Kara film (film noir) yorgun erkeğin, yağmurlu kentin ve geri dönülmez kararın türüdür; savaş sonrası kaygı, gölgeli ışıkta bir ruh hâline dönüşür. Ölümcül kadın (femme fatale) psikanalitik eleştiride erkek kaygısının yansıtıldığı figür olarak okunmuştur; modül bu okumayı kadın karakterin kendi arzusunu ve sonraki dönemlerin yeniden yazımını öne çıkaran eleştirilerle yan yana koyar.
Bütünleşik mercek. Yorum ve kanıt bir arada: aynı film hem bir kuramla okunur hem de bugün ölçülmüş olanla karşılaştırılır; ikisinin dili ayrı tutulur.
Bu modülün sonunda
- Kara filmin görsel dilini (alçak anahtar ışık, iç ses, geriye dönüş) bir ruh hâlinin taşıyıcısı olarak okur.
- Ölümcül kadın figürünü erkek kaygısının yansıması olarak okuyan yorumu ve eleştirisini karşılaştırır.
- Klasik kara filmle yeni kara film (neo-noir) arasındaki suçluluk ve geçmiş ilişkisini ayırır.
- Kara filmin Fransa'dan Arjantin'e ve Türkiye'ye geçişinde neyin korunup neyin değiştiğini gösterir.
Dersler
- M43-D01Gölgenin türü: savaş sonrası kaygıProgramda
Double Indemnity, Out of the Past ve Detour'da iç ses ve geriye dönüşün kaderci bir bilinç kurduğunu gösterir ve türü savaş sonrası kaygıya bağlayan okumanın kanıt düzeyini tartar.
Filmler: Double Indemnity (Billy Wilder, 1944) · Out of the Past (Jacques Tourneur, 1947) · Detour (Edgar G. Ulmer, 1945)
- M43-D02Ölümcül kadın: arzu ve korkuProgramda
Gilda, Laura ve Scarlet Street'te kadının erkek bakışında nasıl kurulduğunu okur ve ölümcül kadını erkek kaygısının yansıması sayan yorumla kadının kendi arzusunu arayan karşı okumayı karşılaştırır.
Filmler: Gilda (Charles Vidor, 1946) · Laura (Otto Preminger, 1944) · Scarlet Street (Fritz Lang, 1945)
- M43-D03Dedektif ve erkekliğin yorgunluğuProgramda
Malta Şahini, The Big Sleep ve Murder, My Sweet'te dedektifin duygusal mesafesini bir savunma olarak okur ve sertlik maskesinin altındaki bağımlılık ve kırılganlığı sahne kanıtıyla adlandırır.
Filmler: Malta Şahini (John Huston, 1941) · The Big Sleep (Howard Hawks, 1946) · Murder, My Sweet (Edward Dmytryk, 1944)
- M43-D04Yeni kara film ve geçmişin yüküProgramda
Çin Mahallesi ve Body Heat'te klasik kara filmin kaderciliğinin aile sırrı ve cinsel manipülasyon üzerinden nasıl yeniden kurulduğunu karşılaştırır ve Çin Mahallesi'nin bastırılmış geçmişi açığa çıkarma biçimini okur.
Filmler: Çin Mahallesi (Roman Polanski, 1974) · Body Heat (Lawrence Kasdan, 1981)
- M43-D05Fransız kara filmi: suskun erkekProgramda
Le Samouraï ve Ascenseur pour l'échafaud'da ritüelleşmiş davranışı ve suskunluğu bir yalıtma (isolation) savunması olarak okur ve Fransız kara filminin Amerikan modelinden ayrıldığı yeri gösterir.
Filmler: Le Samouraï (Jean-Pierre Melville, 1967) · Ascenseur pour l'échafaud (Louis Malle, 1958)
- M43-D06Kadının kara filmiProgramda
Mildred Pierce, Bound ve The Last Seduction'da kadının kara filmin öznesine dönüştüğü anları ayırır ve ölümcül kadının sonraki filmlerde ironiyle mi yoksa yeni bir arzu öznesiyle mi yeniden yazıldığını gerekçelendirir.
Filmler: Mildred Pierce (Michael Curtiz, 1945) · Bound (Lana Wachowski, Lilly Wachowski, 1996) · The Last Seduction (John Dahl, 1994)
- M43-D07Kara film dünyayı dolaşırProgramda
Üçüncü Adam, Nueve reinas ve Av Zamanı'nda kara filmin yıkık kent, dolandırıcılık ve yozlaşmış adalet imgelerinin kendi toplumlarının kaygısıyla nasıl yeniden yüklendiğini karşılaştırır.
Filmler: Üçüncü Adam (Carol Reed, 1949) · Nueve reinas (Fabián Bielinsky, 2000) · Av Zamanı (Yavuz Turgul, 1988)