İki kişi aynı ilacı alır: birinde ilaç hiç etkin hâle geçmez, ötekinde kanda birikir; birinde ağır bir deri reaksiyonu çıkar, ötekinde çıkmaz. Farkın bir kısmı genlerdedir, bir kısmı yaşta, cinsiyette ve hastalıkta. Bu modül farmakogenetiğin temellerini, başlıca enzim ve doku uygunluk varyantlarını, topluluklar arası farkları ve genetik dışı bireysel farklılık kaynaklarını anlatır.
Bu modülün sonunda
- Farmakogenetik bir varyantın ilaç yanıtını nasıl değiştirdiğini metabolizma ve hedef örnekleriyle açıklar.
- Topluluklar arası varyant sıklığı farkını bir risk ipucu olarak yorumlar ve tanı yerine koymaz.
- Yaş, cinsiyet ve hastalığın ilaç yanıtını değiştiren başlıca yollarını sayar.
Dersler
- M06-D01Farmakogenetik nedirProgramda
Farmakogenetiği tanımlar ve bir gen varyantının ilacın metabolizmasını, taşınmasını ya da hedefini nasıl değiştirebileceğini açıklar.
Dayanak: Temel kaynak: Brunton ve Knollmann, Goodman and Gilman's The Pharmacological Basis of Therapeutics
- M06-D02Metabolize eden enzim varyantlarıProgramda
Zayıf, normal ve aşırı hızlı metabolize edici fenotiplerini açıklar ve bir ön ilacın bu fenotiplerde neden farklı etki gösterdiğini kurgusal bir örnekle anlatır.
Dayanak: Klinik kılavuz: Klinik Farmakogenetik Uygulama Konsorsiyumu (CPIC) kılavuzları
- M06-D03Doku uygunluk genleri ve ağır deri reaksiyonuProgramda
Belirli bir doku uygunluk (HLA) varyantının belirli bir ilaçla ağır deri reaksiyonu riskini nasıl artırdığını ve bunun bazı ülkelerde tedavi öncesi testi nasıl başlattığını anlatır.
Dayanak: Araştırma bulgusu: Chung ve arkadaşları 2004, Nature
- M06-D04Topluluklar arası farklarProgramda
Farmakogenetik varyantların topluluklar arasında farklı sıklıkta görüldüğünü ve etnik kökenin bir risk ipucu olduğunu, kişinin genotipinin yerine geçmediğini açıklar.
Dayanak: Klinik kılavuz: Klinik Farmakogenetik Uygulama Konsorsiyumu (CPIC) kılavuzları
- M06-D05Yaş ve cinsiyetProgramda
Çocukta, yaşlıda ve kadın ile erkekte ilaç yanıtını değiştiren başlıca fizyolojik farkları açıklar ve kadınların klinik denemelerde uzun süre az temsil edilmesinin sonuçlarını tartışır.
Dayanak: Araştırma bulgusu: ilaç yanıtında cinsiyet farkları (Zucker ve Prendergast 2020, Biology of Sex Differences)
- M06-D06Hastalık ilacı nasıl değiştirirProgramda
Böbrek, karaciğer ve kalp hastalığının bir ilacın etkisini ve güvenliğini nasıl değiştirdiğini genel ilkeleriyle açıklar ve ayrıntıyı ilgili akademilere bağlar.
Dayanak: Temel kaynak: Brunton ve Knollmann, Goodman and Gilman's The Pharmacological Basis of Therapeutics