Psikolojik mekanizmalar

Açılış sahnesi

Bir program işe yaradı diyelim. Katılımcıların gerginlik puanları düştü.

Şimdi soru şu: neden?

Cevap adayları hazır ve hepsi makul geliyor. Dikkat kapasitesi gelişti. Duygulara verilen tepki değişti. Düşüncelerle kurulan ilişki farklılaştı. Beden farkındalığı arttı. Kişi kendine daha şefkatli davranmaya başladı.

Beş açıklama. Hepsi mantıklı. Ve büyük ölçüde hepsi ölçülmemiş.

Bu alanda mekanizma iddiaları, sonuç bulgularından çok daha hızlı çoğaldı. Bir programın işe yaradığını göstermek zor; neden işe yaradığını göstermek çok daha zor. İkincisi yapılmadan birincisinin açıklaması yazıldı.

Bu ders, o açıklamaların hangisinin ölçüldüğünü, hangisinin yalnızca makul göründüğünü ayırıyor.

Bu derste ne olacak

Önce mekanizma kavramını netleştireceğiz ve neden ölçülmesi zor olduğunu göreceğiz. Sonra beş aday mekanizmayı tek tek ele alacağız: dikkat düzenlemesi, meta-farkındalık ve merkezden uzaklaşma, duygu düzenlemesi ve yeniden değerlendirme, kabul ile maruz kalma ilişkisi, ve öz şefkat. Her birinde iddiayı, ölçüm biçimini ve kanıtın durumunu ayrı ayrı yazacağız. En sonda da en çok görmezden gelinen üç etkeni ele alacağız: beklenti, sosyal destek ve grubun kendisi.

Ders bittiğinde bir mekanizma iddiasının nasıl test edildiğini sorabiliyor, beş adayı birbirinden ayırabiliyor ve bir programın etkisinde tekniğin dışındaki payı hesaba katabiliyor olacaksınız.

Sıfır noktası

Bir ilacın işe yaradığını biliyorsunuz. Peki nasıl çalışıyor?

Bunu göstermek için iki şeyi birden kanıtlamanız gerekir. Birincisi: ilaç, önerilen ara değişkeni gerçekten değiştiriyor. İkincisi: o ara değişkendeki değişim, sonuçtaki değişimi açıklıyor.

İkisinden biri eksikse elinizde mekanizma değil, hikâye vardır.

İlaç benzetmesinin zayıf tarafı şu: orada ara değişken çoğu zaman ölçülebilir bir maddedir — kan düzeyi, reseptör bağlanması. Burada ara değişkenlerin çoğu doğrudan ölçülemiyor ve yine anket ya da dolaylı görevlerle tahmin ediliyor. Yani mekanizmayı ölçen aracın kendisi, S6-M01'de tartıştığımız sorunları taşıyor.

Mekanizma

Birinci aday: dikkat düzenlemesi

En eski ve en sezgisel iddia bu: uygulama dikkati eğitir, gelişen dikkat her şeyi kolaylaştırır.

İddia mantıklı çünkü uygulamanın kendisi doğrudan dikkatle çalışıyor.

Ölçümde tablo daha karışık. Dikkat tek bir şey değil: uyanık kalma, seçici odaklanma, dikkati yönetme ve çelişen bilgiyi çözme farklı işlevler ve farklı görevlerle ölçülüyor.

Bulgular karışık: bazı görevlerde etki bildiriliyor, bazılarında bulunmuyor; etkiler genellikle küçük ve çalışmalar arasında tutarsız.

Bir de aktarım sorunu var. Bir laboratuvar görevinde daha iyi performans, gündelik hayatta dikkatin arttığını göstermiyor. S5-M07'de aynı sorunu davranış için konuşmuştuk; burada ölçüm düzeyinde karşımıza çıkıyor.

İkinci aday: merkezden uzaklaşma

Bu, alanın en güçlü mekanizma adayı ve en az konuşulanı.

Bu iki kavram neden güçlü aday? Çünkü uygulamanın mekaniğine birebir oturuyorlar.

Bir oturumda ne oluyor? Dikkat kayıyor, kaydığı fark ediliyor, geri getiriliyor. Bu döngü bir oturumda onlarca kez tekrarlanıyor.

Yani uygulama, "dalıp gittiğini fark etme" işlemini yüzlerce kez çalıştırıyor. Ve bu işlem, ruminasyonu kesen işlemin ta kendisi.

Üçüncü aday: duygu düzenlemesi

İddia: uygulama, duygulara verilen tepkiyi değiştirir.

Ama burada iki farklı iddia birbirine karışıyor.

Birincisi yeniden değerlendirme: bir durumu farklı bir çerçeveye koyarak duygusal etkisini değiştirmek. Bu, bilişsel yaklaşımların merkezindeki işlem.

İkincisi ise tam tersi: durumu yeniden çerçevelemeden, duyguyla kalabilmek.

İlginç olan şu ki bu ikisi farklı stratejiler ve uygulamanın hangisini geliştirdiği net değil. Bazı çalışmalar yeniden değerlendirmede artış bildiriyor, bazıları ise uygulamanın tam olarak yeniden değerlendirmeyi azaltıp kabulü artırdığını savunuyor.

Bu, mekanizma tartışmalarının tipik hâli: iki karşıt öneri, ikisi de kısmi destek buluyor, ikisi de kesin sonuca ulaşmıyor.

Dördüncü aday: kabul ve maruz kalma

Bu aday, klinik psikolojiden geliyor ve muhtemelen en az konuşulan ama en açıklayıcı olanlardan biri.

Kaygıda bilinen bir mekanizma var: kaçınma kaygıyı sürdürür. Korkulan şeye kontrollü biçimde ve kaçmadan maruz kalmak, kaygıyı azaltır.

Şimdi bir oturumda ne olduğunu düşünün. Kişi oturuyor ve rahatsız edici bir duyum, düşünce ya da duygu belirdiğinde kaçmıyor. Kalkmıyor, telefona bakmıyor, konuyu değiştirmiyor.

Yani oturum, iç deneyime maruz kalma alıştırmasının tekrarı olarak okunabilir.

Bu okuma iki şeyi birden açıklıyor: uygulamanın kaygıda neden işe yarayabildiğini ve bazı kişilerde neden zorlayıcı olabildiğini. Maruz kalma, doğru dozda yararlı; hazırlıksız ve aşırı dozda zararlıdır.

Beşinci aday: öz şefkat

İddia: uygulama, kişinin kendine karşı tutumunu değiştirir ve bu değişim sonucu üretir.

Bu adayın ölçümü diğerlerinden bir adım daha zayıf, çünkü ölçüm neredeyse tamamen öz bildirime dayanıyor ve S6-M01'deki anlam kayması sorunu burada da geçerli.

Yine de bir gözlem var ve dikkate değer: şefkat odaklı uygulamalar ile dikkat odaklı uygulamalar aynı sonuçları üretmiyor. Bu, en azından farklı uygulamaların farklı yollardan çalıştığını düşündürüyor — ki bu da mekanizma sorusunun neden tek bir cevabı olamayacağını gösteriyor.

Görmezden gelinen üç etken

Şimdi mekanizma listelerinde nadiren yer alan ama etkinin önemli kısmını taşıyabilecek üç şeye geliyoruz.

Beklenti. Sekiz hafta emek veren, para ödeyen ve iyileşme bekleyen bir kişide değişim bildirimi, tekniğin etkisinden bağımsız olarak artar. Bu, aldatma değil; her müdahalede çalışan gerçek bir etken.

Sosyal destek. Haftada bir buluşan bir grup, düzenli temas ve ortak bir uğraş demektir. Yalnızlık ve sosyal izolasyonun sağlık üzerindeki etkileri iyi bilinen bir literatürdür; sekiz haftalık bir grup programı bu değişkene doğrudan dokunur.

Yapı ve rutin. Programlar bir düzen getirir: belirli bir saatte oturmak, ödev yapmak, bir takvime bağlanmak. Düzenin kendisi, özellikle düzensiz dönemlerden geçen kişilerde etkilidir.

Mekanizma nasıl test edilir

Son bir teknik nokta ve okuma alışkanlığınızı doğrudan değiştirecek.

Bir çalışmada "mekanizma bulundu" dendiğinde genellikle yapılan şey aracılık analizidir: müdahale, ara değişkeni değiştirdi mi ve ara değişkendeki değişim sonuçtaki değişimi açıklıyor mu?

Bu analizin üç bilinen zayıflığı var.

Birincisi: ilişki nedensellik değildir. Ara değişken ile sonuç birlikte değişiyor olabilir ama biri diğerini üretmiyor olabilir.

İkincisi: zamanlama. Mekanizma iddiası için ara değişkenin sonuçtan ÖNCE değişmesi gerekir. Çoğu çalışmada ikisi aynı anda ölçülür ve bu, sıralamayı belirsiz bırakır.

Üçüncüsü: ölçüm örtüşmesi. Ara değişken ölçeği ile sonuç ölçeği birbirine benzer sorular soruyorsa, bulunan ilişki bir mekanizma değil, bir tekrar olabilir.

Örneklerden okuma

Aynı sonuç, farklı yol

İki ölçeğin akrabalığı

Maruz kalmanın iki yüzü

Grubun payı

Usta katmanı

Üç ileri not.

Birincisi: mekanizma sorusu yalnızca akademik bir merak değil. Hangi mekanizmanın çalıştığını bilmek, kimin için hangi uygulamanın uygun olduğunu belirlemeyi sağlar. Ruminasyon baskınsa mesafelenme çalışan bir uygulama, beden gerginliği baskınsa başka bir uygulama daha uygun olabilir. Bu eşleştirmeyi yapacak veri henüz yok ve alanın en büyük boşluklarından biri bu.

İkincisi: mekanizmalar birbirini dışlamıyor. Bir programın aynı anda dikkati eğitmesi, maruz kalma sağlaması, sosyal destek getirmesi ve beklenti üretmesi mümkün. "Hangisi" sorusu, cevabın tek olduğunu varsayarak yanlış kurulmuş olabilir.

Üçüncüsü: geleneklerin kendi mekanizma açıklamaları var ve bunlar modern kategorilerle örtüşmüyor. S4-M06'da gördüğümüz karma anlayışı, S4-M08'deki niyet kavramı — bunlar bir mekanizma önerisi olarak da okunabilir. Ama S4-M07'de kurduğumuz ayrım burada da geçerli: bir uygulamanın işe yaraması, o uygulamanın kendi mekanizma anlatısını doğrulamaz.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Sınırlar

Bu dersteki mekanizma tartışması, hiçbir uygulamanın kimin için uygun olduğunu belirlemek için kullanılamaz. O eşleştirmeyi yapacak veri henüz yok.

Bir mekanizma iddiasının zayıf olması, uygulamanın işe yaramadığı anlamına gelmez. Bu ders neyin nasıl çalıştığını bilmediğimizi söylüyor; çalışmadığını değil.

Kendi deneyiminizi bu kategorilere zorla yerleştirmeyin. "Bende merkezden uzaklaşma gelişti" cümlesi, S5-M02'de tartıştığımız harita sorununun bir başka biçimidir; kategoriler araştırma için üretildi, kendi kendinizi etiketlemek için değil.

Ve bir tıbbi sınır: bu ders hiçbir tedavi kararının gerekçesi olamaz. Mekanizma tartışmasına dayanarak bir tedaviyi bırakmak ya da değiştirmek bu akademinin kapsamı dışındadır; S0-M02'deki sınırlar geçerli.

Uygulamalı çalışma

Bu çalışmanın amacı, bir mekanizma iddiasını üç soruyla sınamak.

Bir haber, tanıtım ya da makale özeti bulun ve içinde bir mekanizma cümlesi arayın. Genellikle "çünkü", "sayesinde" ya da "yoluyla" kelimeleriyle başlar: "gerginliği azaltıyor çünkü amigdala tepkisini düşürüyor", "işe yarıyor çünkü dikkat kapasitesini artırıyor".

Cümleyi bulduğunuzda üç soruyu sırayla sorun.

Birinci soru — ara değişken ölçüldü mü? Önerilen mekanizma bir cümle olarak mı geçiyor, yoksa çalışmada gerçekten ölçülmüş bir değişken mi?

İkinci soru — sıralama gösterildi mi? Ara değişkendeki değişimin sonuçtaki değişimden önce olduğu gösterilmiş mi, yoksa ikisi aynı anda mı ölçülmüş?

Üçüncü soru — başka açıklamalar elendi mi? Beklenti, grup, yapı ve öğretmen ilgisi gibi ortak etkenler karşılaştırma grubunda eşitlenmiş mi?

Üç sorunun cevabını yazın ve sonunda tek bir cümle kurun: bu metin bir mekanizma mı gösteriyor, yoksa bir mekanizma mı öneriyor?

Çoğu metinde cevap ikincisidir ve bu bir kusur değil — öneriler bilimin normal parçası. Kusur, öneriyi bulgu gibi sunmakta.

Kendin dene

Kilit özet

Birincisi: bir mekanizma iddiası için iki şeyin ayrı ayrı gösterilmesi gerekir — müdahalenin ara değişkeni değiştirdiği ve o değişimin sonucu açıkladığı; bu alanda ikisi birden nadiren gösterilir.

İkincisi: en çok desteklenen aday, düşüncelerden mesafelenme ve ruminasyondaki azalma hattıdır; ama bu bulgular da aracılık analizine dayanır ve nedensellik göstermez.

Üçüncüsü: oturum, iç deneyime kontrollü maruz kalma alıştırması olarak okunabilir — bu, hem yararı hem bazı kişilerdeki zorlanmayı aynı anda açıklar.

Dördüncüsü: beklenti, sosyal destek ve yapı gerçek etkenlerdir ve programların etkisinin bir kısmını taşırlar; aktif karşılaştırmalarda etkilerin küçülmesi bunun göstergesidir.

Beşincisi: mekanizmalar birbirini dışlamaz ve aynı program farklı kişilerde farklı yoldan çalışıyor olabilir; ortalamaya bakan bir çalışma bu farkı göremez.

Sonraki derse köprü

Bu derste psikolojik açıklamaları ele aldık. Şimdi daha zorlu bir alana giriyoruz.

Çünkü bu alanın en etkileyici görselleri beyin görüntülerinden geliyor. Renkli bölgeler, "aktifleşen" alanlar, kalınlaşan kabuk, değişen ağlar.

Bu görüntüler ikna edici. Ve tam da bu yüzden en dikkatli okunması gereken kanıt türü.

Bir beyin görüntüsünde bir bölgenin parlaması ne demek? "Beyni yeniden şekillendiriyor" cümlesi tam olarak neyi iddia ediyor? Küçük örneklemler ve çok sayıda karşılaştırma yapıldığında ne olur?

Bir sonraki ders olan S6-M03 sinirbilimi ele alıyor: beyin bölgeleri yerine ağlar ve görevler üzerinden düşünmeyi, EEG ile fMRI ile yapısal görüntülemenin ne ölçtüğünü, korelasyon ile nedenselliği, küçük örneklem ve çoklu karşılaştırma sorunlarını, ve "beyni yeniden kablolar" dilinin neden aşırı basit olduğunu.