M01-D02
Yapımcı ve ajans yapımcısı
Yapım şirketi yapımcısının işini ajans yapımcısının işinden ayırır ve aynı süreçte iki masanın nerede buluştuğunu gösterir.
Reklam Yapımcılığı Akademisi — M01, Yapım şirketinin işi · 1.779 kelime · 6 örnek durum · 2 kanıt kartı · ≈ 8 dk okuma · 12 dk dinleme
Dayanak: Araştırma bulgusu: kurum ile müşteri arasında kısmen ortak, kısmen çatışan çıkarlar (Inzerilli 1979); takım sınırı aşma (Marrone 2010)
Ajans Prodüksiyonu Akademisi’nde: M01-D01
Önce özete göz atDersin sonundaki özet, okumaya başlamadan önce yol haritası olarak.
Bir reklam yapımında iki yapımcı vardır: ajans yapımcısı ajansın ve reklamverenin adına yapımı izler, yapım şirketi yapımcısı filmi teklif edilen bedelle ve takvimle çekmekten sorumludur. İkisinin çıkarları kısmen ortak, kısmen çatışandır; aralarındaki gerilim ilişkinin bir arızası değil, yapısının parçası olabilir. Her ikisi de bir sınırda durur ve bilgiyi iki yöne, iki ayrı dilde taşır. İki masanın en görünür buluşma yeri ön yapım toplantısıdır; asıl buluşma ondan önce olur.
Açılış sahnesi
Kaan telefonu hoparlöre alıp masaya bırakıyor. Hattın öbür ucunda Gül.
«Kınalı Fırın işini birlikte yapalım dedik,» diyor Gül. «Ama Usta'nın bütçesi belli. Bir günde çekmemiz lazım.»
Kaan önündeki kâğıda bakıyor. Aras'ın tretmanında iki mekân var: fırının içi ve yeni şubenin önü. İki mekân, bir gün, sabah ve akşam ışığı. «Bir günde iki mekân olur,» diyor, «ama akşam sahnesi için ekibi on dört saat tutmam gerekir. Fazla mesai teklifin dışında.»
«Fazla mesaiyi Usta ödemez,» diyor Gül. «Akşam sahnesini sabaha alamaz mıyız?»
«Fikir akşam ışığı üzerine kurulu.»
Bir süre ikisi de konuşmuyor. Sonra Gül gülüyor. «Sen Aras'ı koruyorsun, ben Usta'yı. İkimiz de aynı filmi istiyoruz.»
Kaan da gülüyor, ama kâğıda bir not düşüyor: «Aynı filmi istiyoruz. Aynı faturayı değil.»
Bu derste ne olacak
Bir reklam filminin yapımında en az iki yapımcı vardır: ajansın yapımcısı ve yapım şirketinin yapımcısı. Gül ile Kaan'ın konuşması bu iki rolün hem aynı yöne hem farklı yönlere baktığını gösteriyor. Bu derste Kaan'ın masasından bakıyoruz: bir yapım şirketinde yapımcı ne iş yapar, ajanstaki karşılığından nerede ayrılır, ikisinin çıkarlarının nerede örtüşüp nerede ayrıldığını ve bu iki masanın sürecin hangi anlarında buluştuğunu soruyor. Kurumlar ile müşterileri arasındaki ilişkiyi inceleyen kuramsal bir çalışma ve takımların kendi sınırlarının dışındaki ilişkileri nasıl yönettiğini derleyen bir gözden geçirme, Kaan'ın notundaki ayrımı tartmamıza yardım edecek. Aynı ilişkiye ajansın masasından bakmak isteyen okur için Ajans Prodüksiyonu Akademisi'nin M01-D01 dersi, Fikir ile set arasında, ajans yapımcısının işini ayrıntısıyla anlatıyor.
Kanıt ne diyor
Bir kurum ile müşterisi aynı şeyi mi ister? Kurumlar arası ilişkileri inceleyen kuramsal bir çalışma, bu sorunun cevabının hem evet hem hayır olduğunu öne sürüyor.
Bir takım kendi dışındaki ilişkileri nasıl yönetiyor? Bu davranışlar üzerine yapılmış araştırmaları derleyen bir çalışma, onları ayrı bir iş olarak tanımlıyor.
İki çalışmanın yapımcılara bıraktığı ders şu: iki yapımcının arasındaki gerilim ilişkinin bir arızası değil, yapısının bir parçası olabilir; ve o ilişkiyi yönetmek ayrı bir beceri ister.
Sahada
İki masa
Yaygın yanlış«İyi çalışan iki yapımcı arasında hiç çatışma olmaz; çatışma çıktıysa ilişki bozulmuştur.»
Inzerilli'nin çözümlemesi tersini öneriyor: kurum ile müşteri arasındaki ilişkide çıkarlar zaten kısmen çatışıyor ve sağlıklı bir ilişki için hem işbirliğini hem çatışmayı koruyan mekanizmalara ihtiyaç var. Çatışmayı sürdürecek mekanizmalar eksik kaldığında denge taraflardan birinin lehine bozuluyor. Gül her satıra itiraz etmeseydi Usta'nın bütçesi korunmazdı; Kaan fazla mesaiyi hiç dile getirmeseydi Çıra Film'in ekibi karşılıksız çalışırdı. Gerilim, iki tarafın da kendi masasını savunduğunun işareti.
Sınırda durmak
Yaygın yanlış«Yapımcılar yalnızca para ve takvimle ilgilenir; fikir ve yaratıcı kararlar onların işi değildir.»
Akşam sahnesinin çözümü bir bütçe kararıydı, ama bir yaratıcı karar da oldu: daha küçük bir ışık düzeni, daha az kişiyle çekilen bir akşam. Kaan bu çözümü Aras'a bir bütçe olarak değil, bir film olarak sundu; Gül de Barış'a öyle. Marrone'un tarif ettiği sınır aşma işi, bilgiyi bir taraftan ötekine taşımayı gerektiriyor; para ve takvim, fikrin dilini bilmeden öbür tarafa taşınamaz. Yapımcının yaratıcı kararı kendisi vermesi gerekmez, ama o kararın neye mal olduğunu yaratıcı ekibin anlayacağı biçimde söylemesi gerekir.
Nerede buluşuyorlar
Yaygın yanlış«Ön yapım toplantısı bir formalitedir; kararlar zaten verilmiştir, toplantı yalnızca onay içindir.»
Kınalı Fırın toplantısında kararların çoğu gerçekten önceden konuşulmuştu, ama toplantı yine de bir şeyi değiştirdi: Usta test çekimine bakarak çırağı seçti ve görüntü yönetmeni fırın ışığı için bir not aldı. Ön yapım toplantısı, filmi isteyenin, fikri yazanın ve filmi çekecek olanın aynı görüntüye birlikte baktığı tek an olabilir. Gündemi iki yapımcının birlikte hazırlaması, o anın onaylanacak bir sunum değil, karar verilecek bir masa olmasını sağlar.
Gri alan
İki yapımcı arasındaki iş bölümü her ajansta ve her yapım şirketinde aynı değil. Büyük ajanslarda ayrı bir prodüksiyon departmanı ve birden fazla ajans yapımcısı bulunabilir; küçük ajanslarda bu rol bir müşteri temsilcisinin ya da yaratıcı ekibin üzerinde kalabilir. Türkiye'de kaç ajansta ayrı bir ajans yapımcısı bulunduğunu gösteren bir ölçüm bu derste yok ve bu oran belirsiz. Inzerilli'nin çözümlemesi 1979'da yazılmış kuramsal bir çalışma; reklam yapımına özgü değil ve kurum ile müşteri ilişkisini genel olarak ele alıyor. Hangi gerilimin ilişkiyi sağlıklı tuttuğu, hangisinin onu yıprattığı, bu çalışmadan bir ölçüt olarak çıkmıyor. Marrone'un derlemesi sınır aşma davranışlarının etkileri konusunda önemli boşluklar olduğunu kendisi söylüyor. Reklamverenin yapım şirketiyle doğrudan çalıştığı işlerde ajans yapımcısının rolünü kimin üstlendiği de ayrı ve henüz yanıtsız bir soru.
Senin işinde
Yapım şirketinde yapımcıysan, her işin başında ajans yapımcısıyla ortak ve ayrı çıkarlarınızı açıkça konuş: ikiniz de neyi istiyorsunuz, nerede farklı şeyler istiyorsunuz? Bir maliyet sorunu çıktığında onu ajans yapımcısına bir rakam olarak değil, bir seçenek listesi olarak götür ve her seçeneğin filme ne yapacağını yönetmenle önceden konuş. Sınırda durduğunu unutma: yönetmene bütçenin, ajansa fikrin dilinde konuşabilmelisin. Ajans yapımcısıysan, yapım şirketi yapımcısının teklifini aşmasının şirketin cebinden çıktığını bil ve fazla mesai ya da ek gün gibi talepleri pazarlıktan önce gerekçesiyle dinle. Ön yapım toplantısının gündemini iki yapımcı birlikte hazırlasın; tartışmalı konular toplantıdan önce konuşulsun, toplantıda karar verilsin. Oyuncu adaylarının farklı ten tonlarında olduğu bir işte, filmin ışığında kısa bir test çekimini ön yapım toplantısının gündemine koy. Reklamveren tarafındaysan, iki yapımcının arasındaki gerilimi bir sorun olarak değil, bütçenin ve filmin iki ayrı savunucusu olarak oku.
Kendin dene
Aklında kalsın
Bir reklam yapımında iki yapımcı vardır: ajans yapımcısı ajansın ve reklamverenin adına yapımı izler, yapım şirketi yapımcısı filmi teklif edilen bedelle ve takvimle çekmekten sorumludur. İkisinin çıkarları kısmen ortak, kısmen çatışandır; aralarındaki gerilim ilişkinin bir arızası değil, yapısının parçası olabilir. Her ikisi de bir sınırda durur ve bilgiyi iki yöne, iki ayrı dilde taşır. İki masanın en görünür buluşma yeri ön yapım toplantısıdır; asıl buluşma ondan önce olur.
Sonraki derse köprü
Gül'le telefonu kapattıktan sonra Kaan önce Aras'a, sonra yapım müdürüne gitti. Çıra Film'in dokuz kişisi arasında akşam ekibinin nasıl küçültüleceğine kim karar verdi, kim saati hesapladı, kim faturayı kesti? M01-D03, Şirketin yapısı, yapımcı, yapım müdürü, koordinatör ve muhasebenin bir yapım şirketindeki iş bölümünü soruyor.
Kendini sına
Soru 1 · Kavram
Inzerilli'nin çözümlemesine göre bir kurum ile müşterisi arasındaki ilişki nasıl nitelendirilir?
- A) Çıkarları tamamen ortaktır.
- B) Çıkarları tamamen çatışır.
- C) İlişki yalnızca bir alım satımdır.
- D) Çıkarları kısmen ortak, kısmen çatışandır; hem işbirliğini hem çatışmayı koruyan mekanizmalara ihtiyaç vardır.
Cevap: D. Çalışma, bu mekanizmalar eksik kaldığında ilişkinin dengesinin taraflardan birinin lehine bozulabileceğini öne sürüyor.
Soru 2 · Tuzak
Bir reklamveren, ajans yapımcısı ile yapım şirketi yapımcısı arasındaki fazla mesai tartışmasını görünce ilişkinin bozulduğunu düşünüyor. Bu tartışmayı nasıl okumalı?
- A) İki yapımcı arasındaki gerilim, ikisinin de kendi masasını savunduğunun işareti olabilir; çıkarlar kısmen çatışır ve tartışma bütçenin ve filmin korunmasını sağlayabilir.
- B) İki yapımcıdan biri hemen değiştirilmelidir.
- C) Yapımcılar arasında hiçbir zaman tartışma olmamalıdır.
- D) Tartışma her zaman yapım şirketinin hatasıdır.
Cevap: A. Gerilim ilişkinin yapısının bir parçası olabilir; sorun, çatışmayı sürdürecek mekanizmaların eksik kalmasıdır.
Soru 3 · Senaryo
Bir yapım şirketi yapımcısı bir saat içinde yönetmenle, yapım müdürüyle ve ajans yapımcısıyla ayrı ayrı konuşuyor. Marrone'un derlemesi açısından bu işin adı nedir?
- A) Yalnızca idari bir yazışma.
- B) Sınır aşma: takımın dışındaki ilişkileri yönetmek ve çabaları takımın sınırlarının ötesinde koordine etmek.
- C) Yaratıcı yönetmenlik.
- D) Gereksiz bir tekrar.
Cevap: B. Derleme bu süreçleri takım ve örgüt başarısı için önemli, ayrı bir iş olarak ele alıyor.
Soru 4 · Uygulama
Bir ön yapım toplantısında farklı ten tonlarından oyuncu adayları sunulacak ve film sıcak, turuncu bir ışıkta geçecek. İki yapımcı için en yerinde hazırlık hangisidir?
- A) Adayları yalnızca fotoğraflarıyla sunmak.
- B) Oyuncu seçimini çekim gününe bırakmak.
- C) Toplantının gündemini birlikte hazırlamak ve adayların filmin ışığında kısa bir test çekimini toplantıya getirmek.
- D) Kararı yalnızca yönetmene bırakmak, yapımcıların toplantıda bulunmaması.
Cevap: C. Test çekimi, oyuncu seçimi kararının sette nasıl görüneceğini önceden gösterir ve görüntü yönetmenine not bırakır.
Anlamadığın bir yer mi var?
Mentor yalnız bu dersin metnine dayanarak cevap verir. Metinde geçmeyen bir şey sorarsan uydurmaz, geçmediğini söyler.