Bu akademi nasıl kullanılır? Videolar, sesli anlatım, alıştırmalar

Kanca

İki öğrenci aynı dersi açıyor. Birincisi metni baştan sona on dakikada okuyor, cevaplara hemen göz atıyor ve "tamam, anladım" diyerek sekmeyi kapatıyor. İkincisi aynı dersi yirmi dakikada bitiriyor: örnek cümleleri yüksek sesle söylüyor, alıştırmayı cevaplara bakmadan yazıyor, en sonda özet kartını kapatıp maddeleri ezberden sayıyor. Ertesi sabah ikisine de "¿Qué significa gracias?" diye soruluyor. Birincisi kelimeyi tanıyor ama cümleyi kuramıyor. İkincisi hem anlıyor hem cevap veriyor.

İki öğrenciyi ayıran şey, dersi nasıl kullandıkları. Bu derste bir İspanyolca dersinin hangi duraklardan geçtiğini, sesli anlatımı ve ders mentorunu ne zaman devreye sokacağını, köşeli parantezdeki okunuşu ne zaman bırakacağını ve bir dersi gerçekten bitirdiğini neyle anlayacağını göreceksin.

Anlatım

Bir dersin durakları

Bu akademideki her ders aynı iskeletle kurulur ve iskelet bir video anlatımının akışından gelir. Sırayı bilmek, her durakta ne yapman gerektiğini de söyler.

Kanca bir soru ya da küçük bir sahneyle açılır. Burada durup kendi tahminini yapmak işe yarar, çünkü bir soruya önce kendin cevap aradığında anlatımdaki cevap hafızada daha sağlam yer tutar. Anlatım kuralı günlük örneklerle verir; alt başlıklar halinde ilerler ve gerektiğinde bir tabloyla toparlanır. Türkçe ile karşılaştırma bölümü, İspanyolcanın Türkçeden ayrıldığı yeri açıkça gösterir. Senin için en değerli bölüm çoğu zaman burasıdır, çünkü hatalarının büyük kısmı Türkçenin alışkanlıklarını İspanyolcaya taşımaktan doğar.

Ardından örnekler ve kısa bir diyalog gelir. Bunlar okunmak için değil, söylenmek için yazıldı. Sık yapılan hatalar bölümü Türkçe konuşanların en çok düştüğü tuzakları gösterir. Mini alıştırma ile cevaplar dersin sınavıdır. Özet kartı dersin tek ekranlık hâlidir ve tekrar ederken döneceğin yerdir. Son olarak köprü, bir sonraki dersin sorusunu açar.

Sayfanın en altında kapalı duran bir bölüm daha var: animasyon ve seslendirme notları. Bunlar dersin videoya dönüştürülürken izlenecek çekim notlarıdır. Okuman gerekmez; merak edersen açıp bir sahnenin nasıl görselleştirileceğine bakabilirsin. Bir ders videoyla sunulduğunda da aynı durakları aynı sırayla izler, yani video metnin yerine geçmez, onun görüntülü hâlidir.

Sesli anlatım: kulağın için

Bir ders sayfasını açtığında ekranda bir sesli okuma çubuğu belirir. "Dersi oku" düğmesi metni baştan okumaya başlar. Önceki ve sonraki paragraf düğmeleriyle geri dönebilir ya da bildiğin bir bölümü atlayabilirsin. Okuma hızını 0,75 ile 1,5 arasında seçebilirsin. Yeni bir konuda 0,75 ile başlamak, tekrarlarda hızı artırmak iyi bir alışkanlıktır.

Çubukta anlatıcı sesini de seçersin. Cihaz sesi her derste çalışır. Dersin stüdyo kaydı varsa listede ayrıca stüdyo sesleri görünür. Bir de ekranın köşesinde dersi anlatan bir eğitmen figürünü açıp kapatabilirsin; kimi öğrenci karşısında bir yüz görünce daha rahat dinler, kimi yalnız sesi tercih eder.

Bir uyarı: cihaz sesi Türkçe okumak için ayarlıysa İspanyolca cümleleri Türkçe gibi söyleyebilir. Bu yüzden sesli anlatımı örnek cümleler için tek kaynak sayma. Örneklerde köşeli parantezdeki okunuş ve kendi sesin asıl rehberindir.

Alıştırmalar: cevaba bakmadan önce yaz

Mini alıştırma üç ile beş sorudan oluşur. Hemen altında cevaplar durur ve oraya kaymak çok kolaydır. Kendine şu kuralı koy: cevabı bir kâğıda ya da not uygulamasına yazmadan cevaplar bölümüne inme. Cevabın yanlış çıkarsa üzülme; yanlış bir tahmini düzeltmek, doğru cevabı sadece okumaktan daha kalıcı bir iz bırakır. Yazdığın İspanyolca cümleleri bir de yüksek sesle söyle.

Ders mentoru: takıldığın yerde

Sayfanın altında bir ders mentoru bulunur. Anlamadığın bir yeri yazarsın ve üç biçimden birini seçersin. "Açıkla" aynı konuyu başka kelimelerle anlatır. "Basitleştir" daha yalın bir dille tekrar eder. "Soru sor" cevabı doğrudan vermez; seni düşündürecek bir soru sorar ve cevaba kendin varmanı ister.

Mentorun cevapları dersin kendi metnine dayanır. Cevabın hangi cümleye dayandığını gösterir, konu başka bir derste de geçiyorsa onu söyler ve emin olmadığı noktaları ayrıca belirtir. Mentoru son çare olarak değil, ilk çıkmazda kullan: bir kuralı yanlış anladığını üçüncü derste fark etmek, birinci derste fark etmekten çok daha pahalıdır.

Köşeli parantezi ne zaman bırakmalı?

Örnek cümlelerin yanındaki köşeli parantez, İspanyolca sesleri Türk harfleriyle yaklaşık olarak yazar; vurgulu hece büyük harfle gösterilir. Hazırlık derslerinde ve A1'in ilk modülünde, yani sesler ve harfler tek tek öğretilirken, bu okunuşa rahatça yaslanabilirsin.

Sesler modülü biterken vurgu kurallarını da öğrenmiş olacaksın. O noktadan sonra yöntemini değiştir: önce İspanyolca yazıyı kendin oku, ardından köşeli paranteze yalnız kontrol için bak. İspanyolcanın yazımı düzenli olduğu için bu geçiş sandığından hızlı olur. Parantez yalnız yeni bir sesle ya da beklenmedik bir vurguyla karşılaştığında gerekli kalır.

Bir dersi bitirdiğini neyle anlarsın?

Sayfanın sonuna gelmek dersi bitirmek demek değildir. Üç kontrolden geçtiysen dersi bitirmişsin: özet kartını kapatıp maddelerin çoğunu kendi cümlelerinle söyleyebiliyorsun; örnek diyaloğu takılmadan yüksek sesle okuyabiliyorsun; mini alıştırmayı cevaplara bakmadan yapabiliyorsun. Birinde takılıyorsan dersi baştan okumana gerek yok. Takıldığın bölüme dön, o bölümü tekrar et ve kontrolü yeniden yap.

Türkçe ile karşılaştırma

Türkiye'de yabancı dil öğrenmiş birçok kişinin ilk deneyimi İngilizcedir ve İngilizce bir öğrenciye belirli alışkanlıklar kazandırır. İngilizcede bir kelimenin yazılışı okunuşunu güvenilir biçimde göstermez; "though", "through" ve "tough" benzer yazılır ama farklı okunur. Bu yüzden İngilizce öğrenen biri yazıya güvenmemeyi, her kelimenin okunuşunu ayrıca ezberlemeyi öğrenir.

İspanyolcada bu alışkanlık seni yavaşlatır. İspanyolcanın yazımı, tıpkı Türkçede olduğu gibi, büyük ölçüde sese dayanır: harfleri ve birkaç kuralı öğrendiğinde yeni bir kelimeyi ilk görüşte doğru okursun. Türkçe konuşan biri bu duyguyu zaten tanır; Türkçede de bir kelimeyi hiç duymadan okuyabilirsin. Köşeli parantez bu yüzden geçici bir destektir; kurallar oturdukça bırakılmak üzere kurulmuştur.

Okul alışkanlıklarından biri daha burada işe yaramaz. Dil derslerinde çoğu öğrenci kuralı okuyup sessizce anlamaya alışır ve konuşmayı sonraya bırakır. Oysa Türkçeyi de sen önce duyarak ve söyleyerek öğrendin, dilbilgisi kurallarını ancak sonra okulda adlandırdın. Bu derslerdeki diyalogların ve sesli tekrarın amacı, o doğal sırayı biraz olsun geri getirmek.

Örnekler

Aşağıdakiler bir dil öğrencisinin en çok ihtiyaç duyduğu cümleler: anlamadığında, yavaşlatmak istediğinde ya da bir kelimenin karşılığını sorduğunda kullanacakların. Her birini iki kez, ikincisinde okunuşa bakmadan söyle.

"¿Puede repetir?" cümlesi resmî hitapla kurulmuştur; tanımadığın birine ya da bir öğretmene uygundur. Arkadaşına aynı şeyi söylerken "¿Puedes repetir?" dersin. Samimi ve resmî hitabın farkını A1 seviyesinde ayrıca işleyeceğiz.

Örnek diyalog

Mert, İzmir'den internet üzerinden bir dil değişimi görüşmesine katılıyor. Karşısında Bogotalı Valeria var.

Diyaloğun ikinci yarısında roller değişiyor: Valeria da senin sorduğun kalıbı kullanarak Türkçe bir kelime soruyor. "¿Cómo se dice…?" kalıbı iki yönde de çalışır ve dil değişimi görüşmelerinin en çok kullanılan cümlesidir.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. Kanca, Anlatım, Türkçe ile karşılaştırma, Örnekler, Örnek diyalog, Sık yapılan hatalar, Mini alıştırma, Cevaplar, Özet kartı ve Sonraki derse köprü. En alttaki animasyon ve seslendirme notları okunmak zorunda değildir.
2. "Más despacio, por favor." Tanımadığın birinden tekrar etmesini de istemek istersen "¿Puede repetir, por favor?" diyebilirsin.
3. "Soru sor". Bu biçim cevabı doğrudan vermez, seni düşündürecek bir soru sorar.
4. Özet kartını kapatıp maddeleri kendi cümlelerinle söyleyebilmek; örnek diyaloğu takılmadan yüksek sesle okuyabilmek; mini alıştırmayı cevaplara bakmadan yapabilmek.

Özet kartı

1. Her ders aynı sırayı izler: kanca, anlatım, Türkçe ile karşılaştırma, örnekler, diyalog, sık yapılan hatalar, alıştırma, cevaplar, özet kartı, köprü.
2. Sesli okuma çubuğunda "Dersi oku", paragraf düğmeleri, 0,75–1,5 arası hız ve anlatıcı sesi seçimi vardır; yeni konuda yavaş başla.
3. Cihaz sesi İspanyolcayı her zaman doğru söylemeyebilir; örnek cümlelerde köşeli parantez ve kendi sesin asıl rehberdir.
4. Cevaplara inmeden önce kendi cevabını yaz; yanlış tahmini düzeltmek kalıcı iz bırakır.
5. Ders mentoru üç biçimde çalışır: Açıkla, Basitleştir, Soru sor; cevabını dersin metnine dayandırır.
6. Köşeli parantezi sesler modülüne kadar kullan, sonra yalnız kontrol için bak.
7. Dersi bitirmenin ölçüsü: özet kartını ezberden söylemek, diyaloğu akıcı okumak, alıştırmayı cevapsız yapmak.

Sonraki derse köprü

Köşeli parantezin geçici bir destek olduğunu söyledik ve bunun sebebini İspanyolcanın düzenli yazımına bağladık. Bu iddia harf harf sınanmayı hak ediyor ve sıradaki derste tam bunu yapacağız: İspanyolcada hangi harflerin Türkçedekiyle aynı okunduğunu, hangi birkaç harfin Türkçe konuşanı şaşırttığını ve telaffuzun Türkçe konuşan için neden bir avantaja dönüştüğünü göreceğiz.