gümbürtüsü beyim. Bu mevsimde toprak kendini açar.

Tolga Bey muhtara bakıyor. Sonra Nevin'e. Sonra defterine bir şey not ediyor: «Bereket gümbürtüsü – slogan?»

Nevin muhtara dönüyor. Muhtar ona göz kırpıyor. Nevin bunun neye mal olacağını hesaplıyor.

Yeniden yazımda ne değişti

Zayıf sürümde kurtarış ucuz ve tek kişilik: bir kuş. Güçlü sürümde bütün kasaba yalana katılmış; kurtarış topluluğun icadı ve yalan artık Nevin'in kontrolünde değil.
Patlatma, açılışta kurulan kamyonun ve tozun ödemesi: yalan dünyanın kendi kurallarıyla çarpışıyor.
Muhtarın uydurduğu «bereket gümbürtüsü», yalanın kendi hayatını kazandığı orta nokta vuruşunu kuruyor; müşteri bunu bir slogana çevirmeye başlıyor bile.
Göz kırpma, kahkahanın yanında yeni bir komplikasyonu açıyor: muhtar karşılığında bir şey isteyecek. Her kurtarış bir sonraki krizin tohumu.

Büyük toplu rezalet

Sahnenin işi: Bütün ipleri aynı yerde ve aynı anda düğümlemek; kahramanın en çok korktuğu şeyi herkesin gözü önünde gerçekleştirmek.

İlk taslak

DIŞ. KİREÇLİ – ÇEKİM ALANI – GÜNDÜZ

Çekim sırasında taş ocağında patlama oluyor. Her yer toz oluyor. Tolga Bey gerçeği öğreniyor ve çok kızıyor.

TOLGA BEY

Bana yalan söyledin!

Yeniden yazım

DIŞ. CEVİZ BAHÇESİ – ÇEKİM SETİ – GÜNDÜZ

Kamera, ışık, reflektörler. Bahçede uzun bir sofra: babanın mevlidi için kurulmuş. Hoca dua okuyor; komşular helva dağıtıyor. Nevin, Tolga Bey'e mevlidin «geleneksel bir hasat töreni» olduğunu söylemiş.

Kamerada, Şükran bir şişe Saf Kaynak'ı bir bardağa döküyor, gözlerini yumup içiyor.

YÖNETMEN

Ve... saflık!

Tepeden gümbürtü. Bu kez büyük. Ceviz ağacı sarsılıyor; yüzlerce ceviz sofraya, helvaya, Tolga Bey'in kafasına yağıyor.

Beyaz bir toz bulutu bahçeyi yutuyor. Bulutun içinden yalnız hocanın sesi geliyor, hiç durmadan okumaya devam ediyor.

Toz yavaşça iniyor. Herkes, sofradaki her şey, Tolga Bey'in lacivert takımı bembeyaz. Tolga Bey'in elindeki bardaktaki su griye dönmüş.

Tolga Bey bardağa bakıyor. Sonra Nevin'e.

TOLGA BEY

Hasat töreni.

ŞÜKRAN

(yardımsever)

Mevlit beyim. Rahmetli Hayri'nin. Kızı yaptırıyor.

Kalabalık Nevin'e dönüyor. Nevin'in yüzü toz içinde; yalnız gözlerinin çevresi temiz.

Yeniden yazımda ne değişti

Zayıf sürüm tek bir olay ve tek bir öfke cümlesi. Güçlü sürüm bütün kurulmuş ipleri aynı kareye topluyor: mevlit yalanı, ocağın patlaması, cevizler, Saf Kaynak şişesi ve müşteri.
Ritüelin (mevlit) sürmesi, hocanın tozun içinde okumaya devam etmesi kahkahayı saygısızlığa kaçırmadan büyütüyor; kasabanın değil Nevin'in yalanının hedef olduğu açık.
Grileşen su ürünün kendisini rezil ediyor: markanın vaadi ile gerçeğin çarpışması tek bir bardakta.
Şükran'ın «yardımsever» açıklaması maskeyi düşüren darbe: yalanı yıkan bir düşman değil, iyi niyetli bir doğruluk. Gözlerin çevresinin temiz kalması, bir sonraki sahnede dürüstlüğün yüzü olacak.

Maskenin düşmesi

Sahnenin işi: Rezaletin ardından kahramanın ilk kez dürüst konuştuğu kısa, sessiz anı yazmak; seyircinin güldüğü karaktere şefkat duymasını sağlamak.

İlk taslak

DIŞ. CEVİZ BAHÇESİ – AKŞAM

NEVİN

Özür dilerim Tolga Bey. Yalan söyledim çünkü terfi almak istiyordum. Ama artık anladım ki dürüstlük her şeyden önemli. Babamı da ihmal ettim.

Tolga Bey onu affediyor.

Yeniden yazım

DIŞ. CEVİZ BAHÇESİ – AKŞAM

Set toplanmış. Bahçede yalnız toz, devrilmiş sandalyeler ve yere saçılmış cevizler. Nevin, hâlâ beyaz, ağacın dibinde oturmuş cevizleri bir kovaya topluyor.

Tolga Bey yanına geliyor, ceketini silkeliyor; toz havaya kalkıyor.

TOLGA BEY

Neden buraya getirdin?

Nevin cevizleri toplamaya devam ediyor.

NEVİN

Babam cevizleri toplamamı istemişti. Gelmedim.

Bir ceviz alıp avucunda tartıyor.

NEVİN

Sonra sizin köye ihtiyacınız oldu. İkisini aynı hafta sonuna sığdırdım.

Tolga Bey bir süre susuyor. Sonra yere çömeliyor ve bir ceviz alıp kovaya atıyor. Lacivert takımının dizleri toprağa batıyor.

Yeniden yazımda ne değişti

Zayıf sürümde karakter dersini ilan ediyor ve tema bir konuşmaya dönüşüyor. Güçlü sürümde dürüstlük iki kısa cümle; bütün film boyunca yalan söyleyen kadının ilk sade cümleleri.
«İkisini aynı hafta sonuna sığdırdım» cümlesi hâlâ Nevin'in sesi: verimli, planlı. Değişim tam değil ve bu dürüst; komedi karakteri bir anda başka biri yapmıyor.
Affetme söylenmiyor, bir eylemle gösteriliyor: Tolga Bey cevize eğiliyor. Otorite figürü ilk kez topluluğun işine katılıyor.
Sahne sessiz ve kısa; kahkahadan sonra gelen şefkat, seyircinin karakterle kurduğu sıcak bağı görünür kılıyor. Bir sonraki sahnede komedi yeniden başlayabilir.