Ekip ve ekipman

Açılış sahnesi

Sabah yedi buçukta Çıra Film'in stüdyosunda yalnızca iki kişi var. Melis, Kınalı Fırın'ın gece fırından gelen kırk simidini tek tek ışığa tutuyor; susamı dökülmüş olanları bir kutuya, halkası yamuk olanları ikinci bir kutuya ayırıyor. Masanın öbür ucunda Cem beyaz bir kartonu tavandaki çubuğa asıyor, alt ucunu masanın kenarına bantlıyor ve aradaki kıvrımı eliyle düzeltiyor.

Saat sekizde Selim geliyor. Kartonun kıvrımına bakıyor, bir şey söylemiyor; Cem'den kıvrımın bir karış daha yumuşak olmasını istiyor. Melis'in ayırdığı kutulara göz atıyor ve ilk kutudan bir simidi alıp ışığa tutuyor.

Dokuzda Nurcan geliyor. Önlüğünü bağlamadan önce sorduğu ilk şey: «Simitleri kim ısıtacak, ne zaman?» Melis «ben» diyor. Nurcan «o zaman susamı ben tazelerim» diyor.

Gül kapıda durmuş onları izliyor. Hüseyin Usta yanında. «Bir simit için beş kişi mi?» diye fısıldıyor Usta.

Gül gülümsüyor. «Beş kişi, beş ayrı iş. Hiçbiri ötekinin işini yapmıyor.»

Bu derste ne olacak

Önceki derste masa üstünün neden ayrı bir set olduğunu konuştuk. Bu ders o setin içine giriyor: masa üstü ekibinde kim var, her biri ne iş yapıyor ve set hangi temel ekipmanla kuruluyor? Hüseyin Usta'nın sorusu yerinde: küçük bir ürün için kalabalık görünen bir ekip. Ama ekibin büyüklüğünden daha önemli olan, kimin neyi bildiğinin ve neyden sorumlu olduğunun herkesçe bilinmesi. Film projelerinde rollerin nasıl kurulup sürdürüldüğünü inceleyen bir saha çalışması ve takım içinde uzmanlığın yönetilmesini ölçen bir araştırma, Usta'nın gördüğü beş kişinin neden birbirinin işini yapmadığını anlamamıza yardım edecek. Görüntü yönetmenliği el kitapları arasında Brown'ın 2016 baskılı kitabı da var; bu derste ondan bir bulgu aktarılmıyor, yalnızca adı geçiyor.

Kanıt ne diyor

Reklam filmi setleri, birkaç günlüğüne kurulup dağılan geçici organizasyonlardır. Geçici bir organizasyonun kalıcı bir düzeni olabilir mi? Film setlerinde bu soruyu inceleyen bir saha çalışması, cevabın evet olduğunu söylüyor.

Bir ekipte uzman bulunması yeterli mi? Yazılım geliştirme takımlarında yapılan bir araştırma, asıl farkın başka bir yerde olduğunu buluyor.

Bu iki çalışmadan masa üstü setine kalan ders şu: rollerin net olduğu ve herkesin kimin neyi bildiğini bildiği bir ekip, kısa ömürlü bir sette bile düzenli çalışabilir.

Sahada

Kim ne yapıyor?

Set nasıl kuruluyor?

Ekip nasıl öğreniyor?

Gri alan

Masa üstü ekibinin büyüklüğü ve rollerin nasıl bölüşüldüğü projeden projeye değişiyor. Büyük bir ulusal markanın çekiminde her rol için ayrı bir kişi bulunabilir; küçük bir işletmenin ya da bir derneğin çekiminde aynı kişi üç rolü birden üstlenebilir. Hangi rolün hangi bütçede ayrı bir kişi gerektirdiğini gösteren bir ölçüme bu ders dayanamıyor; muhtemelen tek bir cevap da yok. Bechky'nin çalışması film projelerinde yapıldı ve rol düzeninin sette pazarlıkla belirlendiğini söylüyor; bu pazarlığın masa üstü gibi küçük, uzmanlaşmış bir ekipte nasıl işlediği belirsiz. Faraj ve Sproull'un bulgusu yazılım takımlarından geliyor ve kesitsel bir ilişki gösteriyor; uzmanlık koordinasyonunun bir çekim setinde aynı ağırlığı taşıyıp taşımadığı bilinmiyor. Ürün hazırlayıcı ile yiyecek stilistinin, stilist ile görüntü yönetmeninin işinin nerede başlayıp bittiği de sektörde her zaman aynı çizilmiyor; bazı setlerde ürünü düzenleyen stilistken bazılarında görüntü yönetmeni ürüne doğrudan dokunuyor.

Senin işinde

Bir masa üstü çekimi planlıyorsan önce rolleri yaz, sonra kişileri: ışık ve kamera, ürünün hazırlanması, yiyecekse stilistlik, setin kurulması. Bir kişi birden fazla rolü üstlenecekse bunu açıkça not et. Çekimden önce birbirine bağlı işleri belirle, ısıtmak ve tazelemek, silmek ve hizalamak gibi, ve hangisinin kimde olduğunu ilk beş dakikada konuşun. Ajans yapımcısı ya da reklamveren tarafındaysan yapım teklifindeki ekip listesini okurken her satırın bir rol mü yoksa bir kişi mi olduğunu sor; bir rolün eksikliği çoğu zaman çekim günü fark edilir. Ekipman listesinde yalnızca kamerayı değil ışık, fon, bayrak ve yansıtıcıyı da gör. Planda insan eli ya da yüzü varsa, ışığın o tende nasıl durduğuna bakacak kişiyi önceden belirle. Sette çalışıyorsan teşekkürü ve uyarıyı kişiye değil işe yönelt; Bechky'nin gözlemi bu küçük sözlerin rol düzenini öğretmenin bir yolu olduğunu söylüyor. Bütçe küçükse rolleri kaldırma, birleştir.

Kendin dene

Aklında kalsın

Masa üstü ekibinde görüntü yönetmeni ışığın ve kameranın, ürün hazırlayıcı ürünün, yiyecek stilisti yiyeceğin görünüşünün, teknisyen setin kurulmasının sorumlusudur. Geçici bir set kalıcı bir rol düzeniyle çalışabilir ve bu düzen teşekkür, uyarı ve şakalaşma gibi küçük pratiklerle öğrenilir. Bir takımda uzmanlığın bulunması yetmez; nerede olduğu ve nerede gerektiği bilinmelidir. Temel ekipman bir masa, bir fon, ışık, bayrak, yansıtıcı, kamera ve monitördür; her biri tek bir işi yapar.

Sonraki derse köprü

Melis'in sabah ayırdığı iki kutu bir soruyu açık bıraktı: kırk simidin içinden kameraya girecek olan hangisi ve o tek simit çekim boyunca kusursuz kalmazsa ne olacak? M01-D03, Kahraman ürün, çekimde kullanılacak o kusursuz ürünün seçilmesini, hazırlanmasını ve yedeklenmesini soruyor.

Kendini sına

Soru 1 · Kavram

Faraj ve Sproull'un çalışmasına göre takım performansıyla güçlü ilişki gösteren şey hangisidir?

• A) Takımda olabildiğince çok uzmanın bulunması.
• B) Uzmanlık koordinasyonu: uzmanlığın nerede bulunduğunu ve nerede gerektiğini bilmek ve gereken uzmanlığı işe getirmek.
• C) Takımın yalnızca idari olarak koordine edilmesi.
• D) Takım üyelerinin hepsinin her işi yapabilmesi.

Cevap: B. İlişki takımın girdi özellikleri, uzmanlığın varlığı ve idari koordinasyon hesaba katıldıktan sonra da sürüyor.

Soru 2 · Tuzak

Bir reklamveren, küçük bir ürün çekimi için ekibin iki kişiye indirilmesini ve «herkesin her işi yapmasını» istiyor. En yerinde yanıt hangisidir?

• A) Masa üstü çekim en az beş kişi olmadan yapılamaz.
• B) Ekip küçülürse çekim iptal edilmelidir.
• C) Ekip küçülebilir ve bir kişi birden fazla rolü üstlenebilir, ama rolleri kaldırmak yerine birleştirmek ve kimin hangi rolü ne zaman üstlendiğini açıkça belirlemek gerekir.
• D) Rollerin belirlenmesine gerek yoktur; herkes gördüğü işi yapar.

Cevap: C. Rol kaldırılmaz, aynı kişiye verilir; belirsiz kalan iş ya iki kez yapılır ya hiç yapılmaz.

Soru 3 · Senaryo

Bechky'nin film setlerinde gözlediği coşkulu teşekkür, kibar uyarı ve role yönelik şakalaşma pratiklerinin işlevi hangisidir?

• A) Rol beklentilerini iletmek; ekip üyelerinin rol yapısını öğrenmesini ve pazarlık etmesini sağlamak.
• B) Yalnızca sette iyi bir hava yaratmak.
• C) Çekim süresini kısaltmak.
• D) Ekipmanın doğru kullanılmasını sağlamak.

Cevap: A. Çalışmaya göre rol beklentileri bu pratiklerle iletiliyor ve ekip üyeleri rol yapısını bunlarla öğreniyor.

Soru 4 · Uygulama

Bir masa üstü çekiminde kadraja farklı ten tonlarından birkaç kişinin eli girecek. Çekimden önce ne yapılmalıdır?

• A) Işık ürüne göre kurulduğu için ellerle ilgilenmeye gerek yoktur.
• B) Bütün eller için aynı yansıtıcı aynı yerde bırakılmalıdır.
• C) Elleri yalnızca yiyecek stilisti hazırlamalıdır.
• D) Ellerin hazırlanmasını ve ışığın her elin teninde nasıl durduğunu kimin kontrol edeceğini çekimden önce belirlemek.

Cevap: D. Bir işi kimin fark edeceği baştan belli değilse, o iş çoğu zaman fark edilmez.