Bu akademi nasıl işler

Sahadan bir an

Cumartesi sabahı, Görükle'deki yeni daire. Koliler hâlâ yarı açık. Ilgın mutfak tezgâhına dayadığı telefondan Haluk Bey'le konuşuyor; masada üst üste üç kalın kitap ve bir sertifika sınavının tanıtım broşürü duruyor.

Ilgın: Haluk Bey, işi ciddiye almaya karar verdim. Bu üç kitabı bitireceğim, sonra da şu sertifika sınavına gireceğim. Mayısa kadar hepsi tamam.

Haluk Bey: Güzel. Peki kitaplar bittiğinde yeni parça projesinde ne farklı yapıyor olacaksın?

Ilgın: Bilmiyorum. Herhalde her şeyi daha iyi bileceğim.

Haluk Bey: Ben kırk yıl şantiyede okuyup da hiçbir şey uygulamayan çok mühendis gördüm. Kitapta kritik yolu bilirlerdi, şantiyede bir beton dökümünün neyi beklediğini göremezlerdi.

Ilgın: Yani sertifika gereksiz mi?

Haluk Bey: Onu söylemedim. Sertifikanın sana ne kazandıracağını bil, o kadar. Ama önce elindeki projeyle öğren. Okuduğun her şeyi ertesi gün bir şeyde dene.

Ilgın kitaplara bakıyor. Planı iyi niyetli ama içinde tek bir uygulama anı yok: okumak, sonra sınava girmek. Haluk Bey'in itirazı okumaya değil, okumanın işe dokunmamasına. Bu ders, öğrendiklerinin gerçek bir işe nasıl taşınacağını, bu akademinin hangi parçalarla bunu sağlamaya çalıştığını ve neyi vaat etmediğini anlatıyor.

Kavram

Bir beceriyi öğrenmek ile onu işte kullanmak arasında bilinen bir boşluk var. Eğitimde öğrenilen şeyin ne kadarının gerçekten işe taşındığı, eğitim araştırmasının uzun süredir uğraştığı bir soru.

Bu akademi aktarım sorununa tek bir tasarım kararıyla yaklaşıyor: her şey senin seçeceğin gerçek bir projede denenir.

Pilot projenin yanında üç parça daha var.

Birincisi Proje Defteri. Her dersin sonundaki retro sorusunun cevabı, her uygulamanın çıktısı ve kapı teslimlerin buraya girer. Defter kâğıt da olabilir, dijital de; önemli olan tek bir yerde birikmesidir. Akademinin sonunda bitirme projeni yazarken ham malzemen bu defter olacak; ilk derslerde yazdığın notları sonda yeniden okuyup ne kadar yol aldığını göreceksin.

İkincisi üç kapı. Kapılar, bir seviyenin sonunda öğrendiklerini bir bütün olarak teslim ettiğin atölyelerdir. Birinci kapıda pilot projenin öngörücü planını kapsam, takvim, bütçe ve riskle savunursun. İkinci kapıda bir sprinti planlamasından retrospektifine kadar yürütürsün. Üçüncü kapıda bir ekibin bir çeyreğini hedefleri, anahtar sonuçları ve iş listesiyle birlikte tasarlarsın. Her kapının bir rubriği var: zayıf, yeterli ve güçlü teslimin neye benzediği önceden yazılı.

Üçüncüsü yollar. Beş yüzü aşkın dersin hepsi herkes için değil. Kendisine bir proje verilmiş ve yöntem arayan biri için öngörücü planlama ile ekip ve çatışma modülleri yeterli olabilir. Bir Scrum takımında çalışan, çevik temellerden Kanban'a uzanan bir yolu izler. Ürün sahibi, kurumunda hedef sistemi kuracak bir yönetici ve birden çok projeyi yöneten bir portföy sorumlusu için ayrı yollar var. Mesleği bütünüyle edinmek isteyen için ise üç kapıdan geçen ve bağlam modüllerinden en az ikisini içeren uzun yol var. Yollar akademinin ana sayfasında, zorunlu seviye ve modülleriyle birlikte duruyor.

Programın içinde bir de seçmeli bir havuz var. İnşaat, yazılım ürünü, hibe projeleri, etkinlik, sağlık kurumu, üretim ve kişisel projeler gibi bağlamlar ayrı modüllerde işleniyor; kendi işine en yakın olanları seçersin.

Perde arkası

Pilot proje kararının arkasında, eğitimde öğrenilenin işe taşınmasını inceleyen geniş bir araştırma alanı var.

Bu bulgu, Haluk Bey'in sezgisinin bir adı. Kitapta kritik yolu bilen ama şantiyede göremeyen mühendis, uygulama fırsatı bulamamış bir öğrenendir. Akademi bu fırsatı sana bırakmıyor, her dersin içine koyuyor.

Akademinin neyi vaat etmediğini de aynı açıklıkla söylemek gerekiyor.

Bu sınırın bir nedeni var. Sertifika kurumları kendi eğitim ortaklarını ve kendi kurallarını belirler; bir akademinin "bizim saatlerimiz geçerlidir" demesi okuru yanıltabilir. Sertifika istiyorsan, bu akademi seni sınavın konularına hazırlayabilir ama başvurunun şartlarını kurumun kendi sayfasından kontrol etmen gerekir.

Yaygın yanılgılar

İki sürüm

Telefonu kapattıktan sonra Ilgın kendi öğrenme planını yeniden yazıyor. Aynı niyet, iki plan.

Zayıf sürüm

Hedef: Proje yönetimini öğrenmek

Plan: Her akşam bir kitap bölümü okumak

Bitiş: Mayısta sertifika sınavına girmek

Güçlü sürüm

Pilot projem: Yeni kapı döşemesi parçası değil, o çok büyük ve tarihi benim elimde değil; daha küçük bir iş seçeceğim, adayları bir sonraki adımda tartacağım

Yolum: Önce öngörücü planlama, ekip ve çatışma; Kapı 1'de pilot projemin planını savunmak

Ritim: Haftada üç ders, her dersin uygulamasını ertesi gün pilot projede denemek, retro sorusunu cumartesi defterime yazmak

Sertifika: Kapı 1'den sonra karar vereceğim; şartlarını kurumun sayfasından okuyacağım

Haluk Bey: Ayda bir görüşmede defterimden bir sayfa göstereceğim

Zayıf sürüm iyi niyetli ama yalnızca girdileri sayıyor: okunan bölümler ve girilen sınav. Planın hiçbir satırı Ilgın'ın işinde neyin değişeceğini söylemiyor; aktarım ihtimale bırakılmış. Güçlü sürüm öğrenmeyi bir projeye bağlıyor ve her dersin ertesi günü bir uygulama anı koyuyor. Ilgın'ın pilot proje kararı da öğretici: en önemli işini, yeni parçayı, seçmiyor. Tarihi müşteri belirlemiş, riskleri büyük ve yanılmanın bedeli yüksek bir proje, öğrenme alanı olarak fazla dar. Güçlü sürüm sertifikayı reddetmiyor, kararı bilgiyle verilecek bir ana erteliyor. Ve bir geri bildirim kaynağı ekliyor: ayda bir, defterden bir sayfa.

Bağlam notu

Bu yapı herkese aynı biçimde uymaz. Bazı okurların elinde gerçek bir proje yoktur; bir öğrenci, işsiz kalmış biri ya da yalnızca merak eden biri pilot proje bulmakta zorlanabilir. Bazıları ise işinde zaten beş projeyi aynı anda yürütüyordur ve bir altıncısını eklemek istemez. İki durumda da yapıyı olduğu gibi uygulamaya çalışmak, akademiyi bir ödev yüküne çevirebilir.

Burada sorulacak soru Üç Soru Pusulası'nın üçüncüsüdür: Neyle bileceğiz? Öğrendiğini neyle göreceksin? Elinde gerçek bir proje yoksa küçük bir kişisel proje, bir tadilat ya da bir arkadaşının etkinliği de iş görür; önemli olan dersin ertesi günü bir şeyi denemen. Zaten çok projen varsa yeni bir proje açma; mevcut projelerinden birini pilot olarak işaretle. Yapı bir amaç değil, öğrendiğinin işe dokunup dokunmadığını görmenin bir aracıdır.

Uygulama

Retro sorusu

Son öğrendiğin bir şeyi, öğrendikten sonraki bir hafta içinde gerçek bir işte kaç kez kullandın?

Kapanış

1. Öğrenilenin işe aktarılması, uygulama fırsatına ve çevreden gelen desteğe bağlıdır; bu yüzden akademide her ders gerçek bir pilot projede denenir.
2. Dört parça birlikte çalışır: pilot projede deneme, defterde kayıt, kapılarda teslim ve yollarda seçim.
3. Akademi bir sertifika vermez ve bir sertifikanın eğitim saati şartının yerine geçmez; sertifika kararı kurumun kendi belgesiyle verilir.

Beş soru

1. Haluk Bey'in "okuduğun her şeyi ertesi gün bir şeyde dene" önerisi hangi araştırma alanının sorusuna dayanır?
2. Ilgın güçlü sürümde neden yeni kapı döşemesi parçasını pilot proje olarak seçmiyor?
3. Birinci kapıda ne teslim edilir?
4. Bir okur, akademideki ders saatlerini bir sertifika başvurusunda eğitim saati olarak kullanmak istiyor. Ne söylersin?
5. İşinde zaten beş proje yürüten biri pilot proje için ne yapmalı?

Yanıtlar

1. Öğrenme aktarımı araştırmasına: öğrenilenin işe taşınması uygulama fırsatı ve destekle ilişkilidir. Çekici yanlış cevap "hafıza araştırması" olurdu; sorun hatırlamak değil, işte kullanmaktır.
2. Çünkü o proje çok büyük, tarihi müşteri tarafından belirlenmiş ve yanılmanın bedeli yüksek. Öğrenme alanı olarak yeni şeyler denemeye, yanılmaya ve düzeltmeye yer bırakan daha küçük bir proje daha uygundur.
3. Pilot projenin öngörücü planı: kapsam, takvim, bütçe ve risk; ve bunların savunması. Teslim, önceden yazılı bir rubrikle değerlendirilir.
4. Akademi bir sertifika kurumu tarafından onaylanmış değildir ve saatleri bir sertifikanın eğitim saati şartının yerine geçmez. Başvuru şartlarını sertifika kurumunun kendi sayfasından kontrol etmesi gerekir.
5. Yeni bir proje açmamalı; mevcut projelerinden birini pilot olarak işaretlemeli. Yapının amacı ek yük değil, öğrenileni gerçek bir işte denemektir.

Sonraki derse köprü

Ilgın'ın güçlü sürümü bir kararı bekletiyor: pilot projesi henüz belli değil, yalnızca adayları var. Seçim göründüğünden önemli; fazla büyük bir proje öğrenmeye yer bırakmaz, fazla küçük bir proje öğretmez. Son kapı dersi, 0.6, bu seçimi bir atölye olarak yapıyor: pilot projeni seçecek, tek sayfalık başlangıç notunu yazacak ve kendini ilk kez değerlendireceksin.