Mikser ve sinyal yolu

Açılış sahnesi

Bir gece boyunca aynı şey tekrar ediyor.

Bir parça giriyor ve beklenenden yüksek çıkıyor. DJ hemen ana seviyeyi kısıyor.

Sonraki parça giriyor ve bu kez cılız kalıyor. DJ ana seviyeyi açıyor.

Bir sonraki yine yüksek. Yine kısıyor.

Gece boyunca eli hiç ana seviyeden çıkmıyor ve her seferinde bir adım geriden geliyor. Salondaki insanlar bunu bir dalgalanma olarak duyuyor: bazı parçalar bastırıyor, bazıları geride kalıyor.

DJ ne yaptığını biliyor. Duyduğu şeyi düzeltiyor.

Ama yanlış yerden düzeltiyor.

Sorun ana seviyede değil. Sorun, parçaların mikserе GİRERKEN birbirinden farklı seviyede olmasında. O fark daha en başta giderilmediği için, gece boyunca sonuçla uğraşılıyor.

Bu ders sinyalin mikser içinde izlediği yolu kuruyor. Ve o yolu bildiğinde, açılıştaki gecenin neden böyle geçtiğini de, bir daha nasıl geçmeyeceğini de biliyorsun.

Bu derste ne olacak

Önce mikserin ne olduğunu ve neden DJ'liğin asıl yapıldığı yer olduğunu göreceğiz. Sonra sesin mikserе girdiği andan salona çıktığı ana kadar hangi aşamalardan geçtiğini sırayla göreceğiz — bu derste her şeyi o sıra belirliyor. Ardından gain kavramını kuracağız; açılış sahnesinin cevabı orada. Sonra gain ile kanal seviyesini ayıracağız, çünkü ikisi aynı şeyi yapıyormuş gibi görünüyor. En sonda ana çıkışa ve ona neden dokunulmadığına geleceğiz.

Sıfır noktası

Geçen modülde her ekipmanın yaptığı üç işi saymıştık: iki kaynak, kulaklıkta hazırlık, ve karıştırma.

Mikser, o üçünün de gerçekleştiği yer.

Hangi ekipman ailesini kullanırsan kullan, mikser bölümü aynı mantıkla çalışıyor. Kaynaklar değişiyor, mikser değişmiyor.

Bu yüzden mikseri anlamak, ekipman değiştirdiğinde yeniden öğrenmeyeceğin bir bilgi.

Şimdi temel kavram: sinyal yolu.

Ses mikserе bir yerden giriyor, içeride sırayla birkaç aşamadan geçiyor ve bir yerden çıkıyor. O sıra sabit ve mantığı basit.

Ve bu dersin tamamı tek bir cümleye dayanıyor: bir aşamada yapılan ayar, kendinden SONRAKİ bütün aşamaları etkiliyor.

Bu yüzden yanlış aşamada düzeltme yapmak, açılış sahnesindeki geceyi üretiyor.

Mekanizma

Yol, adım adım

Sinyal şu sırayla ilerliyor.

Giriş. Kaynak cihazdan gelen ses mikserin bir kanalına giriyor.

Gain. Kanalın giriş seviyesi burada ayarlanıyor. Yolun ilk kontrol noktası.

Ton ayarları. Alt, orta ve üst frekansların açılıp kısıldığı bölüm. Filtre de burada.

Kanal seviyesi. Genellikle dikey bir sürgü. O kanalın ne kadar duyulacağını belirliyor.

Geçiş sürgüsü. Yatay duran ve iki kanal arasında gidip gelen sürgü.

Ana çıkış. Bütün kanalların birleştiği ve salona giden yer.

Bir de yola paralel giden ikinci bir hat var: kulaklık hattı. Bir kanalın sesini, ana çıkışa hiç uğramadan yalnız senin kulağına gönderiyor. Bir sonraki modülün konusu bu.

Sıranın sabit olduğunu aklında tut. Gain en başta, ana çıkış en sonda. Aradaki her şey bu ikisinin arasında.

Gain: yolun ilk kararı

Şimdi açılış sahnesinin cevabı.

Her parça farklı bir seviyede üretilmiş. Aynı türde, aynı yıl çıkmış iki parça bile birbirinden belirgin biçimde yüksek ya da alçak olabiliyor. Bu, senin kontrolünde olmayan bir gerçek.

Gain, o farkı mikserе girişte gideren ayar.

Amaç şu: bütün kanalları aynı referans seviyeye getirmek.

Bunu yaptığında ne oluyor? Kanal sürgüleri karşılaştırılabilir hâle geliyor. İki kanalı da aynı yükseklikte bıraktığında ikisi de aynı seviyede duyuluyor.

Yapmadığında ne oluyor? Açılış sahnesi. Her parça farklı seviyede geliyor ve sen gece boyunca sonucu kovalıyorsun.

Nasıl ayarlanıyor? Kanalın seviye göstergesine bakarak. Parçanın en yüksek anlarında gösterge belirli bir bölgede kalmalı — üst uca dayanmamalı, çok da aşağıda durmamalı.

Pratik yöntem şu: parçanın en gür bölümünü bul, orayı çal ve göstergeye bakarak gain'i ayarla. Girişin en sesli yerine göre ayarlanmayan bir kanal, o yere gelindiğinde sürpriz yapıyor.

Ve şunu bir alışkanlığa çevir: gain, parça çalmaya başlamadan ÖNCE ayarlanıyor. Kulaklıkta hazırlarken yapılan işlerden biri bu.

Gain ile kanal seviyesi neden aynı şey değil

İkisi de sesi yükseltip kısıyor. Öyleyse fark ne?

Fark, yolun neresinde durdukları.

Gain girişte. Onu değiştirdiğinde, kendisinden sonra gelen her aşama farklı bir sinyal görüyor. Ton ayarları farklı davranıyor, gösterge farklı okuyor, kanal sürgüsü farklı bir başlangıçtan hareket ediyor.

Kanal seviyesi sondan bir önceki aşamada. Onu değiştirdiğinde yalnız o kanalın ne kadar duyulduğu değişiyor.

Buradan iki farklı iş çıkıyor ve karıştırılmamaları gerekiyor.

Gain bir HAZIRLIK ayarı. Bir kez doğru kurulur ve o parça çalarken bir daha dokunulmaz.

Kanal seviyesi bir İCRA ayarı. Geçiş sırasında sürekli hareket ediyor; işin kendisi o.

Yeni başlayanların en sık yaptığı şey, icra ayarıyla hazırlık işini yapmaya çalışmak: parça cılız geldiğinde kanal sürgüsünü sonuna kadar açmak. Sürgü sona dayandığında elinde hareket alanı kalmıyor ve geçişi yapacak yer bulamıyorsun.

Kanal sürgüsü üstte biraz boşluk bırakacak biçimde çalışmalı. O boşluk, geçiş sırasında kullanacağın alan.

İki geçiş yolu

Bir parçadan öbürüne geçmenin iki yolu var ve ikisi mikserin farklı bölümlerini kullanıyor.

Birincisi kanal sürgüleriyle. Birini yavaşça indirirken öbürünü yavaşça kaldırıyorsun. İki elin ayrı ayrı çalışıyor ve ne kadarını ne zaman yapacağına tam olarak sen karar veriyorsun.

İkincisi geçiş sürgüsüyle. Yatay sürgüyü bir taraftan öbürüne kaydırıyorsun. Tek el, tek hareket.

Hangisi daha iyi? İkisi farklı işler için var.

Geçiş sürgüsü hızlı ve kesin geçişler için uygun. Kanal sürgüleri ise iki parçanın uzun süre birlikte durduğu, kademeli geçişler için.

Bir uyarı: geçiş sürgüsünü kullanacaksan, kanal sürgülerinin ikisinin de yukarıda olması gerekiyor. Yoksa yatay sürgüyü kaydırdığında hiçbir şey olmuyor ve yeni başlayanların ilk yaşadığı şaşkınlıklardan biri bu.

Ana çıkışa dokunma

Kapanışta tek bir kural.

Ana çıkış bir ses düğmesi değil.

Onun işi, birleşmiş sinyali salona göndermek. Bir kez doğru seviyeye kurulur ve gece boyunca orada durur.

Neden? İki sebeple.

Birincisi, ana çıkışı oynatmak bir düzeltme değil bir örtme. Bir parça yüksek geliyorsa sebebi gain'de; ana çıkışı kısmak o parçayı da diğerlerini de birlikte kısıyor ve asıl sorunu bırakıyor.

İkincisi, salondaki insanlar bu hareketleri duyuyor. Ana seviyenin gece boyunca inip çıkması, dinleyicide sebebini anlayamadığı bir huzursuzluk üretiyor.

Bir de gösterge kuralı var: ana çıkışta sinyal üst uca dayanmamalı. Dayandığında ses bozuluyor ve o bozulma bütün sisteme gidiyor.

Bir mekânda çalıyorsan ana seviyeyi genellikle mekân belirliyor ve sen ona dokunmuyorsun. Bu bir kısıtlama değil, iş bölümü.

Örneklerden okuma

Usta katmanı

Dört nokta.

Birincisi: gain ayarı parçanın kendi yapısına da bağlı. Bazı parçalar baştan sona aynı gürlükte, bazıları girişte sessiz ve ortada patlıyor. İkinci türde gain'i girişe göre ayarlarsan patlama anında sürpriz yaşıyorsun. Bu yüzden bir parçayı ilk kez çalmadan önce en gür bölümünü bilmek gerekiyor — ve bu, kütüphane hazırlığının parçası.

İkincisi: eski kayıtlar ile yeni kayıtlar arasındaki seviye farkı sistemli. Farklı dönemlerde üretilmiş parçalar farklı gürlük anlayışlarıyla hazırlanmış durumda. Karışık bir set çalıyorsan, gain farkları rastgele değil öngörülebilir oluyor ve bunu bilmek hazırlığı hızlandırıyor.

Üçüncüsü: ton ayarlarını kısmak seviyeyi de düşürüyor. Bir kanalın alt frekansını belirgin biçimde kıstığında o kanalın toplam sesi de azalıyor. Bu, geçiş sırasında beklenmedik bir denge kaymasına yol açabiliyor ve sebebi görünmüyor. Ton ayarı yaptıktan sonra kanal seviyesine yeniden bakmak iyi bir alışkanlık.

Dördüncüsü: kulaklık seviyesi ile salon seviyesi ayrı ayarlar ve karıştırılıyor. Kulaklığı çok açık dinleyen bir DJ, salonun ne kadar yüksek olduğunu doğru değerlendiremiyor. Arada bir kulaklığın tek kulağını çıkarıp salonu duymak, bu ayarı yerinde tutmanın en basit yolu.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Yaygın yanlış: Ses dengesini ana çıkıştan ayarlarım. Ana çıkış bütün kanalları birlikte etkiliyor; bir parçanın yüksek gelmesi orada çözülmüyor. Sorun girişte, gain aşamasında.

Yaygın yanlış: Gain ile kanal sürgüsü aynı işi yapıyor. İkisi de sesi değiştiriyor ama yolun farklı noktalarında duruyorlar. Gain hazırlık ayarı ve bir kez kurulur; kanal sürgüsü icra ayarı ve geçiş boyunca hareket eder.

Yaygın yanlış: Parça cılızsa sürgüyü sonuna kadar açarım. Sürgü sona dayandığında geçiş için hareket alanı kalmıyor. Doğru hareket gain'e dönüp giriş seviyesini düzeltmek.

Yaygın yanlış: Geçiş sürgüsü tek başına yeter. Yatay sürgünün çalışması için kanal sürgülerinin ikisinin de yukarıda olması gerekiyor. Aksi hâlde sürgü kaydırılıyor ve ses değişmiyor.

Yaygın yanlış: Ana seviyeyi oynatmayı kimse fark etmez. Salondaki insanlar bunu duyuyor. Sebebini adlandıramıyorlar ama gece boyunca inip çıkan bir seviye, açıklanamayan bir huzursuzluk bırakıyor.

Uygulama

Kırk dakika sürüyor ve bir sonraki modüle kadar tekrarlaman gereken tek çalışma bu.

Önce yolu kendi cihazında bul. Sırayla işaret et: giriş nerede, gain nerede, ton ayarları nerede, kanal sürgüsü nerede, geçiş sürgüsü nerede, ana çıkış nerede. Altısını da bulana kadar devam et. Bulamadığın varsa cihazının kılavuzuna bak; bu, kılavuza bakmanın gerçekten işe yaradığı az sayıdaki durumdan biri.

Şimdi gain çalışması yap. Birbirinden belirgin biçimde farklı seviyede olduğunu düşündüğün üç parça seç. Her birini sırayla çal, en gür bölümünü bul ve göstergeye bakarak gain'i ayarla.

Üçünü ayarladıktan sonra sınamayı yap: kanal sürgüsünü aynı yükseklikte tutarak üçünü arka arkaya çal. Üçü de aynı seviyede duyuluyorsa gain'i doğru kurmuşsun demektir. Biri öne çıkıyorsa ona dön.

Ardından sürgü alanı denemesi yap. Bir kanalı sürgü sonuna dayalı hâlde çal ve bir geçiş yapmaya çalış. Sonra gain'i doğru kurup sürgüyü orta yükseklikte bırakarak aynı geçişi yap. Aradaki hareket alanı farkını elinle hisset.

Son olarak iki geçiş yolunu ayrı ayrı dene. Aynı iki parçayı önce kanal sürgüleriyle, sonra geçiş sürgüsüyle geçir. Hangisinin sana daha doğal geldiğini not et — ama ikisini de çalışmaya devam et, çünkü ikisi farklı durumlar için var.

Kilit özet

Mikser, üç işin de gerçekleştiği yer ve hangi ekipman kullanılırsa kullanılsın aynı mantıkla çalışıyor. Bu yüzden mikser bilgisi, ekipman değiştiğinde yeniden öğrenilmiyor.

Sinyal sabit bir sırayla ilerliyor: giriş, gain, ton ayarları, kanal seviyesi, geçiş sürgüsü, ana çıkış. Ve dersin dayandığı tek cümle şu: bir aşamada yapılan ayar kendinden sonraki bütün aşamaları etkiliyor.

Gain, parçaların birbirinden farklı seviyede üretilmiş olmasını girişte gideren ayar. Doğru kurulduğunda kanal sürgüleri karşılaştırılabilir hâle geliyor; kurulmadığında gece boyunca sonuç kovalanıyor.

Gain ile kanal seviyesi aynı şey değil: biri hazırlık ayarı ve bir kez kurulup bırakılıyor, öbürü icra ayarı ve geçiş boyunca hareket ediyor. Sürgüyü sonuna dayamak, geçiş için gereken hareket alanını yok ediyor.

Geçiş iki yolla yapılıyor — kanal sürgüleriyle kademeli, yatay sürgüyle hızlı — ve ikincisinin çalışması için kanal sürgülerinin yukarıda olması gerekiyor. Ana çıkış ise bir ses düğmesi değil: bir kez kurulur, gece boyunca orada durur, ve onu oynatmak düzeltmek değil örtmek oluyor.

Sonraki derse köprü

Sinyalin salona giden yolunu kurduk. Şimdi yalnız sana giden ikinci hatta geçiyoruz.

Bir sonraki modülde cue'yu ele alacağız: bir parçayı, salon onu duymadan kulaklıkta hazırlamak.

DJ'liğin en tuhaf ve en temel becerisi orada. Aynı anda iki farklı şey duyuyorsun — bir kulakta çalan parça, öbür kulakta hazırladığın parça — ve ikisini birbirine göre değerlendiriyorsun.

Bugün ayarladığın gain değerleri orada işine yarayacak, çünkü kulaklıkta hazırlık gain'in kurulduğu an.

Üç parçanı ve ayarlarını sakla; bir sonraki modülde aynı üçüyle çalışacağız.